{"id":24464,"date":"2025-10-13T21:02:12","date_gmt":"2025-10-13T18:02:12","guid":{"rendered":"https:\/\/basta2.com\/?p=24464"},"modified":"2025-10-13T21:02:12","modified_gmt":"2025-10-13T18:02:12","slug":"neftin-qiym%c9%99ti-ssri-ni-nec%c9%99-yuks%c9%99ltdi-v%c9%99-dagitdi-rusiya-oz-taleyini-t%c9%99krarlayacaqmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=24464","title":{"rendered":"Neftin qiym\u0259ti SSR\u0130-ni nec\u0259 y\u00fcks\u0259ltdi v\u0259 da\u011f\u0131td\u0131: Rusiya \u00f6z taleyini t\u0259krarlayacaqm\u0131?"},"content":{"rendered":"<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><b>Pol\u015fal\u0131 dissident, jurnalist v\u0259 ictimai xadim Adam Michnik bir d\u0259f\u0259 demi\u015fdi: &#8220;Tarix g\u00f6st\u0259rir ki, \u015f\u0259rait kommunistl\u0259ri rasional davranma\u011fa v\u0259 kompromisl\u0259r\u0259 getm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edib&#8221;.<\/b><\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<h2 id=\"Neft-v\u0259-SSR\u0130\" class=\"bbc-199vtvq eglt09e0\" tabindex=\"-1\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Neft v\u0259 SSR\u0130<\/span><\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">SSR\u0130 \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 &#8220;\u015f\u0259raitl\u0259rd\u0259n&#8221; biri neftin qiym\u0259ti idi. M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 sabitlik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n sonra, 1970 v\u0259 1980-ci ill\u0259rd\u0259 neftin qiym\u0259tind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 dramatik d\u0259yi\u015fiklik ba\u015f verdi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">1973-74 v\u0259 1978-80-ci ill\u0259rd\u0259 neftin qiym\u0259tind\u0259ki k\u0259skin art\u0131m AB\u015e v\u0259 onun Avropa m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi probleml\u0259r yaratd\u0131. \u0130qtisadi n\u0259tic\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, Q\u0259rb SSR\u0130-nin Asiya v\u0259 Afrikada artan geosiyasi t\u0259siri il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">SSR\u0130 \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcks\u0259k neft qiym\u0259tl\u0259ri hasilat\u0131 \u00e7ox g\u0259lirli etdi v\u0259 ixracdan \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259r ona s\u0259m\u0259r\u0259siz, lakin sabit iqtisadiyyat\u0131 saxlama\u011fa v\u0259 geni\u015f h\u0259rbi-s\u0259naye kompleksini maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 imkan verdi. Bu is\u0259 silahlanma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sini q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rd\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Lakin qiym\u0259tl\u0259r d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259, bu \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r bir vaxtlar d\u00fcnyan\u0131n alt\u0131da birin\u0259 h\u00f6km ed\u0259n \u00f6lk\u0259nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bilm\u0259di.<\/span><\/p>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>Bu nec\u0259 ba\u015f verdi?<\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"bbc-1qn0xuy\">\n<div class=\"bbc-1gbs0ve\"><\/div>\n<\/figure>\n<figure class=\"bbc-1qn0xuy\">\n<div class=\"bbc-1gbs0ve\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"bbc-139onq\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/640\/cpsprodpb\/1198\/live\/a87497e0-840d-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp\" sizes=\"auto, (min-width: 1008px) 760px, 100vw\" srcset=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/240\/cpsprodpb\/1198\/live\/a87497e0-840d-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 240w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/320\/cpsprodpb\/1198\/live\/a87497e0-840d-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 320w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/480\/cpsprodpb\/1198\/live\/a87497e0-840d-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 480w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/594\/cpsprodpb\/1198\/live\/a87497e0-840d-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 594w\" alt=\"Suriya \u0259sg\u0259rl\u0259ri Yom Kippur m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flamas\u0131ndan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra \u0130srail q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259slim olur, iyun 1973\" width=\"594\" height=\"397\" \/><\/span><\/p>\n<p class=\"bbc-nyj3yn\" role=\"text\"><span style=\"font-size: 10pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\" data-testid=\"caption-paragraph\">Suriya \u0259sg\u0259rl\u0259ri