{"id":24977,"date":"2026-01-19T11:05:50","date_gmt":"2026-01-19T08:05:50","guid":{"rendered":"https:\/\/basta2.com\/?p=24977"},"modified":"2026-01-19T11:05:50","modified_gmt":"2026-01-19T08:05:50","slug":"geosiyasi-g%c9%99rginliyin-qanunauygunluqlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=24977","title":{"rendered":"Geosiyasi g\u0259rginliyin qanunauy\u011funluqlar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Fizika qanunlar\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin taleyini dikt\u0259 edirmi?<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Sistemin g\u0259rginlik f\u0259rql\u0259ri artd\u0131qda n\u0259 ba\u015f verir?<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>SES Modeli: Hakim elitalar &#8220;ba\u015f m\u00fch\u0259ndis&#8221; kimi resurslar\u0131 nec\u0259 idar\u0259 etm\u0259lidir?<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Oxudu\u011funuz m\u0259qal\u0259nin m\u00f6vzusu olan bu suallar\u0131n cavab\u0131 sad\u0259c\u0259 siyasi t\u0259bli\u011fat v\u0259 \u201cm\u0259n\u0259mlik\u201d deyil, dinamik sisteml\u0259rin fundamental qanunlar\u0131ndad\u0131r. Bunlar siyasi &#8220;qravitasiyan\u0131&#8221; v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin inki\u015faf trayektoriyas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n fiziki metodologiyad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Geosiyas\u0259tin Termodinamikas\u0131: Qlobal D\u00fcz\u0259n v\u0259 Dinamik Sisteml\u0259r<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Qlobal d\u00fcz\u0259n<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">D\u00fcnya d\u00fcz\u0259ninin indiki m\u0259nz\u0259r\u0259si g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin (elitalar\u0131n) h\u0259m \u00f6z aralar\u0131nda, h\u0259m d\u0259 z\u0259if d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 f\u0259rqli geosiyasi h\u00fcquq normalar\u0131 \u0259sas\u0131nda davranmas\u0131n\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131n q\u00fcvv\u0259sini itirm\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri, bu ikili standartlard\u0131r. B\u00f6y\u00fck k\u00fctl\u0259li (iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi c\u0259h\u0259td\u0259n dominant) d\u00f6vl\u0259tl\u0259r ki\u00e7ik d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00f6z &#8220;cazib\u0259 sah\u0259l\u0259rin\u0259&#8221; \u00e7\u0259kirl\u0259r. Termodinamikada enerji bir n\u00f6qt\u0259d\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q toplanarsa v\u0259 sistemin qalan hiss\u0259si il\u0259 m\u00fcbadil\u0259 z\u0259ifl\u0259y\u0259rs\u0259, daxili g\u0259rginlik art\u0131r. Regionda g\u00fcc (enerji) qeyri-m\u00fct\u0259nasib paylanarsa, bu, geosiyasi sabitliyi pozur. Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin simmetriyas\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 il\u0259 qlobal &#8220;qravitasiya&#8221; sah\u0259si d\u0259yi\u015fir, ki\u00e7ik d\u00f6vl\u0259tl\u0259r b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259rin t\u0259sir dair\u0259sin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 ocaqlar\u0131 yaran\u0131r.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">M\u00fcharib\u0259l\u0259rin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 s\u00fcni &#8220;d\u00fc\u015fm\u0259n obrazlar\u0131n\u0131n&#8221; yarad\u0131lmas\u0131 ist\u0259nil\u0259n t\u0259r\u0259fin resurslar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259siz t\u00fck\u0259nm\u0259sin\u0259 yol a\u00e7\u0131r. Maddi resurslar m\u0259hsuldar sektorlardan (\u0259hat\u0259li t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259) yay\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131r. Avtoritar rejiml\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar, siyasi repressiyalar v\u0259 iqtisadi dur\u011funluq, birba\u015fa k\u00fctl\u0259vi miqrasiyaya v\u0259 dezintriqasiyalara s\u0259b\u0259b olur. Demokratik \u00f6lk\u0259l\u0259r h\u0259r il bu miqrasiyan\u0131n k\u00f6kl\u00fc s\u0259b\u0259bl\u0259rini (m\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259 repressiyalar) deyil, yaln\u0131z n\u0259tic\u0259l\u0259rini aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn milyardlarla avro x\u0259rcl\u0259yirl\u0259r. X\u0259rcl\u0259rin m\u0259nf\u0259\u0259t-z\u0259r\u0259ri olmam\u0131\u015f deyil, lakin bu ba\u015fqa m\u00f6vzudur.