{"id":22737,"date":"2025-02-05T08:55:58","date_gmt":"2025-02-05T05:55:58","guid":{"rendered":"https:\/\/basta2.com\/?p=22737"},"modified":"2025-02-05T08:55:58","modified_gmt":"2025-02-05T05:55:58","slug":"azal-t%c9%99yyar%c9%99sinin-vuruldugu-r%c9%99sm%c9%99n-t%c9%99sdiql%c9%99ndi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=22737","title":{"rendered":"AZAL t\u0259yyar\u0259sinin vuruldu\u011fu r\u0259sm\u0259n t\u0259sdiql\u0259ndi"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;Az\u0259rbaycan Hava Yollar\u0131\u201d QSC-y\u0259 m\u0259xsus \u201cEmbraer 190\u201d tipli s\u0259rni\u015fin t\u0259yyar\u0259sinin Aktau hava liman\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda q\u0259zaya u\u011framas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Beyn\u0259lxalq M\u00fclki Aviasiya T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n 1944-c\u00fc il Beyn\u0259lxalq M\u00fclki Aviasiya haqq\u0131nda \u00c7ikaqo Konvensiyas\u0131n\u0131n 13 sayl\u0131 \u018flav\u0259sinin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rman\u0131n ilkin hesabat\u0131 a\u00e7\u0131qlan\u0131b.<\/p>\n<p>R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf v\u0259 N\u0259qliyyat Nazirliyind\u0259n veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, 25 dekabr 2024-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n Qrozn\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 J2-8243 reysi \u00fczr\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m u\u00e7u\u015f h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan Hava Yollar\u0131\u201d QSC-y\u0259 (\u201cAZAL\u201d) m\u0259xsus v\u0259 d\u00f6vl\u0259t reyestrind\u0259 4K-AZ65 n\u00f6mr\u0259si il\u0259 qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015f Embraer 190-100 IGW tipli s\u0259rni\u015fin hava g\u0259misi Qazax\u0131stan Respublikas\u0131 \u0259razisind\u0259 Aktau hava liman\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda q\u0259zaya u\u011fram\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Q\u0259za n\u0259tic\u0259sind\u0259 iki u\u00e7u\u015f hey\u0259ti \u00fczv\u00fc (kapitan v\u0259 ikinci pilot), b\u00f6y\u00fck t\u0259yyar\u0259 b\u0259l\u0259d\u00e7isi v\u0259 35 s\u0259rni\u015fin h\u0259lak olmu\u015fdur. \u0130nsan t\u0259l\u0259fat\u0131 v\u0259 x\u0259sar\u0259t alanlar olmas\u0131na baxmayaraq, pilotlar\u0131n, b\u0259l\u0259d\u00e7il\u0259rin y\u00fcks\u0259k pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131, \u015f\u00fcca\u0259ti v\u0259 c\u0259surlu\u011fu say\u0259sind\u0259 t\u0259yyar\u0259 q\u0259za eni\u015fi h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015f v\u0259 29 n\u0259f\u0259rin h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur. Qazax\u0131stan Respublikas\u0131nda g\u00f6zl\u0259nil\u0259n q\u0259za eni\u015fi bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat daxil olduqdan d\u0259rhal sonra z\u0259ruri q\u0259za-xilasetm\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f, sa\u011f qalanlar t\u0259xliy\u0259 edil\u0259r\u0259k tibbi yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan v\u0259 Qazax\u0131stan\u0131n t\u0259r\u0259fdar oldu\u011fu 1944-c\u00fc il \u00c7ikaqo Konvensiyas\u0131n\u0131n 13 sayl\u0131 \u018flav\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, hadis\u0259nin ba\u015f verdiyi d\u00f6vl\u0259t kimi Qazax\u0131stan ara\u015fd\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bu ara\u015fd\u0131rman\u0131n m\u0259qs\u0259di u\u00e7u\u015flar\u0131n v\u0259 aviasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259si olub, t\u0259qsirli \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyildir. Ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri beyn\u0259lxalq aviasiya normalar\u0131na uy\u011fun olaraq q\u0259zan\u0131n obyektiv s\u0259b\u0259bl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ox\u015far hadis\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn BMAT v\u0259 maraql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259r\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r verm\u0259kdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 hava g\u0259misinin istismar\u00e7\u0131s\u0131, habel\u0259 m\u00fclkiyy\u0259t\u00e7isi olan \u00f6lk\u0259 statusu il\u0259 ara\u015fd\u0131rmada i\u015ftirak etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri ara\u015fd\u0131rman\u0131n b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n hadis\u0259 yerin\u0259 bax\u0131\u015f\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 faktlar\u0131n qeydiyyat\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 foto v\u0259 