Yom Kippur m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flamas\u0131ndan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra \u0130srail q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259slim olur, iyun 1973<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/figure>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">1973-c\u00fc il oktyabr\u0131n 6-s\u0131, \u015f\u0259nb\u0259 g\u00fcn\u00fc Misir v\u0259 Suriya \u0130srail\u0259 h\u00fccum etdil\u0259r &#8211; 2023-c\u00fc il oktyabr\u0131n 7-d\u0259 H\u018fMAS-\u0131n \u0130srail\u0259 h\u00fccumu h\u0259min h\u00fccumun 50-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf etdi. H\u0259r iki hadis\u0259 Y\u0259hudi t\u0259qviminin \u0259n m\u00fcq\u0259dd\u0259s g\u00fcn\u00fc olan Yom Kippurda ba\u015f verdi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259 SSR\u0130 \u0259r\u0259b d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini, AB\u015e is\u0259 \u0130sraili d\u0259st\u0259kl\u0259di. \u0130srail qalib g\u0259lm\u0259y\u0259 ba\u015flayanda, \u0259r\u0259b neft istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 AB\u015e-a neft t\u0259dar\u00fck\u00fcn\u00fc k\u0259sdi v\u0259 embarqo t\u0259tbiq etdil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 neftin qiym\u0259ti d\u0259rhal 70 faiz artd\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"bbc-1qn0xuy\">\n<div class=\"bbc-1gbs0ve\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"bbc-139onq\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/640\/cpsprodpb\/d356\/live\/3b7976f0-840e-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp\" sizes=\"auto, (min-width: 1008px) 760px, 100vw\" srcset=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/240\/cpsprodpb\/d356\/live\/3b7976f0-840e-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 240w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/320\/cpsprodpb\/d356\/live\/3b7976f0-840e-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 320w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/480\/cpsprodpb\/d356\/live\/3b7976f0-840e-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 480w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/594\/cpsprodpb\/d356\/live\/3b7976f0-840e-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 594w\" alt=\"\u018fr\u0259b neft embarqosu s\u0259b\u0259bind\u0259n AB\u015e-da yanacaqdoldurma m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 n\u0259h\u0259ng n\u00f6vb\u0259l\u0259r yaran\u0131rd\u0131. Boston, 1973\" width=\"594\" height=\"392\" \/><\/span><\/p>\n<p class=\"bbc-nyj3yn\" role=\"text\"><span style=\"font-size: 10pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">\u018fr\u0259b neft embarqosu s\u0259b\u0259bind\u0259n AB\u015e-da yanacaqdoldurma m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 n\u0259h\u0259ng n\u00f6vb\u0259l\u0259r yaran\u0131rd\u0131. Boston, 1973<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/figure>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">O d\u00f6vrd\u0259 neft art\u0131q d\u00fcnyan\u0131n \u0259sas yanaca\u011f\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdi \u2013 quru, d\u0259niz v\u0259 hava n\u0259qliyyat\u0131n\u0131n, dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 neftl\u0259 i\u015fl\u0259yirdi. M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 istehlak bumunun t\u0259siri il\u0259 bu as\u0131l\u0131l\u0131q daha da d\u0259rinl\u0259\u015fdi, \u00e7\u00fcnki avtomobill\u0259r, t\u0259yyar\u0259l\u0259r, g\u0259mil\u0259r v\u0259 h\u0259tta \u0259ks\u0259r h\u0259rbi texnika neftl\u0259 i\u015fl\u0259yirdi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">S&amp;P Global-dan Daniel Yergin 2023-c\u00fc ild\u0259, ilk qlobal neft b\u00f6hran\u0131ndan 50 il sonra demi\u015fdi: &#8220;1973-c\u00fc il neft embarqosu qlobal enerji bazar\u0131n\u0131 sars\u0131td\u0131. Bu, h\u0259m d\u0259 geosiyas\u0259ti yenid\u0259n formala\u015fd\u0131rd\u0131, qlobal iqtisadiyyat\u0131 d\u0259yi\u015fdirdi v\u0259 m\u00fcasir enerji d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ba\u015flatd\u0131&#8221;.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Lakin probleml\u0259r bununla bitm\u0259di. \u0130srail v\u0259 Misir 1978-79-cu ill\u0259rd\u0259 s\u00fclh\u0259 g\u0259ldikl\u0259ri zaman, \u0130ran \u0130slam \u0130nqilab\u0131ndan sonra ikinci neft b\u00f6hran\u0131 ba\u015f verdi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Dem\u0259k olar ki, on il davam ed\u0259n enerji b\u00f6hran\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri Q\u0259rb v\u0259 SSR\u0130 \u00fc\u00e7\u00fcn tamamil\u0259 f\u0259rqli oldu.