{"id":20934,"date":"2024-04-26T11:00:56","date_gmt":"2024-04-26T08:00:56","guid":{"rendered":"https:\/\/basta2.com\/?p=20934"},"modified":"2024-04-26T11:07:12","modified_gmt":"2024-04-26T08:07:12","slug":"hokum%c9%99tin-xarici-investisiyalara-dair-aciqladigi-r%c9%99q%c9%99ml%c9%99r-n%c9%99-q%c9%99d%c9%99r-gerc%c9%99kdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=20934","title":{"rendered":"H\u00f6kum\u0259tin xarici investisiyalara dair a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r ger\u00e7\u0259kdir?"},"content":{"rendered":"<p>Son g\u00fcnl\u0259r h\u00f6kum\u0259t\u0259 yax\u0131n media orqanlar\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n qlobal investisiya m\u00f6vqeyin\u0259 dair m\u00fcxt\u0259lif iddialar s\u0259sl\u0259ndirilir. Bunlardan ilkind\u0259 iddia edilirdi ki, Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun fikrinc\u0259, Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada investisiya c\u0259lbediciliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 ilk 7 \u00f6lk\u0259d\u0259n biridir. Eyni vaxtda h\u00f6kum\u0259t\u0259 ba\u011fl\u0131 media resurslar\u0131nda bu m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 ox\u015far m\u0259zmunlu materiallar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 h\u0259min m\u0259lumat\u0131n tezis kimi h\u00f6kum\u0259t orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 i\u015far\u0259dir. B\u0259s ger\u00e7\u0259kd\u0259 Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu (BVF) Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnyada investisiya c\u0259lbediciliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 ilk yeddilikd\u0259 oldu\u011funu a\u00e7\u0131qlay\u0131bm\u0131?<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n investisiya c\u0259lbediciliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada ilk 7 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 bilgil\u0259ri axtaranda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, bu a\u00e7\u0131qlaman\u0131n qayna\u011f\u0131 Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu deyil,\u00a0<a class=\"wsw__a\" href=\"https:\/\/www.fdiintelligence.com\/content\/feature\/cambodia-carries-the-strongest-fdi-momentum-into-2024-83236\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">fdiintelligence.com<\/a>\u00a0adl\u0131 saytd\u0131r. Sad\u0259c\u0259, bu sayt investisiya c\u0259lbediciliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 hesablama aparark\u0259n BVF-nin m\u0259lumat bazas\u0131na istinad edib. H\u0259min bazada is\u0259 BFV-nin hesablad\u0131\u011f\u0131 h\u0259r hans\u0131 g\u00f6st\u0259rici deyil, \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u00f6z statistika orqanlar\u0131n\u0131n hesablad\u0131\u011f\u0131 inflyasiya, \u00dcDM art\u0131m\u0131 kimi g\u00f6st\u0259ricil\u0259r yer al\u0131r. Bu bax\u0131mdan,\u00a0<strong>h\u00f6kum\u0259t\u0259 yax\u0131n media orqanlar\u0131n\u0131n BFV-nin guya Az\u0259rbaycan\u0131 investisiya c\u0259lbediciliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada ilk 7 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda saymas\u0131na dair bilgi ger\u00e7\u0259yi \u0259ks etdirmir.<\/strong>\u00a0&#8220;FDI Intelligence&#8221; platformas\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 siyah\u0131da investisiya c\u0259lbediciliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 ilk \u00fc\u00e7 s\u0131rada yerl\u0259\u015f\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r &#8211; Kamboca, Filippin v\u0259 Keniya kimi y\u00fcks\u0259k iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri olmayan \u00f6lk\u0259l\u0259rdir.<\/p>\n<h3 class=\"wsw__h3\">Nazir yanl\u0131\u015f bilgil\u0259ndirir?