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Prinsipc\u0259, geosiyasi g\u0259rginliyi fizika qanunauy\u011funluqlar\u0131 v\u0259 sistemli yana\u015fma il\u0259 idar\u0259 ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n liderl\u0259r, dinamik tarazl\u0131\u011f\u0131 itir\u0259r\u0259k \u00f6z xalqlar\u0131n\u0131 entropiyan\u0131n (t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fcn) qaranl\u0131\u011f\u0131na, qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliy\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259yirl\u0259r. M\u0259hz fizika metodologiyas\u0131 b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rin resurs azl\u0131\u011f\u0131na r\u0259\u011fm\u0259n niy\u0259 inki\u015faf etdiyini, n\u0259h\u0259ng resurslara malik dig\u0259rl\u0259rinin is\u0259 niy\u0259 dur\u011funluq i\u00e7ind\u0259 oldu\u011funu izah edir. Bel\u0259ki, hakim elitalar\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015flardan t\u0259crid olunmu\u015f etik davran\u0131\u015f\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259ki &#8220;ke\u00e7iriciliyi&#8221; (sosial mobilliyi) azald\u0131r. Elita v\u0259 k\u00fctl\u0259 aras\u0131ndak\u0131 sosial g\u0259rginlik f\u0259rqi artd\u0131qca, sistemd\u0259 sosial &#8220;q\u0131saqapanma&#8221; \u2013 inqilablar v\u0259 b\u00f6hranlar qa\u00e7\u0131lmaz olur.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">D\u00f6vl\u0259t-c\u0259miyy\u0259t modell\u0259ri normativl\u0259r\u0259 (prescriptive) \u0259saslan\u0131r, onlar c\u0259miyy\u0259tin nec\u0259 olmal\u0131 v\u0259 hans\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sahibl\u0259nm\u0259li oldu\u011funu (\u0259dal\u0259t, b\u0259rab\u0259rlik, inkl\u00fczivlik-\u0259hat\u0259lik) m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Fizika qanunlar\u0131 is\u0259 t\u0259svir edicidir (descriptive), onlar kainat\u0131n v\u0259 t\u0259bi\u0259tin nec\u0259 oldu\u011funu izah edir. \u0130nsan \u015f\u00fcuru fiziki qanunlar\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259zliyini (invariantl\u0131q) d\u0259yi\u015f\u0259 bilmir, lakin onlar\u0131 \u00f6z xeyrin\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259yi bacara bilir. Fizika qanunlar\u0131 qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r (m\u0259s\u0259l\u0259n, cazib\u0259 q\u00fcvv\u0259sind\u0259n qa\u00e7maq olmaz), lakin siyasi &#8220;qravitasiya&#8221;, d\u0259rk edilmi\u015f siyasi irad\u0259, qanunlar v\u0259 etik normalar\u0131n m\u0259qs\u0259dli m\u00fcqavim\u0259ti il\u0259 d\u0259yi\u015fdiril\u0259 bilir. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Dinamik sistem<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Geosiyasi dinamikan\u0131 anlamaq v\u0259 daxili modelin dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259miyy\u0259ti bir sistem olaraq Su Elektrik Stansiyas\u0131 (SES) kimi t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k olar. Gur axan \u00e7ay\u0131n sel, da\u015fq\u0131n, da\u011f\u0131nt\u0131 yaratma ehtimal\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t (kenetik) enerjisini faydal\u0131 elektrik enerjisin\u0259 \u00e7evirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cs\u00fcni\u201d \u015f\u0259kild\u0259 in\u015fa edil\u0259n b\u0259nd (damba), suyun s\u0259viyy\u0259sini qald\u0131randa potensial enerji ehtiyat\u0131 (su anbar\u0131) yarad\u0131r. H\u00fcnd\u00fcrd\u0259 y\u0131\u011f\u0131lan su, anbardan (potensial enerji) a\u015fa\u011f\u0131 axd\u0131qda s\u00fcr\u0259t art\u0131r daha b\u00f6y\u00fck kinetik enerjiy\u0259 \u00e7evrilir v\u0259 turbinl\u0259ri f\u0131rladaraq faydal\u0131 elektrik enerjisi istehsal ed\u0259r\u0259k insanlar\u0131n istifad\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcr. Suyun h\u00fcnd\u00fcrl\u00fck s\u0259viyy\u0259si n\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259kdirs\u0259, onun malik oldu\u011fu potensial enerji bir o q\u0259d\u0259r \u00e7ox olur v\u0259 bir o q\u0259d\u0259rd\u0259 s\u00fcr\u0259t art\u0131r. Cismin h\u0259m k\u00fctl\u0259si, h\u0259m d\u0259 s\u00fcr\u0259ti n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox olarsa, onun h\u0259r\u0259k\u0259t (kenetik) enerjisi bir o q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k olar v\u0259 dolay\u0131s\u0131 il\u0259 i\u015fg\u00f6rm\u0259 qabiliyy\u0259ti art\u0131r (Faydal\u0131 \u0130\u015f \u018fmsal\u0131). T\u0259biki sistemi idar\u0259 ed\u0259n v\u0259 t\u0259nziml\u0259y\u0259n ba\u015f m\u00fch\u0259ndis v\u0259 pultlar\u0131n arxas\u0131nda oturan operatorlard\u0131r. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Burada toplanan su k\u00fctl\u0259si c\u0259miyy\u0259tin potensial enerjisini (insan kapital\u0131, t\u0259hsil, sa\u011flaml\u0131q, innovasiyalar) v\u0259 sosial g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rini (sosial rifah v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik), b\u0259nd is\u0259 d\u00f6vl\u0259t institutlar\u0131n\u0131 v\u0259 h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259ni t\u0259msil edir. Bu sistemd\u0259 hakim (siyasi v\u0259 maliyy\u0259) elitalar\u0131 &#8216;ba\u015f m\u00fch\u0259ndis&#8217; rolunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirl\u0259r. Onlar\u0131n \u0259sas v\u0259zif\u0259si enerjinin (sosial naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n v\u0259 ya potensial\u0131n) s\u0259viyy\u0259sini d\u00fczg\u00fcn t\u0259nziml\u0259m\u0259k v\u0259 onu \u201cturbinl\u0259r\u201d (iqtisadi v\u0259 sosial liftl\u0259r) vasit\u0259sil\u0259 faydal\u0131 i\u015f\u0259 \u2013 y\u0259ni rifah v\u0259 t\u0259r\u0259qqiy\u0259 \u00e7evirm\u0259kdir. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Lakin, ikili standartlar onlar\u0131n \u0259lind\u0259ki maliyy\u0259 r\u0131\u00e7aqlar\u0131n\u0131, x\u00fcsusil\u0259 Tomas Pikettinin r &gt; g (kapital\u0131n g\u0259lirliliyi &gt; iqtisadi art\u0131m\u0131 \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259si) t\u0259nliyi il\u0259 ifad\u0259 olunan proses, sistemd\u0259ki enerjinin (s\u0259rv\u0259tin) qeyri-b\u0259rab\u0259r paylanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bel\u0259ki, kapital\u0131n art\u0131m\u0131 \u00fcmumi iqtisadi art\u0131mdan s\u00fcr\u0259tlidirs\u0259, enerji (s\u0259rv\u0259t) &#8220;anbar\u0131n&#8221; yuxar\u0131 qatlar\u0131nda toplan\u0131r v\u0259 ya ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin rezervuarlar\u0131na ax\u0131rsa, su a\u015fa\u011f\u0131 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fcr v\u0259 yerli turbinl\u0259ri f\u0131rlatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259zyiq yaranm\u0131r. &#8220;M\u00fch\u0259ndisl\u0259r&#8221; maliyy\u0259 kanallar\u0131n\u0131 c\u0259miyy\u0259tin m\u0259hsuldar turbinl\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 \u00f6z daxill\u0259rind\u0259 (qapal\u0131 dair\u0259d\u0259) d\u00f6vr etdir\u0259nd\u0259 , sistemin &#8220;ke\u00e7iriciliyi&#8221; s\u0131f\u0131ra enir. Bu, b\u0259ndin (institusional dayaqlar\u0131n) \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n statik y\u00fck\u00fc &#8220;istiliy\u0259&#8221; (m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 itkil\u0259r\u0259) \u00e7evrilir v\u0259 qa\u00e7\u0131lmaz olaraq sistemin u\u00e7ulmas\u0131na (entropiyaya) z\u0259min yarad\u0131r.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">_*\u201cBa\u015f m\u00fch\u0259ndisin\u201d m\u0259suliyy\u0259ti.*_<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u018fg\u0259r &#8216;ba\u015f m\u00fch\u0259ndis&#8217; sistemi effektiv idar\u0259 ed\u0259 bilmirs\u0259, y\u0259ni sosial mobillik kanallar\u0131n\u0131 (ke\u00e7iriciliyi) qapad\u0131bsa, toplanan enerji turbinl\u0259ri f\u0131rlada bilmir. Bu halda enerji faydal\u0131 i\u015f\u0259 \u00e7evrilm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, b\u0259ndin (institutlar\u0131n) \u00fcz\u0259rin\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 g\u0259rginlik f\u0259rqi kritik h\u0259ddi a\u015f\u0131r v\u0259 sistem idar\u0259olunmaz \u201cda\u015fq\u0131nlara\u201d v\u0259 ya b\u0259ndin tamamil\u0259 u\u00e7ulmas\u0131na (sosial g\u0259rginlikl\u0259ri partlay\u0131\u015flara) m\u0259ruz qal\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, d\u00f6vl\u0259tin dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131 elitalar\u0131n bu dinamik enerji balans\u0131n\u0131 qoruya bilm\u0259k v\u0259 entropiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn sistemin &#8216;ke\u00e7iriciliyini&#8217; t\u0259min etm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u0130nsan t\u0259bi\u0259tin bioloji bir n\u00f6v\u00fc oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259miyy\u0259td\u0259 