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"bbc-1qn0xuy\">\n<div class=\"bbc-1gbs0ve\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"bbc-139onq\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/640\/cpsprodpb\/f3bd\/live\/7b3a8310-84b3-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp\" sizes=\"auto, (min-width: 1008px) 760px, 100vw\" srcset=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/240\/cpsprodpb\/f3bd\/live\/7b3a8310-84b3-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 240w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/320\/cpsprodpb\/f3bd\/live\/7b3a8310-84b3-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 320w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/480\/cpsprodpb\/f3bd\/live\/7b3a8310-84b3-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 480w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/594\/cpsprodpb\/f3bd\/live\/7b3a8310-84b3-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 594w\" alt=\"\u0130qtisadi b\u00f6hrandan \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e-\u0131n k\u00f6m\u0259yin\u0259 \u00fcmid ed\u0259n Avropa Amerikan\u0131n Yax\u0131n \u015e\u0259rq siyas\u0259tini t\u0259nqid edib. Londonda F\u0259l\u0259stinin azad edilm\u0259sin\u0259 d\u0259st\u0259k n\u00fcmayi\u015fi, 1973-c\u00fc ilin noyabr\u0131\" width=\"594\" height=\"390\" \/><\/span><\/p>\n<p class=\"bbc-nyj3yn\" role=\"text\"><span style=\"font-size: 10pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">\u0130qtisadi b\u00f6hrandan \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e-\u0131n k\u00f6m\u0259yin\u0259 \u00fcmid ed\u0259n Avropa Amerikan\u0131n Yax\u0131n \u015e\u0259rq siyas\u0259tini t\u0259nqid edib. Londonda F\u0259l\u0259stinin azad edilm\u0259sin\u0259 d\u0259st\u0259k n\u00fcmayi\u015fi, 1973-c\u00fc ilin noyabr\u0131<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/figure>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<h2 id=\"Uduzanlar-v\u0259-Qazananlar\" class=\"bbc-199vtvq eglt09e0\" tabindex=\"-1\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Uduzanlar v\u0259 Qazananlar<\/span><\/h2>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Y\u00fcks\u0259k neft qiym\u0259tl\u0259ri AB\u015e v\u0259 Avropada art\u0131q y\u00fcks\u0259k olan inflyasiyan\u0131 daha da alovland\u0131rd\u0131. \u018fvv\u0259lki b\u00f6hranlardan f\u0259rqli olaraq, AB\u015e bu d\u0259f\u0259 \u00f6z iqtisadi dur\u011funlu\u011fu v\u0259 neft \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n Avropa m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin\u0259 yard\u0131m ed\u0259 bilm\u0259di.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">\u0130qtisadi art\u0131m\u0131n yava\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda inflyasiya v\u0259 i\u015fsizliyi cilovlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri, m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra onill\u0259rl\u0259 azaltd\u0131qlar\u0131 borclar\u0131 yenid\u0259n art\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131lar.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Q\u0259rbd\u0259n f\u0259rqli olaraq, SSR\u0130 1970-ci ill\u0259rin neft b\u00f6hranlar\u0131ndan \u0259n \u00e7ox fayda g\u00f6t\u00fcr\u0259n \u00f6lk\u0259 kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">AB\u015e v\u0259 Avropa t\u0259n\u0259zz\u00fcl ya\u015fayark\u0259n, SSR\u0130 Brejnev d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn &#8220;q\u0131z\u0131l&#8221; dur\u011funluq d\u00f6vr\u00fcn\u00fc &#8211; son sabitlik ill\u0259rini ya\u015fay\u0131rd\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Sibird\u0259ki z\u0259ngin neft yataqlar\u0131 ona K\u00f6rf\u0259z \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n sonra d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck ehtiyatlar\u0131n\u0131 verdi v\u0259 artan qiym\u0259tl\u0259r hasilat\u0131 \u00e7ox g\u0259lirli etdi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">1980-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r SSR\u0130 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck neft ixracat\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evrildi. \u015e\u0259rqi Avropa m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri, Kuba v\u0259 Vyetnam kimi \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 neft daha ucuz sat\u0131l\u0131rd\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 ixrac is\u0259 SSR\u0130-y\u0259 s\u0259rt valyuta g\u0259tirirdi. 