<\/h3>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n investisiya g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 dair dig\u0259r bir iddian\u0131 ilk iddiadan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra iqtisadiyyat naziri\u00a0<strong>Mikay\u0131l Cabbarov<\/strong>\u00a0dil\u0259 g\u0259tirib. Nazir \u00f6z a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, \u00f6t\u0259n il \u0259n \u00e7ox birba\u015fa xarici investisiyalar yat\u0131r\u0131lan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin TOP100 reytinqin\u0259 g\u00f6r\u0259, Bak\u0131 3-c\u00fc yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b. Bu d\u0259f\u0259 ilk iddiada ad\u0131 \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259n &#8220;FDI Intelligence&#8221; n\u0259\u015frin\u0259 istinad edilib. \u018fslind\u0259, h\u0259min a\u00e7\u0131qlaman\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnyada investisiya c\u0259lbediciliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 ilk yeddilikd\u0259 olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u00f6kum\u0259t medias\u0131n\u0131n BVF-y\u0259 istinadla yayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumat\u0131 payla\u015fmas\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259dli oldu\u011funu s\u00fcbut edir. Ancaq iqtisadiyyat nazirinin a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rici d\u0259 ger\u00e7\u0259yi tam olaraq \u0259ks etdirmir. Bel\u0259 ki,\u00a0<strong>&#8220;FDI Intelligence&#8221; n\u0259\u015frinin bu m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda \u00f6t\u0259n il \u0259n \u00e7ox investisiya yat\u0131r\u0131lan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r deyil, 2022-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 yat\u0131r\u0131lan investisiyalar\u0131n h\u0259cmind\u0259 \u0259n \u00e7ox art\u0131m ya\u015fanan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r qeyd edilir.<\/strong>\u00a0Bu bax\u0131mdan, h\u0259min informasiyan\u0131 Bak\u0131n\u0131n 2023-c\u00fc ild\u0259 d\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox xaricd\u0259n birba\u015fa investisiya yat\u0131r\u0131lan ilk \u00fc\u00e7 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n biri olmas\u0131 kimi t\u0259qdim edilm\u0259si tam h\u0259qiq\u0259t\u0259 k\u00f6lg\u0259 sal\u0131r.<\/p>\n<h3 class=\"wsw__h3\">Az\u0259rbaycan\u0131n investisiya g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri nec\u0259dir?<\/h3>\n<p>H\u00f6kum\u0259t\u0259 yax\u0131n media v\u0259 h\u00f6kum\u0259t r\u0259smil\u0259ri Az\u0259rbaycanda investisiya g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 dair tez-tez m\u00fcsb\u0259t tonlu a\u00e7\u0131qlamalar vers\u0259l\u0259r d\u0259, m\u00fcst\u0259qil iqtisad\u00e7\u0131lar \u00f6lk\u0259d\u0259 investisiya g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259rin oldu\u011funu bildirirl\u0259r. Bu bax\u0131mdan, \u0259n problemli m\u0259qam \u00f6lk\u0259y\u0259 yat\u0131r\u0131lan investisiyalar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 80 faizinin neft v\u0259 qaz s\u0259nayesi il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259,\u00a0<strong>dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, xarici investisiya bax\u0131m\u0131ndan da Az\u0259rbaycanda enerji sektorundan k\u0259skin as\u0131l\u0131l\u0131q var.<\/strong>\u00a0Qeyri-neft sektoruna xarici investisiyalar\u0131n \u00e7ox yat\u0131r\u0131lmamas\u0131 \u0259slind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 biznes ortam\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar olmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6t\u0259n il Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na 6 milyard 658 milyon dollar xarici investisiya yat\u0131r\u0131l\u0131b. Bu, 2022-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 t\u0259xmin\u0259n 380 milyon dollar art\u0131m dem\u0259kdir. Az\u0259rbaycana \u0259n \u00e7ox xarici investisiya yat\u0131ran \u00f6lk\u0259, \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq, B\u00f6y\u00fck Britaniyad\u0131r. \u00d6t\u0259n il Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na yat\u0131r\u0131lan investisiyan\u0131n 28 faizi m\u0259hz bu \u00f6lk\u0259nin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb. B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n Az\u0259rbaycana \u0259n \u00e7ox investisiya yat\u0131ran \u00f6lk\u0259 olmas\u0131 s\u0259b\u0259bsiz deyil, ax\u0131 bu \u00f6lk\u0259y\u0259 m\u0259xsus &#8220;bp&#8221; \u015firk\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n neftinin \u0259sas hasilat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. B\u00f6y\u00fck Britaniyadan sonra Az\u0259rbaycana yat\u0131r\u0131lan investisiyalara g\u00f6r\u0259 ilk \u00fc\u00e7l\u00fckd\u0259ki dig\u0259r iki \u00f6lk\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 (19.6 faiz) v\u0259 Kiprdir (11.9 faiz).