t\u0259bi\u0259tin biosferin bir hiss\u0259sidir. Dem\u0259li, biz hardasa fizika, kimya v\u0259 biologiyan\u0131n fundamental qanunlar\u0131na tabeyik. Lakin sosial elml\u0259ri fiziki qanunlardan f\u0259rql\u0259ndir\u0259n \u0259sas amil \u015f\u00fcurlu se\u00e7imdir. Fizikadan f\u0259rqli olaraq, c\u0259miyy\u0259td\u0259 hadis\u0259l\u0259rin m\u0259nas\u0131 insanlar\u0131n onlara verdiyi subyektiv d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Pulun d\u0259y\u0259ri fiziki xass\u0259l\u0259ri il\u0259 yox, kollektiv \u015f\u0259kild\u0259 insanlar\u0131n ona verdiyi inamla m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur. Fizika n\u00fcv\u0259 reaktorunu nec\u0259 tikm\u0259yi \u00f6yr\u0259dir, amma ondan dinc, yoxsa h\u0259rbi m\u0259qs\u0259dl\u0259 istifad\u0259 olunaca\u011f\u0131n\u0131 dikt\u0259 etmir, insan\u0131n etik se\u00e7imin\u0259 burax\u0131r.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Geosiyasi g\u0259rginliyi bu fundamental qanunauy\u011funluqlarla idar\u0259 ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n liderl\u0259r, sistemin tarazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 itir\u0259r\u0259k \u00f6z xalqlar\u0131n\u0131 t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fcn qaranl\u0131\u011f\u0131na s\u00fcr\u00fckl\u0259yirl\u0259r. Qlobal b\u00f6hran d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 bunlar\u0131n h\u0259lli siyasi \u015f\u00fcarlarda v\u0259 ya v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131nda deyil, dinamik sisteml\u0259rin qanunlar\u0131ndad\u0131r. Dayan\u0131ql\u0131 daxili modeli olmayan v\u0259 s\u0259rv\u0259tin (enerjinin) ax\u0131n\u0131n\u0131 c\u0259miyy\u0259tin xeyrin\u0259 t\u0259nziml\u0259y\u0259 bilm\u0259y\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259n\u0259zz\u00fcl trayektoriyas\u0131na m\u0259hkumdurlar. S\u0259b\u0259bl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259kan v\u0259 zaman k\u0259siyind\u0259 c\u0259miyy\u0259tin enerjisinin hans\u0131 q\u00fcvv\u0259nin t\u0259siri alt\u0131nda d\u0259yi\u015fdiyini t\u0259svir ed\u0259n fundamental qanunlardad\u0131r.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">SES-in \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc suyun t\u0259bi\u0259td\u0259 d\u00f6vr etm\u0259si v\u0259 t\u00fck\u0259nm\u0259m\u0259sidir (ya\u011f\u0131\u015f-\u00e7ay-anbar). Y\u0259ni, inklyuziv inki\u015fafda b\u0259rpa olunan prosesdir. \u018fld\u0259 olunan &#8220;elektrik&#8221; (rifah) yenid\u0259n f\u0259rdl\u0259r\u0259 (insan kapital\u0131, t\u0259hsil, sa\u011flaml\u0131q, innovasiyalara) yat\u0131r\u0131lmas\u0131 qapal\u0131 dair\u0259 \u0259v\u0259zin\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259miyy\u0259tin daha b\u00f6y\u00fck enerji istehsal ed\u0259n \u0259hat\u0259li (inklyuziv) inki\u015faf dair\u0259si yaratmaq imkan\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>F\u0259rman Quliyev,<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>M\u00fcsavat Partiyas\u0131 M\u0259clisinin \u0130qtisadiyyat Komissiyas\u0131n\u0131 s\u0259dri.<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fizika qanunlar\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin taleyini dikt\u0259 edirmi? Sistemin g\u0259rginlik f\u0259rql\u0259ri artd\u0131qda n\u0259 ba\u015f verir? SES Modeli: Hakim elitalar &#8220;ba\u015f m\u00fch\u0259ndis&#8221; kimi<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24979,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[31,29],"tags":[],"class_list":["post-24977","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-iqtisadiyyat","category-manset"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/ompass-tourist-map-focus-compass-needle_1423-181.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24977","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24977"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24977\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24980,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24977\/revisions\/24980"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24979"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24977"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24977"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24977"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}