1976-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r neft SSR\u0130-nin s\u0259rt valyuta g\u0259lirl\u0259rinin yar\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edirdi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">\u018fn \u00f6n\u0259mlisi is\u0259, bu q\u0259fil v\u0259 b\u00f6y\u00fck miqdarda neft dollar\u0131 ax\u0131n\u0131 SSR\u0130-y\u0259 art\u0131q istehsal ed\u0259 bilm\u0259diyi m\u0259hsullar\u0131 &#8211; tax\u0131ldan tutmu\u015f s\u0259naye mallar\u0131 v\u0259 texnologiyaya q\u0259d\u0259r &#8211; idxal etm\u0259y\u0259 imkan verdi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Lakin zamanla bu \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r probleml\u0259r\u0259 \u00e7evrilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"bbc-1qn0xuy\">\n<div class=\"bbc-1gbs0ve\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"bbc-139onq\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/640\/cpsprodpb\/5c46\/live\/fa0c10c0-8420-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp\" sizes=\"auto, (min-width: 1008px) 760px, 100vw\" srcset=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/240\/cpsprodpb\/5c46\/live\/fa0c10c0-8420-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 240w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/320\/cpsprodpb\/5c46\/live\/fa0c10c0-8420-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 320w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/480\/cpsprodpb\/5c46\/live\/fa0c10c0-8420-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 480w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/594\/cpsprodpb\/5c46\/live\/fa0c10c0-8420-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 594w\" alt=\"Moskval\u0131lar v\u0259 Sovet paytaxt\u0131n\u0131n qonaqlar\u0131 yeni ayaqqab\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00f6vb\u0259 g\u00f6zl\u0259yirl\u0259r, 1983-c\u00fc il\" width=\"594\" height=\"392\" \/><\/span><\/p>\n<p class=\"bbc-nyj3yn\" role=\"text\"><span style=\"font-size: 10pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Moskval\u0131lar v\u0259 Sovet paytaxt\u0131n\u0131n qonaqlar\u0131 yeni ayaqqab\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00f6vb\u0259 g\u00f6zl\u0259yirl\u0259r, 1983-c\u00fc il<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/figure>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Asan neft pullar\u0131 SSR\u0130-ni idxaldan as\u0131l\u0131 hala g\u0259tirdi. Neft s\u0259nayesin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259l\u0259r iqtisadiyyat\u0131n dig\u0259r sah\u0259l\u0259rind\u0259n \u2013 h\u0259rbi kompleks istisna olmaqla, resurslar\u0131 \u00e7\u0259kib apard\u0131. \u015e\u0259rqi Avropa v\u0259 dig\u0259r dost rejiml\u0259r\u0259 endirimli t\u0259dar\u00fckl\u0259r is\u0259 &#8220;as\u0131l\u0131lar&#8221; \u015f\u0259b\u0259k\u0259si yaratd\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">\u018fslind\u0259, 1970-ci ill\u0259rin neft dollarlar\u0131 d\u0259rin probleml\u0259ri gizl\u0259dirdi v\u0259 art\u0131q \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259y\u0259 ba\u015flayan sistemin h\u0259l\u0259 d\u0259 i\u015fl\u0259k oldu\u011fu ill\u00fcziyas\u0131n\u0131 yarad\u0131rd\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Sosialist iqtisadiyyatlarda sabit qiym\u0259tl\u0259r mallar\u0131n real d\u0259y\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259yi, \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 v\u0259 t\u0259l\u0259bi idar\u0259 etm\u0259yi \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirirdi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Nadir mallar rejim\u0259 sadiq olanlara m\u00fckafat kimi verilirdi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Kommunist Partiyas\u0131 elitas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi ma\u011fazalar vard\u0131, adi insanlar is\u0259 s\u00fcd kimi \u0259sas m\u0259hsullar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00f6vb\u0259y\u0259 dururdu.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri b\u00fct\u00fcn bunlardan x\u0259b\u0259rdar idi. Almaniya kansleri Helmut Kohl-un m\u0259\u015fhur ifad\u0259si il\u0259 des\u0259k, SSR\u0130 &#8220;raketli Burkina Faso&#8221;ya \u00e7evrilmi\u015fdi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">1979-cu ilin sonunda SSR\u0130-nin \u018ffqan\u0131stana m\u00fcdaxil\u0259sind\u0259n sonra AB\u015e v\u0259 dig\u0259r Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri texnologiyalara sanksiya t\u0259tbiq etdil\u0259r ki, bu da d\u0259rhal neft hasilat\u0131n\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirdi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">1980-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 neftin qiym\u0259ti