{"id":422,"date":"2020-06-25T17:39:42","date_gmt":"2020-06-25T17:39:42","guid":{"rendered":"http:\/\/basta2.com\/?p=422"},"modified":"2020-06-25T17:39:45","modified_gmt":"2020-06-25T17:39:45","slug":"tarix%c9%99-yazilib-bu-ad-bu-soyad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=422","title":{"rendered":"Tarix\u0259 yaz\u0131l\u0131b bu ad, bu soyad"},"content":{"rendered":"<div>Ariz ABDUL\u018fL\u0130YEV,<\/div>\n<div><i><b>\u00dc.Hac\u0131b\u0259yli ad\u0131na Bak\u0131 Musiqi Akademiyas\u0131n\u0131n dosenti, apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7i\u00a0<\/b><\/i><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>\u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259yli g\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259kar, dirijor v\u0259 musiqi\u015f\u00fcnas kimi\u00a0<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259yli Az\u0259rbaycan musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \u0259n b\u00f6y\u00fck\u00a0 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycan b\u0259st\u0259karl\u0131q m\u0259kt\u0259binin, pe\u015f\u0259kar dirijorluq s\u0259n\u0259tinin, musiqi elminin, musiqi publisistikas\u0131 v\u0259 t\u0259nqinin inki\u015faf v\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259rind\u0259 bu b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkar\u0131n misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri vard\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00dczeyir b\u0259yin ilk yetirm\u0259si, \u00dczeyir b\u0259yin ilk d\u0259st\u0259k\u00e7isi, ilk pe\u015f\u0259kar opera v\u0259 simfonik dirijoru, ilk milli b\u0259st\u0259karl\u0131q n\u0259slinin t\u0259msil\u00e7isi, b\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rqd\u0259 ilk professional balet inc\u0259s\u0259n\u0259tinin banisi, ilk musiqi \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas\u0131, ilk u\u015faq baletinin m\u00fc\u0259llifi, Rusiyada b\u0259st\u0259karl\u0131q v\u0259 dirijorluq t\u0259hsili alan az\u0259rbaycanl\u0131&#8230; T\u0259kc\u0259 bu &#8220;ilk\u201dl\u0259r\u0259 imza atmas\u0131, onlar\u0131n m\u00fc\u0259llifi olmas\u0131 yet\u0259rlidir ki, \u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259yli \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin, s\u0259n\u0259tinin v\u0259 s\u0259n\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u018ffrasiyab \u00f6mr\u00fcn\u00fcn v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan xalq\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck tarixi d\u0259y\u0259ri, y\u00fcks\u0259k qiym\u0259ti, zirv\u0259 m\u00f6vqeyi v\u0259 \u0259b\u0259diliyi \u00f6z h\u0259qiqiliyini t\u0259sdiq el\u0259sin. Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na musiqi xadiml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t verilmi\u015f, \u0259s\u0259rl\u0259ri haqq\u0131nda elmi ara\u015fd\u0131rmalar yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>\u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259yli &#8211;\u00a0 b\u0259st\u0259kar v\u0259 dirijor<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018ffrasiyab. O, ilk d\u0259f\u0259 bu adla yaz\u0131b-yaratma\u011fa, dirijorluq etm\u0259y\u0259 v\u0259 b\u0259st\u0259karl\u0131\u011fa ba\u015flay\u0131b. El\u0259 bu adla da s\u0259n\u0259td\u0259, yarad\u0131c\u0131l\u0131q al\u0259mind\u0259 tan\u0131n\u0131b, \u015f\u00f6hr\u0259t qazan\u0131b, bu adla da ustad\u0131 \u00dczeyir b\u0259yin, s\u0259n\u0259t dostlar\u0131n\u0131n sevimlisi, \u0259zizi olub, bu adla da Az\u0259rbaycan musiqisin\u0259 