video g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259rin t\u0259min edilm\u0259si, hava g\u0259misinin qara qutular\u0131nda (CVFDR avadanl\u0131qlar\u0131nda) olan m\u0259lumatlar\u0131n Braziliyan\u0131n Aviasiya Q\u0259zalar\u0131n\u0131n Ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 Qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n Al\u0131nmas\u0131 M\u0259rk\u0259zind\u0259 (CENIPA) oxunmas\u0131 prosesind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fl\u0259r, \u0259lav\u0259 m\u0259lumat v\u0259 s\u00fcbutlar\u0131n toplanmas\u0131n\u0131 da h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r. M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn bildiririk ki, CVR (Cockpit Voice Recorder-kabina diktofonu) radio \u00f6t\u00fcrm\u0259l\u0259rini v\u0259 kabinadak\u0131 s\u0259sl\u0259ri, m\u0259s\u0259l\u0259n, pilotlar\u0131n s\u0259sl\u0259rini v\u0259 k\u0259nar s\u0259sl\u0259ri yaz\u0131r, FDR (Flight Data Recorder-u\u00e7u\u015f m\u0259lumatlar\u0131 qeydiyyat\u00e7\u0131s\u0131) is\u0259 vaxt, h\u00fcnd\u00fcrl\u00fck, u\u00e7u\u015f s\u00fcr\u0259ti, kurs v\u0259 t\u0259yyar\u0259nin m\u00f6vqeyi kimi u\u00e7u\u015f \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 vacib parametrl\u0259ri izl\u0259m\u0259lidir. Embraer 190-100 IGW t\u0259yyar\u0259sind\u0259 h\u0259r iki funksiyan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n iki CVFDR cihaz\u0131 m\u00f6vcud olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>BMAT t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, q\u0259zan\u0131 ara\u015fd\u0131ran d\u00f6vl\u0259t 30 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 ilkin faktiki m\u0259lumatlar\u0131 \u0259ks etdir\u0259n hesabat\u0131 BMAT v\u0259 maraql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259r\u0259 t\u0259qdim etm\u0259lidir. Qazax\u0131standa yarad\u0131lm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rma komissiyas\u0131 bu hesabat\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini d\u0259 c\u0259lb etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130lkin hesabat a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 faktlar\u0131 t\u0259sdiq edir:<\/p>\n<p>1. 25 dekabr 2024-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n Qrozn\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 J2-8243 reysi \u00fczr\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m u\u00e7u\u015f h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan Hava Yollar\u0131\u201d QSC-y\u0259 m\u0259xsus v\u0259 d\u00f6vl\u0259t reyestrind\u0259 4K-AZ65 n\u00f6mr\u0259si il\u0259 qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015f Embraer 190-100 IGW tipli s\u0259rni\u015fin hava g\u0259misi u\u00e7u\u015fa ba\u015flad\u0131qda v\u0259 Qrozn\u0131ya q\u0259d\u0259r olan u\u00e7u\u015f hiss\u0259sind\u0259 tam u\u00e7u\u015fa yararl\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olmu\u015fdur. Hava g\u0259misinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n onun idar\u0259etm\u0259 sisteminin u\u00e7u\u015fa yararl\u0131l\u0131qla \u0259laq\u0259dar bu m\u0259lumatlar FDR vasit\u0259sil\u0259 \u00f6z t\u0259sdiqini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>2. Hava g\u0259misinin m\u00fch\u0259rrikl\u0259rinin h\u0259r ikisi q\u0259za an\u0131na q\u0259d\u0259r h\u0259r hans\u0131 texniki problem olmadan \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar. Bu m\u0259lumat (FDR vasit\u0259sil\u0259 t\u0259sdiq olunmu\u015fdur).<\/p>\n<p>3. Hava g\u0259misi Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n hava m\u0259kan\u0131nda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Qrozn\u0131 hava liman\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 u\u00e7u\u015f \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n GPS siqnallar\u0131n\u0131n itm\u0259si hal\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fmi\u015fdir.<\/p>\n<p>4. Hava g\u0259misi hava \u015f\u0259raitinin \u0259lveri\u015fli olmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n Qrozn\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 ikinci eni\u015fi yerin\u0259 yetir\u0259 bilm\u0259dikd\u0259n sonra kapitan Bak\u0131ya qay\u0131tmaq bar\u0259sind\u0259 q\u0259rar vermi\u015fdir. Bu q\u0259rar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n sonra Qrozn\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 CVR-da 24 saniy\u0259 aral\u0131qla iki d\u0259f\u0259 k\u0259nar s\u0259sin g\u0259lm\u0259 fakt\u0131 qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>5. CVR v\u0259 FDR m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n