d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flayanda, SSR\u0130 b\u00fcdc\u0259sini ayaqda saxlayan &#8220;q\u0131z\u0131l&#8221; g\u0259lirl\u0259r yoxa \u00e7\u0131xma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Y\u00fcks\u0259k neft qiym\u0259tl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bel\u0259 inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n iqtisadiyyat a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 geril\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ri art\u0131rmaq se\u00e7im deyildi, x\u00fcsusil\u0259 1980-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 Pol\u015fadak\u0131 etirazlardan v\u0259 h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259tin t\u0259tbiqind\u0259n sonra.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Bunun \u0259v\u0259zin\u0259, onlar neft g\u0259lirl\u0259rind\u0259ki azalmalar\u0131 v\u0259 b\u00fcdc\u0259 bo\u015fluqlar\u0131n\u0131 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq kreditl\u0259rl\u0259 \u00f6rtm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131lar.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"bbc-1qn0xuy\">\n<div class=\"bbc-1gbs0ve\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"bbc-139onq\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/640\/cpsprodpb\/d430\/live\/3d017150-8420-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp\" sizes=\"auto, (min-width: 1008px) 760px, 100vw\" srcset=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/240\/cpsprodpb\/d430\/live\/3d017150-8420-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp 240w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/320\/cpsprodpb\/d430\/live\/3d017150-8420-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp 320w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/480\/cpsprodpb\/d430\/live\/3d017150-8420-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp 480w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/594\/cpsprodpb\/d430\/live\/3d017150-8420-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp 594w\" alt=\"S\u00fcd \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00f6vb\u0259y\u0259 gec\u0259d\u0259n ged\u0259n moskval\u0131lar. 1990-c\u0131 il.\" width=\"594\" height=\"396\" \/><\/span><\/p>\n<p class=\"bbc-nyj3yn\" role=\"text\"><span style=\"font-size: 10pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">S\u00fcd \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00f6vb\u0259y\u0259 gec\u0259d\u0259n ged\u0259n moskval\u0131lar. 1990-c\u0131 il.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/figure>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Britaniya-Amerika tarix\u00e7isi Toni Cadt &#8220;M\u00fcharib\u0259d\u0259n Sonra: 1945-ci ild\u0259n sonra Avropan\u0131n Tarixi&#8221; adl\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 yaz\u0131rd\u0131 ki, SSR\u0130 yaln\u0131z borc pulla deyil, borc vaxtla ya\u015fay\u0131rd\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Eyni zamanda, 1970-ci ill\u0259rin sonlar\u0131ndan ba\u015flayaraq, neft b\u00f6hran\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 qar\u0131\u015f\u0131ql\u0131q fonunda Q\u0259rbd\u0259 yeni enerji nizam\u0131 formala\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 \u0130nki\u015faf T\u0259\u015fkilat\u0131na \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 neft t\u0259dar\u00fck\u00fc probleml\u0259rind\u0259n qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 plan haz\u0131rlad\u0131lar.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Onlar enerjiy\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259, elektrik\u0259 ke\u00e7id\u0259 v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259n daha az neft idxal\u0131na fokusland\u0131lar.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">N\u0259tic\u0259d\u0259, 1979-cu ild\u0259ki ikinci neft b\u00f6hran\u0131ndan sonra neft istehlak\u0131 azalma\u011fa ba\u015flad\u0131. Y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259r istehsal\u0131 art\u0131rd\u0131, istehlak\u0131 azaltd\u0131 v\u0259 bu da qiym\u0259tl\u0259rin d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu \u2013 buna &#8220;\u0259ks neft \u015foku&#8221; deyildi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Bu, iqtisadi bax\u0131mdan izah idi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"bbc-1qn0xuy\">\n<div class=\"bbc-1gbs0ve\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"bbc-139onq\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/640\/cpsprodpb\/4f59\/live\/93c6da90-8423-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp\" sizes=\"auto, (min-width: 