yeni yollar a\u00e7\u0131b, \u0259s\u0259rl\u0259r yarad\u0131b v\u0259 xalq\u0131n\u0131n q\u0259lbind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 r\u0259\u011fb\u0259t, sevgi qazan\u0131b. Bir s\u00f6zl\u0259, o, Az\u0259rbaycan musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin h\u0259mi\u015f\u0259 yegan\u0259, \u0259v\u0259zsiz, h\u0259mi\u015f\u0259 qiym\u0259tli, iftixarl\u0131 olan \u018ffrasiyab\u0131d\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018ffrasiyab haqq\u0131nda yaz\u0131lanlar v\u0259 \u018ffrasiyab\u0131n yazd\u0131qlar\u0131. &#8220;\u018ffrasiyab\u201d ad\u0131, imzas\u0131 XX \u0259srin ilk onillikl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131nda konsertl\u0259r\u0259, teatr tama\u015falar\u0131na, opera v\u0259 operettalara, qastrollara aid d\u0259rc olunan elanlarda, afi\u015falarda, m\u0259lumatlarda, resenziyalarda, m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259, m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n professional musiqi\u00e7i ad\u0131d\u0131r, imzas\u0131d\u0131r. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun ad\u0131 v\u0259 imzas\u0131ndan sonra musiqi haqq\u0131nda b\u00fct\u00fcn elan, afi\u015fa, r\u0259y v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259n \u00e7ox yaz\u0131lan onun ad\u0131d\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259yli \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259sin\u0259 daxil olan, \u00dczeyir b\u0259yin yax\u0131n qohumu, m\u0259\u015fhur B\u0259d\u0259lb\u0259ylil\u0259r n\u0259slind\u0259ndir. Atas\u0131 B\u0259d\u0259l b\u0259y \u00dczeyir b\u0259y il\u0259 do\u011fma xalau\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. B\u0259d\u0259lb\u0259ylil\u0259r Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 ziyal\u0131, yarad\u0131c\u0131, maairif\u00e7i, musiqi\u00e7i, s\u0259n\u0259tkar n\u0259sli kimi daxil olmu\u015flar. Bu dinastiyan\u0131n Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, t\u0259hsili v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259tind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus v\u0259 g\u00f6rk\u0259mli xidm\u0259tl\u0259ri vard\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>B\u0259d\u0259l b\u0259yin ail\u0259sinin v\u0259 evinin \u0259n yax\u0131n, \u0259ziz adam\u0131 olan \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yliy\u0259 ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131nda da, s\u0259n\u0259t adam\u0131, musiqi professional\u0131 olanda \u015firin-\u015firin &#8220;\u00dczeyir \u0259mi\u201d dey\u0259n, u\u015faql\u0131\u011f\u0131nda onun mehribanl\u0131\u011f\u0131na, isti v\u0259 do\u011fma s\u0259mimiyy\u0259tin\u0259 q\u0259lb\u0259n ba\u011flanan \u018ffrasiyab el\u0259 ilk m\u0259qal\u0259sini d\u0259 \u00dczeyir b\u0259yd\u0259n yazm\u0131\u015f, ilk dirijorluq f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 \u00dczeyir b\u0259yin opera v\u0259 musiqili komediyalar\u0131n\u0131 ifa etmi\u015f, yeniyetm\u0259lik ya\u015flar\u0131ndan etibar\u0259n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r h\u0259yatda da, yarad\u0131c\u0131l\u0131qda da, s\u0259n\u0259td\u0259 d\u0259, ideya v\u0259 m\u00f6vqed\u0259 d\u0259 \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin \u0259n yax\u0131n amal v\u0259 \u0259m\u0259l dostu olmu\u015f, Az\u0259rbaycan musiqisinin inki\u015faf\u0131nda, taley\u00fckl\u00fc anlar\u0131nda h\u0259r zaman onunla yana\u015f\u0131 dayanm\u0131\u015f, onunla eyni bir