tutu\u015fdurulmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir ki, birinci k\u0259nar s\u0259sd\u0259n 4 saniy\u0259 sonra 3-c\u00fc hidravlik sistem, 6 saniy\u0259 sonra 1-ci hidravlik sistem, 21 saniy\u0259 sonra 2-ci hidravlik sistem funksionall\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirm\u0259kl\u0259 s\u0131radan \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>6. Hava g\u0259misinin f\u00fczelyaj\u0131nda \u00e7oxsayl\u0131 d\u0259lib ke\u00e7\u0259n v\u0259 kor z\u0259d\u0259l\u0259rin olmas\u0131 fakt\u0131 a\u015fkar olunmu\u015f v\u0259 foto, habel\u0259 video qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min z\u0259d\u0259l\u0259rin hava g\u0259misinin f\u00fczelyaj\u0131n\u0131n arxa hiss\u0259sind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 \u015faquli v\u0259 \u00fcfiqi stabilizatorlar\u0131nda \u00e7ox sayda, habel\u0259 sol qanadda v\u0259 sol m\u00fch\u0259rrikd\u0259 a\u015fkar olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>7. Hava g\u0259misinin f\u00fczelyaj\u0131nda a\u015fkar olunan z\u0259d\u0259l\u0259rin k\u0259nar obyektl\u0259rin t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 formala\u015fmas\u0131 bar\u0259sind\u0259 m\u0259lumat t\u0259qdim edilmi\u015fdir. \u0130lkin hesabatda hava g\u0259misinin qu\u015flarla toqqu\u015fmas\u0131na i\u015far\u0259 ed\u0259n h\u0259r hans\u0131 fakt bar\u0259sind\u0259 m\u0259lumat t\u0259qdim edilm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>8. Hava g\u0259misi qal\u0131qlar\u0131n\u0131n kor z\u0259d\u0259l\u0259rind\u0259 olan hava g\u0259misin\u0259 m\u0259xsus olmayan k\u0259nar obyektl\u0259r a\u015fkarlanaraq g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 h\u0259min k\u0259nar obyektl\u0259rin foto \u015f\u0259kill\u0259ri ilkin hesabat m\u0259tnind\u0259 ictimaiyy\u0259t\u0259 t\u0259qdim edilmi\u015fdir. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 a\u015fkar olunmu\u015f k\u0259nar obyektl\u0259rin d\u0259qiq m\u0259nsubiyy\u0259tinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u0259lav\u0259 ekspertizalar\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>9. 05:13:32-d\u0259 hava g\u0259misinin \u0259sas idar\u0259etm\u0259 sisteml\u0259ri itirilir, 05:21:42-d\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirici dispte\u00e7er \u201c\u041a\u043e\u0432\u0435\u0440\u201d \u0259m\u0259liyyat\u0131 bar\u0259d\u0259 Qrozn\u0131ya m\u0259lumat verir.<\/p>\n<p>10. Oksigen balonunun partlamas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 fakt\u0131 ehtiva ed\u0259n h\u0259r hans\u0131 bir m\u0259lumat qeyd olunmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Burada sadalanan faktlar\u0131n t\u0259sdiqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan foto, habel\u0259 audio v\u0259 r\u0259q\u0259msal qeydiyyat vasit\u0259l\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131\u015flar ilkin hesabat\u0131n m\u0259tnind\u0259 verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>BMAT-\u0131n \u00c7ikaqo Konvensiyas\u0131na \u0259sas\u0259n ilkin hesabat haz\u0131rland\u0131qdan sonra q\u0259zan\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259za tarixind\u0259n 1 il \u0259rzind\u0259 yekun hesabat haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. H\u0259min yekun hesabat\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Qazax\u0131stan Respublikas\u0131 v\u0259 ara\u015fd\u0131rmada i\u015ftirak ed\u0259n dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n art\u0131q i\u015fl\u0259r ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Az\u0259rbaycan Hava Yollar\u0131\u201d QSC-y\u0259 m\u0259xsus \u201cEmbraer 190\u201d tipli s\u0259rni\u015fin t\u0259yyar\u0259sinin Aktau hava liman\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda q\u0259zaya u\u011framas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Beyn\u0259lxalq M\u00fclki<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22738,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[30,29],"tags":[],"class_list":["post-22737","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-manset"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/AO2K4OM9Z3zcok4-2FJ1Dg.webp","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22737","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22737"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22737\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22739,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22737\/revisions\/22739"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22738"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}