{"id":25935,"date":"2026-11-18T17:51:15","date_gmt":"2026-11-18T14:51:15","guid":{"rendered":"https:\/\/basta2.com\/?p=25935"},"modified":"2026-11-18T17:51:15","modified_gmt":"2026-11-18T14:51:15","slug":"yalta-45-ve-sencjen-26-ferq-nededir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=25935","title":{"rendered":"Yalta-45 v\u0259 \u015een\u00e7jen-26: f\u0259rq n\u0259d\u0259dir?"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Mustafa Hac\u0131b\u0259yli<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Donald Tramp, Vladimir Putin v\u0259 Si Cinpinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc 1945-ci il Yalta konfrans\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edirl\u0259r. X\u00fcsus\u0259n Rusiyada bu m\u00fcqayis\u0259y\u0259 x\u00fcsusi maraq g\u00f6st\u0259rilir. Bel\u0259 bir t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ki, \u00fc\u00e7 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tin lideri bir araya g\u0259l\u0259c\u0259k, d\u00fcnyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k taleyini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k, yeni d\u00fcnya d\u00fcz\u0259ni yaradacaq v\u0259 t\u0259sir dair\u0259l\u0259rini yenid\u0259n b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u0259c\u0259k.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">M\u0259nc\u0259, bu, tamamil\u0259 yersiz m\u00fcqayis\u0259dir. Yalta konfrans\u0131n\u0131n tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259tini \u00fc\u00e7 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n bir masa arxas\u0131nda oturmas\u0131 deyil, h\u0259min vaxt d\u00fcnyada yaranm\u0131\u015f h\u0259rbi-siyasi reall\u0131q m\u00fc\u0259yy\u0259n edirdi. \u0130ndi reall\u0131q f\u0259rqlidir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">1945-ci il fevral\u0131n 4-11-d\u0259 Yaltada Stalin, Ruzvelt v\u0259 \u00c7\u00f6r\u00e7ill g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259rk\u0259n nasist Almaniyas\u0131n\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259ti art\u0131q zaman m\u0259s\u0259l\u0259si idi. \u015e\u0259rqd\u0259 Sovet ordusu, Q\u0259rbd\u0259 is\u0259 AB\u015e v\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdiyi m\u00fctt\u0259fiq q\u00fcvv\u0259l\u0259r Avropan\u0131n i\u00e7\u0259ril\u0259rin\u0259 do\u011fru s\u00fcr\u0259tl\u0259 ir\u0259lil\u0259yirdil\u0259r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259rzind\u0259 Rum\u0131niya, Bolqar\u0131stan, Yuqoslaviya v\u0259 Yunan\u0131standa nasizmin m\u00f6vqel\u0259ri darmada\u011f\u0131n edilmi\u015fdi. 1945-ci ilin yanvar\u0131nda t\u0259rkibind\u0259 ukraynal\u0131lar\u0131n, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n, \u00f6zb\u0259kl\u0259rin v\u0259 dig\u0259r xalqlar\u0131n q\u0259hr\u0259man \u0259sg\u0259rl\u0259rinin d\u0259 oldu\u011fu sovet ordusu Var\u015favan\u0131, Krakovu, Budape\u015fti azad etdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Q\u0259rbd\u0259 is\u0259 AB\u015e, Britaniya v\u0259 Kanada qo\u015funlar\u0131 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 La-Man\u015f bo\u011faz\u0131n\u0131 ke\u00e7\u0259r\u0259k Normandiyaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131lar. 1944-c\u00fc ilin sonunad\u0259k Fransan\u0131n dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131, Bel\u00e7ika v\u0259 Niderland\u0131n \u0259sas hiss\u0259si nasist i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edilmi\u015fdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Y\u0259ni Yalta konfrans\u0131nda masaya oturan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin arxas\u0131nda Avropan\u0131n h\u0259rbi x\u0259rit\u0259sini faktiki olaraq d\u0259yi\u015fmi\u015f, nasist Almaniyas\u0131n\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259tini t\u0259min etmi\u015f n\u0259h\u0259ng ordular dayan\u0131rd\u0131. Onlar t\u0259kc\u0259 s\u00fclh haqq\u0131nda dan\u0131\u015fm\u0131r, d\u00fcnyan\u0131n siyasi s\u0259rh\u0259dl\u0259rini \u00f6z h\u0259rbi q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirirdil\u0259r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u0130ndi v\u0259ziyy\u0259t tam ba\u015fqad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Rusiya Ukraynada bir \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 ya q\u0259s\u0259b\u0259ni \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn aylarla, b\u0259z\u0259n ill\u0259rl\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcr. Rus ordusu son d\u0259f\u0259 az-\u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n u\u011furunu Baxmutda qazan\u0131b v\u0259 bu, \u00fc\u00e7 il \u0259vv\u0259l &#8211; 2023-c\u00fc ilin may\u0131nda ba\u015f verib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bir vaxtlar m\u00fctt\u0259fiq ordular\u0131 Reyn, Oder v\u0259 Elba kimi b\u00f6y\u00fck \u00e7aylar\u0131n\u0131 ild\u0131r\u0131m s\u00fcr\u0259ti il\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. Bu g\u00fcn is\u0259 AB\u015e administrasiyas\u0131 \u0130ranla m\u00fcharib\u0259d\u0259 H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131n\u0131 bel\u0259 n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259 bilmir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Q\u0259rib\u0259 