1008px) 760px, 100vw\" srcset=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/240\/cpsprodpb\/4f59\/live\/93c6da90-8423-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp 240w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/320\/cpsprodpb\/4f59\/live\/93c6da90-8423-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp 320w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/480\/cpsprodpb\/4f59\/live\/93c6da90-8423-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp 480w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/594\/cpsprodpb\/4f59\/live\/93c6da90-8423-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp 594w\" alt=\"Leninqradda toyuq n\u00f6vb\u0259si, 1989\" width=\"594\" height=\"393\" \/><\/span><\/p>\n<p class=\"bbc-nyj3yn\" role=\"text\"><span style=\"font-size: 10pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Leninqradda (indiki Sankt-Peterburq) toyuq n\u00f6vb\u0259si, 1989<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/figure>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Lakin burada geosiyasi aspekt d\u0259 vard\u0131: AB\u015e il\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 aras\u0131nda neft hasilat\u0131n\u0131 art\u0131raraq qiym\u0259tl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131 salmaq bar\u0259d\u0259 iddia olunan raz\u0131la\u015fma.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">\u0130qtisad\u00e7\u0131lar, tarix\u00e7il\u0259r v\u0259 diplomatlar bu raz\u0131la\u015fman\u0131n ger\u00e7\u0259k olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fczakir\u0259 edirl\u0259r.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">2024-c\u00fc ilin mart\u0131nda Wall Street Journal-da d\u0259rc olunan m\u0259qal\u0259d\u0259 Ukrayna Prezident Administrasiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri Andriy Yermak bunu fakt kimi t\u0259qdim etdi:<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">&#8220;1986-c\u0131 ild\u0259 Reyqan v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 kral\u0131 Fahd neftin qiym\u0259tini barel ba\u015f\u0131na 10 dollar azaltma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131rd\u0131lar\u2026 Bu, b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi x\u0259rcl\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 SSR\u0130 iqtisadiyyat\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259tdi. Bildiyimiz kimi, SSR\u0130 1991-ci ild\u0259 da\u011f\u0131ld\u0131. D\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck n\u00fcv\u0259 arsenal\u0131 onu xilas ed\u0259 bilm\u0259di&#8221;, &#8211; Zelenskinin administrasiya r\u0259hb\u0259ri yaz\u0131b.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Reyqan administrasiyas\u0131 is\u0259 bel\u0259 bir raz\u0131la\u015fman\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu inkar edib.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"bbc-1qn0xuy\">\n<div class=\"bbc-1gbs0ve\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"bbc-139onq\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/640\/cpsprodpb\/8da5\/live\/203a8400-8419-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp\" sizes=\"auto, (min-width: 1008px) 760px, 100vw\" srcset=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/240\/cpsprodpb\/8da5\/live\/203a8400-8419-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp 240w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/320\/cpsprodpb\/8da5\/live\/203a8400-8419-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp 320w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/480\/cpsprodpb\/8da5\/live\/203a8400-8419-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp 480w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/594\/cpsprodpb\/8da5\/live\/203a8400-8419-11f0-84c8-99de564f0440.jpg.webp 594w\" alt=\"AB\u015e prezidenti Ronald Reyqan v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 kral\u0131 F\u0259hd 1985-ci ilin fevral\u0131nda Oval kabinetd\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t sonra neft qiym\u0259tl\u0259ri d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.\" width=\"594\" height=\"387\" \/><\/span><\/p>\n<p class=\"bbc-nyj3yn\" role=\"text\"><span style=\"font-size: 10pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">AB\u015e prezidenti Ronald Reyqan v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 kral\u0131 F\u0259hd 1985-ci ilin fevral\u0131nda Oval kabinetd\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t sonra neft qiym\u0259tl\u0259ri d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/figure>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Lakin neftin qiym\u0259ti h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131: 1980-ci ild\u0259 barel ba\u015f\u0131na 35 dollardan 1986-c\u0131 ild\u0259 10\u201315 dollara q\u0259d\u0259r.