{"id":24071,"date":"2025-07-30T19:45:57","date_gmt":"2025-07-30T16:45:57","guid":{"rendered":"https:\/\/basta2.com\/?p=24071"},"modified":"2025-07-30T19:45:58","modified_gmt":"2025-07-30T16:45:58","slug":"az%c9%99rbaycanin-butovl%c9%99sm%c9%99-doktrinasi-d%c9%99rb%c9%99nd-ittifaqi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=24071","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fm\u0259 doktrinas\u0131: D\u0259rb\u0259nd \u0130ttifaq\u0131"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>X\u0259qani C\u0259f\u0259rli<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">B\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri olmayan xalqlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u201cbir xalq, bir v\u0259t\u0259n\u201d doktrinas\u0131 il\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bel\u0259 toplumlar\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259tir\u0259n, bir v\u0259 ya bir ne\u00e7\u0259 t\u0259\u015fkilat \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259sas ideya \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259, istiqlaliyy\u0259t arzusudur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">B\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f xalqlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259n f\u0259rqli olaraq Az\u0259rbaycan xalq\u0131 (Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri) d\u00f6vl\u0259tsiz deyil. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, \u0130randa d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n geni\u015f t\u0259msil olunmalar\u0131 f\u0259rqli v\u0259ziyy\u0259t yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fm\u0259 doktrinas\u0131 da f\u0259rqli olmal\u0131d\u0131r. Q\u0259na\u0259timc\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u201cB\u00fct\u00f6v d\u00f6vl\u0259t (v\u0259t\u0259n), b\u00fct\u00f6v xalq\u201d doktrinas\u0131 \u0259sas\u0131nda b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fm\u0259lidir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn ilk \u00f6nc\u0259 \u0130randa ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z \u0130ran\u0131n son millik tarixinin Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmas\u0131na baxmayaraq \u0130ran\u0131n Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n do\u011fma d\u00f6vl\u0259ti olmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7\u0259kliyini q\u0259bul etm\u0259lidirl\u0259r. \u0130ran\u0131n son minillik tarixi Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u015fanl\u0131 tarixdir v\u0259 bu \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na alt\u0131na bilm\u0259z. Ancaq bu n\u0259 q\u0259d\u0259r \u015fanl\u0131 tarix olsa da, ke\u00e7mi\u015fdir v\u0259 g\u0259l\u0259cyi yoxdur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">\u0130ran toplumunu formala\u015fd\u0131ran dig\u0259r xalqlar\u0131n (B\u0259luclar, k\u00fcrdl\u0259r v\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259r) \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131 da g\u00f6st\u0259rir ki, \u0130ran\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi yoxdur. \u0130ran\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n dig\u0259r \u00f6n\u0259mli m\u0259qam \u015fi\u0259 m\u0259zh\u0259bin\u0259 \u0259saslanan dini \u00fcst kimliyin da\u011f\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u201cTeokratik rejimin ya\u015famaq \u015fans\u0131 varm\u0131?\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 geni\u015f ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirdiyim \u00fc\u00e7\u00fcn burada geni\u015f b\u0259hs etmir\u0259m. \u0130ran\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yini \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na alan xarici faktorlardan \u201c\u0130ran \u0259traf\u0131nda geosiyasi v\u0259ziyy\u0259t\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 \u0259trafl\u0131 toxundu\u011fum \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u0259qama burada toxunma\u011fa ehtiyac g\u00f6rm\u00fcr\u0259m.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">G\u0259l\u0259c\u0259yi olmayan d\u00f6vl\u0259t\u0259 ba\u011fl\u0131 qalmaq \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259yini t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 atmaq dem\u0259kdir. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, G\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi v\u0259 h\u0259rbi elitas\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar\u0131n yan\u011f\u0131 il\u0259 qeyd etdiyi kimi \u0130ran\u0131 azad, abad etm\u0259yi \u00f6z\u00fcn\u00fcn v\u0259zif\u0259si hesab edir. Ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, G\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi v\u0259 h\u0259rbi elitas\u0131 b\u00f6y\u00fck \u015e\u0259hriyar\u0131n \u201cAz\u0259rbaycan\u201d \u015feirind\u0259 \u00fcr\u0259k yan\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 qeyd el\u0259diyi kimi Az\u0259rbaycan igidl\u0259rinin \u0130ran \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259hid olmaqda davam etm\u0259sinin \u0259leyhin\u0259 olmad\u0131qlar\u0131 kimi, h\u0259tta bunu t\u0259\u015fviq d\u0259 edirl\u0259r. \u0130srailin h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259si zaman\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n generallar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin yerin\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 generallar\u0131n t\u0259yin edilm\u0259si bunun s\u00fcbutudur. Halbuki, ustad \u015e\u0259hriyar\u0131n qeyd etdiyi kimi igidl\u0259ri \u0130ran \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259hid olan Az\u0259rbaycan \u0130randan d\u0259rdd\u0259n, q\u0259md\u0259n ba\u015fqa he\u00e7\u0259 almay\u0131b. Bu m\u0259nhus aqib\u0259t bu g\u00fcn d\u0259 davam edir. \u018fg\u0259r bel\u0259 olmasayd\u0131, \u0130ran toplumunun \u0259n b\u00f6y\u00fck k\u0259simi olan Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri ana dill\u0259rind\u0259 t\u0259hsil almaq kimi \u0259n t\u0259bii h\u00fcquqdan m\u0259hrum edilm\u0259z, G\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131 olan Urmiyada k\u00fcrdl\u0259\u015fm\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259zdi. \u0130ran \u00fc\u00e7\u00fcn bu g\u00fcn d\u0259 \u00f6lm\u0259kd\u0259 davam ed\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u0259n az\u0131 bu iki m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0130ran\u0131n do\u011fma d\u00f6vl\u0259t olmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7\u0259kliyini q\u0259bul etm\u0259lidirl\u0259r. G\u00fcney Az\u0259rbaycandak\u0131 soyda\u015flar\u0131m\u0131z anlamal\u0131 v\u0259 q\u0259bul etm\u0259lidirl\u0259r ki, ustad \u015e\u0259hriyar\u0131n vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259lh\u0259mi, d\u0259rman\u0131 azadl\u0131qd\u0131r. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Az\u0259rabyac\u0131n b\u00f6y\u00fck lideri M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi kimi, \u201cAz\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q dem\u0259k, istiqlal\u00e7\u0131l\u0131q dem\u0259kdir. El\u0259 bir istiqlal\u00e7\u0131l\u0131q ki, tarixin \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u00fc\u0259ssis\u0259si olan milliyy\u0259tin d\u00f6vl\u0259t olmas\u0131 m\u0259q\u0259sdil\u0259 m\u00fcz\u0259ff\u0259r y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc dem\u0259kdir. Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q dem\u0259k, b\u00f6y\u00fck t\u00fcrk irqin\u0259 m\u0259nsub bir mill\u0259tin istiqlal\u0131n\u0131 qazanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 \u015fanl\u0131 bir m\u00fccadil\u0259 dem\u0259kdir. Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q, eyni zamanda, bir h\u00fcrriyy\u0259t v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t h\u0259r\u0259kat\u0131d\u0131r ki, onun \u0259n bariz sif\u0259ti xalq\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 milli hakimiyy\u0259t \u0259sas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r\u201d.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n liderl\u0259rind\u0259n biri olan \u015eeyx M\u0259h\u0259mm\u0259d Xiyabaninin dediyi kimi, \u201cBir xalq\u0131n \u015f\u0259raf\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn birinci \u015f\u0259rt onun m\u00fcst\u0259qil olmas\u0131d\u0131r. M\u00fcst\u0259qil olmayan bir xalq\u0131n \u0259zmi v\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti olmaz!\u201d. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">\u0130randa ya\u015fayan h\u0259r bir soyda\u015f\u0131m\u0131z \u201cazadl\u0131q, \u0259dal\u0259t v\u0259 milli h\u00f6kum\u0259t\u201d sevdas\u0131n\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259sinin G\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131 an \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 da\u011f\u0131lma\u011fa ba\u015flayacaq v\u0259 bu prosesi he\u00e7 bir g\u00fcc dayand\u0131ra bilm\u0259y\u0259c\u0259k. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">\u0130srailin \u0130rana m\u00fcdaxil\u0259si zaman\u0131 ya\u015fanan proses g\u00f6st\u0259rdi ki, g\u00fcneyli soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si d\u0259 siyasi v\u0259 h\u0259rbi elita kimi \u0130ranl\u0131 siyasi kimliyind\u0259n imtina etm\u0259yib. G\u00fcney Az\u0259rbaycandak\u0131 soyda\u015flar\u0131m\u0131z \u201ciranl\u0131\u201d \u00fcst kimliyind\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k t\u00fcrk etnik alt kimliyi \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00fcst Az\u0259rbaycanl\u0131 milli-siyasi kimliyini formala\u015fd\u0131rsayd\u0131lar, \u0130ran\u0131n bir d\u00f6vl\u0259t kimi tarixin s\u0259hn\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131 prosesi ba\u015flam\u0131\u015f olard\u0131. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">G\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130rana sahib \u00e7\u0131xmas\u0131 \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 adl\u0131 \u00e7a\u011fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259ni bir t\u0259sisat\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u0259sini t\u0259min edir. B\u00fct\u00fcn bunlara son verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 \u201cD\u0259rb\u0259nd \u0130ttifaq\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 verdiyim \u201cB\u00fct\u00f6v d\u00f6vl\u0259t (v\u0259t\u0259n) , b\u00fct\u00f6v xalq\u201d doktrinas\u0131 il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259tirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Ustad \u015e\u0259hriyar Az\u0259rbaycan\u0131 \u00f6vladlar\u0131n\u0131n t\u0259rki-v\u0259t\u0259n olmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l-\u0259l\u0259 ver\u0259r\u0259k \u00fcsyan el\u0259m\u0259y\u0259, oyanma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Bu g\u00fcn is\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n hans\u0131 tay\u0131nda ya\u015famas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259r bir v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n v\u0259zif\u0259si g\u00fcneyli-quzeyli Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cD\u0259rb\u0259nd \u0130ttifaq\u0131\u201dnda birl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmaq olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u00fct\u00f6vl\u00fck doktrinas\u0131n\u0131 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cD\u0259rb\u0259nd \u0130ttifaq\u0131\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131ma n\u00f6vb\u0259ti yaz\u0131da ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tir\u0259c\u0259m.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>X\u0259qani C\u0259f\u0259rli B\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri olmayan xalqlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u201cbir xalq, bir v\u0259t\u0259n\u201d doktrinas\u0131 il\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bel\u0259 toplumlar\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24072,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[29,36],"tags":[],"class_list":["post-24071","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-siyast"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/FB_IMG_1753893645165.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24071","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24071"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24071\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24073,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24071\/revisions\/24073"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24072"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24071"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24071"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}