s\u0259ng\u0259rd\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/arqument.az\/file\/pic\/xeber\/2020-04\/1587323358_2.jpg\" \/><\/div>\n<div>\u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ox\u015fax\u0259lidir: b\u0259st\u0259kar, dirijor, musiqi\u015f\u00fc-nas, publisist, t\u0259nqid\u00e7i, \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas, libretto\u00e7u, jurnalist, musiqi maarif\u00e7isi. Yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 o, eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 professionald\u0131r, ciddir, f\u0259ald\u0131r, m\u0259hsuldard\u0131r, d\u0259y\u0259rli v\u0259 s\u0259mimidir. F\u0259aliyy\u0259tinin h\u0259r bir an\u0131n\u0131, h\u0259r bir m\u0259qs\u0259dini, b\u00fct\u00fcn yarad\u0131c\u0131l\u0131q yolunu v\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fc Az\u0259rbaycan professional musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259tinin inki\u015faf\u0131na, t\u0259bli\u011fin\u0259 h\u0259sr edib. H\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259vv\u0259ld\u0259n sona q\u0259d\u0259r yegan\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259z m\u0259ram\u0131, m\u0259qs\u0259di d\u0259 yaln\u0131z el\u0259 bu olub.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>B\u0259st\u0259kar kimi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131n dram \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 musiqi yazmaqla ba\u015flay\u0131b. Bel\u0259 ki, 1928-ci ild\u0259 C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131n &#8220;Od g\u0259lini\u201d dram\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 musiqi m\u00fc\u0259llif, teatr\u0131n kollektivi v\u0259 tama\u015fa\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsb\u0259t qar\u015f\u0131lan\u0131r. \u0130lk u\u011furu onu daha da ruhland\u0131r\u0131r. 1920-40-c\u0131 ill\u0259rd\u0259\u00a0 C. Cabbarl\u0131n\u0131n &#8220;Sevil\u201d, &#8220;Almaz\u201d, &#8220;1905-ci ild\u0259\u201d, &#8220;Ya\u015far\u201d, &#8220;Sol\u011fun cic\u0259kl\u0259r\u201d,\u00a0 A. Afinegovun &#8220;Qorxu\u201d, M.F.Axundovun &#8220;Hac\u0131 Qara\u201d, &#8220;M\u00fcsyo Jordan\u201d, H. Cavidin &#8220;Knyaz\u201d, &#8220;S\u0259yavu\u015f\u201d, S. Vur\u011funun &#8220;Xanlar\u201d, &#8220;F\u0259rhad v\u0259 \u015eirin\u201d, M.S. Ordubadinin &#8220;Dumanl\u0131 T\u0259briz\u201d v\u0259 b. dram tama\u015falar\u0131na musiqi yaz\u0131r. Eyni zamanda, 1928-1932-ci ill\u0259rd\u0259 D\u00f6vl\u0259t dram teatr\u0131n\u0131n &#8220;musiqi b\u00f6lm\u0259si&#8221;nin r\u0259hb\u0259ri i\u015fl\u0259yir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259ylini v\u0259 C.Cabbarl\u0131 bir-biril\u0259 c\u0259nclik ill\u0259rinin \u0259n yax\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131q dostu idil\u0259r. C.Cabbarl\u0131n\u0131n \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rinin tama\u015fas\u0131na musiqi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t etdiyi ilk b\u0259st\u0259kar da \u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259yli olmu\u015fdur. 1920-ci ill\u0259rin sonlar\u0131ndan ba\u015flayaraq, davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan dilli dram \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 musiqi yazan b\u0259st\u0259kar, \u0259slind\u0259, ilk yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 respublikada teatr musiqinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. B\u0259st\u0259kar\u0131n h\u0259yat\u0131 boyu teatr s\u0259n\u0259tin\u0259 ba\u011fl\u0131 olmas\u0131n\u0131n bir s\u0259b\u0259bi teatr texnikumunda oxuyark\u0259n d\u00f6vr\u00fcn m\u0259\u015fhur rejissor v\u0259 aktyorlar\u0131ndan d\u0259rsl\u0259r almas\u0131, bir s\u0259b\u0259bi b\u00f6y\u00fcd\u00fcy\u00fc evd\u0259 daim yarad\u0131c\u0131 insanlar\u0131n olmas\u0131, atas\u0131n\u0131n, b\u00f6y\u00fck qara\u015f\u0131 \u015e\u0259msi B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin, \u0259misi \u018fhm\u0259d A\u011fdamsikinin, yax\u0131n qohumlar\u0131 \u00dczeyir b\u0259yin, Z.Hac\u0131b\u0259yovun, A.