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Mixail Qorba\u00e7ov hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259, neft g\u0259lirl\u0259rinin &#8220;Qlasnost&#8221; v\u0259 &#8220;Perestroyka&#8221; islahatlar\u0131n\u0131 maliyy\u0259l\u0259\u015fdir\u0259c\u0259yini \u00fcmid edirdi. Amma bu ba\u015f verm\u0259di.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">SSR\u0130 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck neft istehsal\u00e7\u0131s\u0131 olsa da, daxili v\u0259 m\u00fctt\u0259fiq \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131, &#8211; x\u00fcsusil\u0259 qlobal bazardan xeyli a\u015fa\u011f\u0131 olan subsidiyal\u0131 qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 &#8211; \u00f6d\u0259y\u0259 bilmirdi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">SSR\u0130 bu subsidiyalar\u0131 dayand\u0131rd\u0131qdan sonra sosialist sistem da\u011f\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">1980-ci ill\u0259rin sonunda \u015e\u0259rqi Avropada ba\u015f ver\u0259n &#8220;m\u0259xm\u0259ri&#8221; v\u0259 &#8220;m\u0259xm\u0259rsiz&#8221; inqilablardan sonra SSR\u0130 1991-ci ild\u0259 da\u011f\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">1991-ci il dekabr\u0131n 25-d\u0259 Kremlin \u00fcz\u0259rind\u0259ki oraq-\u00e7\u0259kicli Sovet bayra\u011f\u0131 endirildi v\u0259 yerini Rusiya \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131 ald\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p id=\"Tarix-t\u0259krarlana-bil\u0259rmi\" class=\"bbc-199vtvq eglt09e0\" tabindex=\"-1\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>Tarix t\u0259krarlana bil\u0259rmi?<\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"bbc-1qn0xuy\">\n<div class=\"bbc-1gbs0ve\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"bbc-139onq\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/640\/cpsprodpb\/c10f\/live\/0e363240-8423-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp\" sizes=\"auto, (min-width: 1008px) 760px, 100vw\" srcset=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/240\/cpsprodpb\/c10f\/live\/0e363240-8423-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 240w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/320\/cpsprodpb\/c10f\/live\/0e363240-8423-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 320w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/480\/cpsprodpb\/c10f\/live\/0e363240-8423-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 480w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/594\/cpsprodpb\/c10f\/live\/0e363240-8423-11f0-9cf6-cbf3e73ce2b9.jpg.webp 594w\" alt=\"Rusiya Prezidenti Vladimir Putin SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131 &quot;\u0259srin \u0259n b\u00f6y\u00fck geosiyasi f\u0259lak\u0259ti&quot; adland\u0131r\u0131b.\" width=\"594\" height=\"320\" \/><\/span><\/p>\n<p class=\"bbc-nyj3yn\" role=\"text\"><span style=\"font-size: 10pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Rusiya Prezidenti Vladimir Putin SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131 &#8220;\u0259srin \u0259n b\u00f6y\u00fck geosiyasi f\u0259lak\u0259ti&#8221; adland\u0131r\u0131b.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/figure>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Bu yenid\u0259n ba\u015f ver\u0259 bil\u0259rmi? Bir \u00e7oxlar\u0131 inan\u0131r ki, m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, &#8211; x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 iqtisadiyyat\u0131 SSR\u0130 kimi enerji ixrac\u0131na \u0259saslanan m\u00fcasir Rusiya \u00fc\u00e7\u00fcn.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">&#8220;Son ill\u0259rd\u0259 neft v\u0259 qaz Rusiyan\u0131n \u00fcmumi mal ixrac\u0131n\u0131n 60 faizin\u0259 q\u0259d\u0259rini v\u0259 federal g\u0259lirin 40 faizini t\u0259\u015fkil edib. Rusiya iqtisadiyyat\u0131, SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 oldu\u011fu kimi, \u00f6lk\u0259nin t\u0259bii resurslar\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r&#8221;, &#8211; Andriy Yermak Wall Street Journal-da yaz\u0131rd\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Lakin neft sanksiyalar\u0131n\u0131 Avropa v\u0259 AB\u015e \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259tbiq etm\u0259k x\u00fcsusil\u0259 \u00e7\u0259tindir. N\u0259tic\u0259d\u0259, Rusiya h\u0259l\u0259 d\u0259 neftd\u0259n on milyardlarla dollar qazan\u0131r \u2013 bu pulla Ukrayna m\u00fcharib\u0259sini maliyy\u0259l\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">2025-ci ilin yanvar\u0131nda Tramp ikinci prezidentlik m\u00fcdd\u0259tin\u0259 ba\u015flad\u0131qdan sonra onun &#8220;Qaz, qaz, qaz!