durum yaran\u0131b: AB\u015e Ukraynaya, Rusiya is\u0259 \u0130rana d\u0259st\u0259k verir. Bu, art\u0131q onlar\u0131n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 ziddiyy\u0259tli oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 d\u00fcnya d\u00fcz\u0259nini nec\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bil\u0259r? N\u0259inki ba\u015fqa xalqlar\u0131n taleyini, he\u00e7 \u00f6z aralar\u0131ndak\u0131 \u0259sas ziddiyy\u0259tl\u0259ri bel\u0259 h\u0259ll etm\u0259k imkan\u0131nda deyill\u0259r. Ukrayna Tramp\u0131n ist\u0259yi il\u0259 Rusiyaya t\u0259slim olmayacaq. \u0130ran da Kremlin ist\u0259yi il\u0259 AB\u015e qar\u015f\u0131s\u0131nda diz \u00e7\u00f6km\u0259y\u0259c\u0259k. Bu xalqlar\u0131n taleyi \u00fc\u00e7 liderin \u015f\u0259xsi s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 deyil. Onlar\u0131n \u00f6z irad\u0259si, d\u00f6vl\u0259t maraqlar\u0131 v\u0259 m\u00fcqavim\u0259t imkanlar\u0131 var.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn, olsa-olsa simvolik \u0259h\u0259miyy\u0259ti olacaq, d\u00fcnya d\u00fcz\u0259nin\u0259 t\u0259sir etm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Tramp \u00fc\u00e7\u00fcn bu g\u00f6r\u00fc\u015f, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, b\u00f6y\u00fck siyasi \u015foudur. Rusiya v\u0259 \u00c7inin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 eyni masa arxas\u0131na oturmaq Amerikada ist\u0259nil\u0259n milyarder \u00fc\u00e7\u00fcn (siyas\u0259t\u00e7i \u00fc\u00e7\u00fcn yox) prestijdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Putin \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 bu sammitin \u0259h\u0259miyy\u0259ti ba\u015fqad\u0131r: t\u00f6r\u0259tdiyi h\u0259rbi cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Beyn\u0259lxalq Cinay\u0259t M\u0259hk\u0259m\u0259sinin h\u0259bs q\u0259rar\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n, beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 t\u0259crid edilm\u0259li olan bir d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n yenid\u0259n AB\u015e prezidenti v\u0259 \u00c7in r\u0259hb\u0259ri il\u0259 eyni sammitd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259si. Bu, onun \u00fc\u00e7\u00fcn siyasi legitimlik v\u0259 diplomatik t\u0259cridd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Si Cinpin is\u0259 \u00c7inin AB\u015e v\u0259 Rusiya il\u0259 eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u00fczakir\u0259 masas\u0131nda t\u0259msil olunmas\u0131ndan, \u00f6lk\u0259sinin qlobal g\u00fcc m\u0259rk\u0259zi kimi q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n faydalan\u0131r. Pekin \u00fc\u00e7\u00fcn bu g\u00f6r\u00fc\u015f h\u0259m d\u0259 \u00c7inin beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzunu n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k imkan\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Amma bunlar\u0131n he\u00e7 biri yeni Yalta dem\u0259k deyil.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">1945-ci ild\u0259 m\u00fcharib\u0259nin qalibi olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r yeni d\u00fcnya d\u00fcz\u0259ninin \u0259saslar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirirdil\u0259r. 2026-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 bir-biri il\u0259 oyun oynayan, m\u00fcxt\u0259lif c\u0259bh\u0259l\u0259rd\u0259 qar\u015f\u0131durmaya gir\u0259n v\u0259 ciddi daxili probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n s\u00f6hb\u0259t gedir. Onlar\u0131n d\u00fcnyan\u0131n qalan hiss\u0259sinin taleyini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k g\u00fcc\u0259 malik deyil.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Amerika xalq\u0131 v\u0259 onun demokratik institutlar\u0131 gec-tez \u00f6z d\u00f6vl\u0259tinin idar\u0259\u00e7iliyini yenid\u0259n tam n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259c\u0259k. Tramp\u0131n hakimiyy\u0259ti sona yax\u0131nla\u015f\u0131r. Putin is\u0259 Ukraynaya qar\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 m\u00fcharib\u0259nin b\u0259d\u0259lini t\u0259kc\u0259 \u00f6z\u00fc deyil, Rusiya xalq\u0131 da h\u0259l\u0259 uzun ill\u0259r \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Mustafa Hac\u0131b\u0259yli Donald Tramp, Vladimir Putin v\u0259 Si Cinpinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc 1945-ci il Yalta konfrans\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edirl\u0259r. X\u00fcsus\u0259n Rusiyada<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25936,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[29,36],"tags":[],"class_list":["post-25935","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-siyaset"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Screenshot_2026-11-18-17-38-22-681_com.openai.chatgpt-edit.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25935","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25935"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25935\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25937,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25935\/revisions\/25937"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25936"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}