{"id":20495,"date":"2024-03-04T18:48:02","date_gmt":"2024-03-04T15:48:02","guid":{"rendered":"https:\/\/basta2.com\/?p=20495"},"modified":"2024-03-05T09:56:59","modified_gmt":"2024-03-05T06:56:59","slug":"az%c9%99rbaycanda-%c9%99lilliyin-t%c9%99yin-edilm%c9%99si-uzr%c9%99-yeni-mexanizmin-t%c9%99tbiqi-niy%c9%99-narahatliq-dogurur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=20495","title":{"rendered":"\u018flilliyin t\u0259yin edilm\u0259si \u00fczr\u0259 yeni mexanizmin t\u0259tbiqi niy\u0259 narahatl\u0131q do\u011furur?"},"content":{"rendered":"<p><em><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u018flillik adlanan kateqoriyaya m\u00fcxt\u0259lif mane\u0259l\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fan, c\u0259miyy\u0259td\u0259 ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r tam v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li i\u015ftiraka mane ola bil\u0259c\u0259k uzunm\u00fcdd\u0259tli fiziki, \u0259qli v\u0259 ya hissiyyat q\u00fcsurlar\u0131 olan \u015f\u0259xsl\u0259r daxildir.<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">H\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259rin \u0259lill\u0259rin l\u0259yaq\u0259tli ya\u015fam h\u00fcquqlar\u0131na \u00e7at\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259bul etdiyi qanunlar dig\u0259r insanlar\u0131n imkanlar\u0131ndan f\u0259rqli olmamal\u0131d\u0131r. \u018flill\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131ndan, \u0259sas azadl\u0131qlar\u0131ndan tam v\u0259 b\u0259rab\u0259r istifad\u0259sini t\u0259\u015fviq etm\u0259k, qorumaq, t\u0259min etm\u0259k, l\u0259yaq\u0259tin\u0259 h\u00f6rm\u0259ti t\u0259\u015fviq ed\u0259n qanunlar\u0131n m\u0259zmunundan v\u0259 i\u015fl\u0259k olmas\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r. \u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>H\u00f6k\u00fcm\u0259t \u0259lil insanlar\u0131n l\u0259yaq\u0259tli ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259ri niy\u0259 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirib?<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Az\u0259rbaycanda zaman-zaman \u0259lilliyin t\u0259yin edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131qlar\u0131 probleml\u0259r g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>\u201cDemokratiyan\u0131 \u00d6yr\u0259nm\u0259 \u0130ctimai Birliyi\u201d<\/strong> bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dqiqat apar\u0131b. <a href=\"https:\/\/destekci.az\/7511-2\/\"><strong>\u201cAz\u0259rbaycanda \u0259lilliyin t\u0259yin edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni h\u00fcquqi mexanizml\u0259rin t\u0259tbiqi sah\u0259sind\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si \u00fczr\u0259 HESABAT<\/strong>\u201d<\/a> adlanan s\u0259n\u0259d\u00a0 iqtisad\u00e7\u0131 <strong>R\u00f6v\u015f\u0259n A\u011fayev, Q\u0259dir Q\u0259dirli<\/strong>nin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 \u0259sas\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif \u00a0boks qruplarda apar\u0131lan i\u015fin yekunu olaraq \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">T\u0259dqiqat\u0131n giri\u015f hiss\u0259dind\u0259 bildirirlir ki, \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259rin c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131nda i\u015ftirak\u0131n\u0131n mane\u0259siz t\u0259min edilm\u0259si, onlar\u0131n sosial-iqtisadi, m\u0259d\u0259ni, siyasi h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si beyn\u0259lxalq birliyin, el\u0259c\u0259 d\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin prioritet sayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n yana\u015fmas\u0131na g\u00f6r\u0259, \u201c\u0259lillik\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 f\u0259rdin v\u00fccudunda duy\u011fu, funksional, \u0259qli v\u0259 m\u0259n\u0259vi f\u0259rql\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 h\u0259yat\u0131n bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259t v\u0259 mane\u0259l\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259 v\u0259ziyy\u0259tini ifad\u0259 edir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u018flilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 \u0259n t\u0259m\u0259l m\u0259s\u0259l\u0259 onlar\u0131n statusunun tan\u0131nmas\u0131d\u0131r. Bu bax\u0131mdan Az\u0259rbaycanda \u0259lilliyin m\u00fcyy\u0259n edilm\u0259si \u00a0il\u0259 ba\u011fl\u0131 2022-ci \u00a0ilin iyulundan t\u0259tbiq edil\u0259n yeni mexanizmin n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 effektiv v\u0259 \u015f\u0259ffaf olmas\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilim\u0259si m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikidir. T\u0259qdim olunan bu T\u0259dqiqat Hesabat\u0131 da m\u0259hz bu istiqam\u0259td\u0259 probleml\u0259rin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 haz\u0131rlan\u0131b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>\u018flillik statusu almaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n az qala h\u0259r 3 n\u0259f\u0259rd\u0259n biri bu statusu ala bilmir <\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Demokratiyan\u0131 \u00d6yr\u0259nm\u0259 \u0130ctimai Birliyi Az\u0259rbaycanda \u0259lilliyin t\u0259yin edilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00f6lk\u0259 qanunvericiliyinin v\u0259 m\u00f6vcud praktikan\u0131n t\u0259hlili, m\u00fcsb\u0259t xarici t\u0259cr\u00fcb\u0259nin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 bu sah\u0259d\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin\u00a0 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n t\u0259dqiqat\u0131 son d\u00f6vrl\u0259rin m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 i\u015f\u0131q tutan \u0259n yax\u015f\u0131 s\u0259n\u0259didir. T\u0259qdim olunan bu Hesabat h\u0259min t\u0259dqiqat\u0131n tap\u0131nt\u0131lar\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">T\u0259dqiqatdan da g\u00f6rm\u0259k olur ki, Az\u0259rbaycanda \u0259lillik statusu tan\u0131nm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin b\u00fct\u00fcn \u0259haliy\u0259 nisb\u0259ti 5% \u0259traf\u0131ndad\u0131r ki, bu d\u00fcnya \u00fczr\u0259 orta g\u00f6st\u0259ricid\u0259n t\u0259xmin\u0259n 3 d\u0259f\u0259 azd\u0131r. Buna baxmayaq insanlar bu statusu ala bilmir. B\u0259zi hallarda \u0259lilliyi x\u00fcsusi tibbi ekspertiza t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin statusu l\u0259\u011fv olunub. Ara\u015fd\u0131rmadan ayd\u0131n olur ki, son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u0259lill\u0259rin say\u0131 25;%-d\u0259k azal\u0131b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">T\u0259\u015fkilat\u0131n aidiyyat\u0131 quruma g\u00f6nd\u0259rdiyi sor\u011fuya cavab olaraq bildirilib ki, 2018-2023-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u0259lilliyin t\u0259yin olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 652 370 m\u00fcraci\u0259t olub, Agentlik t\u0259r\u0259find\u0259n 258 640 n\u0259f\u0259r \u015f\u0259xs\u0259 status verilib. Bu nisb\u0259tin \u00fcr\u0259ka\u00e7an olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>\u018flilliyin m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmas\u0131nda qoyulan t\u0259l\u0259bl\u0259r, b\u00fcrokratik \u0259ng\u0259ll\u0259r statusun \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yarad\u0131b<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Ara\u015fd\u0131rma zaman\u0131 Az\u0259rbaycanda \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259rin sosial h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 r\u0259smi siyas\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259t analiz edilib. Bununla ba\u011fl\u0131 q\u0259bul edil\u0259n qanunlar m\u00fczakir\u0259 edilib, d\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259si il\u0259 m\u00fcqayis\u0259li t\u0259hlil apar\u0131l\u0131b. \u00d6lk\u0259d\u0259ki real v\u0259ziyy\u0259tin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn sah\u0259 ara\u015fd\u0131rmas\u0131, r\u0259y sor\u011fusu, \u00a0fokus qrup m\u00fczakir\u0259si apar\u0131l\u0131b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Az\u0259rbaycanda \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259rin sosial h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 r\u0259smi siyas\u0259t, \u0259lilliyin t\u0259yin edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni h\u00fcquqi mexanizml\u0259r, \u0259lilliyin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n standartlar\u0131, beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>\u018flilliyin t\u0259yin edilm\u0259sind\u0259 probleml\u0259r var<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Ara\u015fd\u0131rma n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda \u0259lliliyin t\u0259yin edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni mexanizmin t\u0259tbiqind\u0259 d\u0259 probleml\u0259r oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Qaydalar\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 t\u0259tbiqi sah\u0259sind\u0259 real v\u0259ziyy\u0259tin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn 50 n\u0259f\u0259r \u00a0aras\u0131nda sor\u011fu ke\u00e7irilib. Sor\u011fudan ayd\u0131n olub ki, i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n d\u00f6rdd\u0259 \u00fc\u00e7\u00fc (37 n\u0259f\u0259r) h\u0259r hans\u0131 formada k\u0259nar yard\u0131m olmadan \u00f6z\u00fc m\u00fcraci\u0259t edib. M\u00fcalic\u0259 h\u0259kiminin d\u0259st\u0259yil\u0259 7 n\u0259f\u0259r, h\u00fcquq\u015f\u00fcnas yard\u0131m\u0131ndan istfad\u0259 ed\u0259n 2 n\u0259f\u0259r, dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 k\u00f6m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 4 n\u0259f\u0259r olub.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Respondentl\u0259rin \u00e7ox az hiss\u0259si \u2013 c\u0259mi d\u00f6rdd\u0259 biri (13 n\u0259f\u0259r) yeni qaydalarla ba\u011fl\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc tam m\u0259lumatl\u0131 say\u0131r. \u00d6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259, 20 i\u015ftirak\u00e7\u0131 (respondentl\u0259rin 40%-i) qism\u0259n, 17 n\u0259f\u0259ri is\u0259 \u00e7ox az m\u0259lumatl\u0131 v\u0259 ya \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u0259lumats\u0131z oldu\u011funu bildiribl\u0259r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>\u018fks\u0259riyy\u0259t imtina cavab\u0131 al\u0131r<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u018flilliyin t\u0259yin olunmas\u0131ndan imtinan\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri , gond\u0259ri\u015fl\u0259rin verilm\u0259si prosesind\u0259 probleml\u0259r, g\u00f6nd\u0259ri\u015fl\u0259rin verilm\u0259si m\u00fcdd\u0259tl\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. B\u00fct\u00fcn m\u0259lumatlar hesabatda geni\u015f yer al\u0131b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">TSEK-d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 prosesind\u0259 probleml\u0259r oldu\u011fu, m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 respondentl\u0259rin \u015fikay\u0259tl\u0259ri dinl\u0259nilib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u015eikay\u0259t ver\u0259n respondentl\u0259rd\u0259n \u00fcmumilikd\u0259 \u0259lilliyin t\u0259yin edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015fikay\u0259tl\u0259r\u0259 bax\u0131lmas\u0131 prosesinin n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u015f\u0259ffaf v\u0259 obyektiv olmas\u0131 soru\u015fulub. \u00a0N\u0259tic\u0259l\u0259r hesabatda yer al\u0131b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Hesabat\u0131n sonunda apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n, analizl\u0259rin n\u0259tic\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq t\u0259klifl\u0259r verilib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Hesabat\u0131n tam m\u0259tni il\u0259 <a href=\"https:\/\/destekci.az\/7511-2\/\">buradan<\/a> tan\u0131\u015f olmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">K\u00f6n\u00fcl Al\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"> Basta<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018flillik adlanan kateqoriyaya m\u00fcxt\u0259lif mane\u0259l\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fan, c\u0259miyy\u0259td\u0259 ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r tam v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li i\u015ftiraka mane ola bil\u0259c\u0259k uzunm\u00fcdd\u0259tli fiziki, \u0259qli<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20496,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[29,35],"tags":[],"class_list":["post-20495","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-olk"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/\u0259lilliyin-t\u0259yini.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20495","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20495"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20495\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20509,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20495\/revisions\/20509"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}