<\/p>\n<h3 class=\"wsw__h3\">Xarici investorlar\u0131n mara\u011f\u0131 azd\u0131r<\/h3>\n<p>Enerji sektoru olmasa, Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n xarici investor sar\u0131dan problem ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 Hesablama Palatas\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131rmas\u0131 da t\u0259sdiql\u0259yir. Palatan\u0131n bir m\u00fcdd\u0259t \u00f6nc\u0259 Az\u0259rbaycan \u0130nvestisiya \u015eirk\u0259tind\u0259 (A\u0130\u015e) apard\u0131\u011f\u0131 auditd\u0259 g\u00f6st\u0259rilirdi ki, bu \u015firk\u0259tin \u00f6lk\u0259y\u0259 investor c\u0259lb etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259aliyy\u0259tinin s\u0259m\u0259r\u0259si az olub. Misal kimi g\u00f6st\u0259rilirdi ki,\u00a0<strong>auditin \u0259hat\u0259 etdiyi d\u00f6vrd\u0259 aktiv olan 12 layih\u0259d\u0259n 6-s\u0131n\u0131n investoru eyni xarici \u015firk\u0259tdir.<\/strong>\u00a0Bu bax\u0131mdan, h\u0259min \u015firk\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 yarana bil\u0259c\u0259k riskl\u0259r A\u0130\u015e-nin b\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259tini risk\u0259 ata bil\u0259r. O da var ki, layih\u0259l\u0259r\u0259 xarici investor mara\u011f\u0131n\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r xarici amill\u0259rin d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259m\u0259si \u00fcz\u00fcnd\u0259n 2021-ci ild\u0259 A\u0130\u015e M\u00fc\u015fahid\u0259 \u015euras\u0131n\u0131n t\u0259sdiql\u0259diyi iki layih\u0259nin icras\u0131 t\u0259min edilm\u0259yib v\u0259 h\u0259min layih\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftiraka dair q\u0259rarlar l\u0259\u011fv edilib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda neftd\u0259nk\u0259nar sah\u0259l\u0259r\u0259 xarici investor mara\u011f\u0131n\u0131n az olmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri Az\u0259rbaycanda biznes m\u00fchitind\u0259 r\u0259qab\u0259tin olmamas\u0131, m\u0259mur sahibkarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259, dolay\u0131s\u0131yla, m\u0259murlar\u0131n inzibati g\u00fccl\u0259rini \u00f6z biznesl\u0259rinin xeyrin\u0259 istifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259si, a\u011f\u0131r g\u00f6mr\u00fck v\u0259 vergi rejiml\u0259ri kimi amill\u0259rdir.<\/p>\n<p>Azadl\u0131qRadiosu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son g\u00fcnl\u0259r h\u00f6kum\u0259t\u0259 yax\u0131n media orqanlar\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n qlobal investisiya m\u00f6vqeyin\u0259 dair m\u00fcxt\u0259lif iddialar s\u0259sl\u0259ndirilir. Bunlardan ilkind\u0259 iddia edilirdi ki, Beyn\u0259lxalq<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20935,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[31,29],"tags":[],"class_list":["post-20934","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-iqtisadiyyat","category-manset"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/invest-2.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20934","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20934"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20934\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20937,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20934\/revisions\/20937"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20934"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20934"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20934"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}