&#8221; \u015f\u00fcarlar\u0131 v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131ndan g\u0259l\u0259n siqnallar suallar do\u011furdu. \u0130nsanlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc ki, o, SSR\u0130-ni &#8220;\u015e\u0259r \u0130mperiyas\u0131&#8221; adland\u0131ran Reyqan\u0131n u\u011furunu t\u0259krarlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fa bil\u0259r.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"bbc-1qn0xuy\">\n<div class=\"bbc-1gbs0ve\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"bbc-139onq\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/640\/cpsprodpb\/2471\/live\/d42a5ac0-8424-11f0-8920-cb71bf7274c6.jpg.webp\" sizes=\"auto, (min-width: 1008px) 760px, 100vw\" srcset=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/240\/cpsprodpb\/2471\/live\/d42a5ac0-8424-11f0-8920-cb71bf7274c6.jpg.webp 240w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/320\/cpsprodpb\/2471\/live\/d42a5ac0-8424-11f0-8920-cb71bf7274c6.jpg.webp 320w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/480\/cpsprodpb\/2471\/live\/d42a5ac0-8424-11f0-8920-cb71bf7274c6.jpg.webp 480w, https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/ace\/ws\/483\/cpsprodpb\/2471\/live\/d42a5ac0-8424-11f0-8920-cb71bf7274c6.jpg.webp 483w\" alt=\"2024-c\u00fc il se\u00e7ki kampaniyas\u0131 zaman\u0131 Tramp Ukraynadak\u0131 m\u00fcharib\u0259ni 24 saat \u0259rzind\u0259 dayand\u0131raca\u011f\u0131na s\u00f6z vermi\u015fdi.\n\" width=\"483\" height=\"271\" \/><\/span><\/p>\n<p class=\"bbc-nyj3yn\" role=\"text\"><span style=\"font-size: 10pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">2024-c\u00fc il se\u00e7ki kampaniyas\u0131 zaman\u0131 Tramp Ukraynadak\u0131 m\u00fcharib\u0259ni 24 saat \u0259rzind\u0259 dayand\u0131raca\u011f\u0131na s\u00f6z vermi\u015fdi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/figure>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Lakin mart ay\u0131nda Tramp Putinl\u0259 telefon dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 apard\u0131 v\u0259 Ukrayna \u00fczr\u0259 m\u00fcmk\u00fcn s\u00fclh raz\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn &#8220;Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 bir yerd\u0259&#8221; g\u00f6r\u00fc\u015f t\u0259klif etdi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Yayda AB\u015e Rusiyayla ticar\u0259t ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259ri ikinci d\u0259r\u0259c\u0259li sanksiyalarla h\u0259d\u0259l\u0259dikd\u0259 neft yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259ldi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Bu a\u00e7\u0131qlamalardan sonra qlobal bazarlar n\u0259f\u0259sini uddu. Kreml bir m\u00fcdd\u0259t susdu, lakin n\u0259tic\u0259d\u0259 Putin AB\u015e Prezidenti il\u0259 Alyaskada g\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 q\u0131rm\u0131z\u0131 xal\u00e7a, \u0259l s\u0131xma v\u0259 h\u0259tta birg\u0259 limuzin g\u0259zintisi il\u0259 qar\u015f\u0131land\u0131.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">O vaxtdan b\u0259ri Ukraynan\u0131n Rusiyan\u0131n neft hasilat\u0131 v\u0259 n\u0259qli infrastrukturuna h\u00fccumlar\u0131 intensivl\u0259\u015fib.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Bu s\u0259yl\u0259rin Rusiyan\u0131n m\u00fcharib\u0259 x\u0259rcl\u0259rini qar\u015f\u0131lanmaz bir l\u00fcks\u0259 \u00e7evirm\u0259y\u0259 yet\u0259rli olub-olmayaca\u011f\u0131 is\u0259 h\u0259l\u0259 ki, a\u00e7\u0131q suald\u0131r.<\/span><\/p>\n<p dir=\"ltr\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">BBC<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pol\u015fal\u0131 dissident, jurnalist v\u0259 ictimai xadim Adam Michnik bir d\u0259f\u0259 demi\u015fdi: &#8220;Tarix g\u00f6st\u0259rir ki, \u015f\u0259rait kommunistl\u0259ri rasional davranma\u011fa v\u0259 kompromisl\u0259r\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24465,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[32,29],"tags":[],"class_list":["post-24464","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","category-manset"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/7aba6020-84bf-11f0-b391-6936825093bd.png.webp","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24464"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24466,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24464\/revisions\/24466"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}