\u018fliverdib\u0259yovun t\u0259siri, ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan atas\u0131 il\u0259 tana\u015falara, operalara baxmas\u0131, dig\u0259r bir s\u0259b\u0259bi d\u0259 C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131 il\u0259 dostlu\u011fu idi. Dram \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259ki hadis\u0259l\u0259ri, obrazlar\u0131 musiqinin dili il\u0259 \u015f\u0259hr etm\u0259k, a\u00e7\u0131qlamaq bacar\u0131\u011f\u0131 sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 onun opera v\u0259 balet sah\u0259sind\u0259ki u\u011furlar\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li olmu\u015fdur.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00dc.Hac\u0131b\u0259yli XX \u0259sr musiqi tarixind\u0259 \u015e\u0259rqd\u0259 Avropa tipli v\u0259 sintez modelli ilk milli operan\u0131n m\u00fc\u0259llifidirs\u0259, \u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259yli \u015e\u0259rqd\u0259 h\u0259min model \u0259sas\u0131na ilk baletin &#8211; &#8220;Q\u0131z qalas\u0131&#8221;n\u0131n m\u00fc\u0259llifidir. Bu \u0259s\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan musiqisind\u0259 balet janr\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 qoyulmu\u015f, qar\u015f\u0131dak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 ne\u00e7\u0259-ne\u015f\u0259 istedadl\u0131 baletin yaz\u0131lmas\u0131na b\u0259dii z\u0259min yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt \u015f\u0259h\u0259ri, \u015e\u0259rqin\u00a0 q\u0259dim m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 iqtisadiyyat \u015f\u0259h\u0259ri Bak\u0131n\u0131n tarixi-m\u0259d\u0259ni r\u0259msi olan Q\u0131z qalas\u0131, m\u0259lumdur ki, tarix\u00e7il\u0259rin, etnoqraflar\u0131n,\u00a0 \u0259d\u0259biyyat\u00e7\u0131lar\u0131n, folkr\u015f\u00fcnaslar\u0131n sevimli t\u0259dqiqat m\u00f6vzusudur. Bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259si haqq\u0131nda \u015feirl\u0259r, mahn\u0131lar yaz\u0131lm\u0131\u015f da, ona r\u0259sml\u0259r h\u0259sr olunmu\u015fdur. Bununla bel\u0259, m\u00f6vzu musiqi-b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa ilk d\u0259f\u0259 \u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259yli t\u0259r\u0259find\u0259n daxil edilmi\u015fdir. Baletin libretto m\u00fc\u0259llifi d\u0259 b\u0259st\u0259kar \u00f6z\u00fcd\u00fcr. Premyerada (1940, aprel)\u00a0 v\u0259 sonrak\u0131 tama\u015falarda ba\u015f rolu SSR\u0130 xalq artisti, prima-balerina Q\u0259m\u0259r Almaszad\u0259 (\u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin xan\u0131m\u0131) oynam\u0131\u015f, \u0259s\u0259rin s\u0259hn\u0259 taleyin\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011fur v\u0259 n\u00fcfuz qazand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/arqument.az\/file\/pic\/xeber\/2020-04\/1587323391_3.png\" \/><\/div>\n<div><i>Xan\u0131n\u0131 Q\u0259m\u0259r Almaszad\u0259 il\u0259<\/i><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Baletin musiqi dramaturgiyas\u0131 m\u0259lum \u0259fsan\u0259nin iki personaj\u0131 aras\u0131ndak\u0131 ziddiyy\u0259t, iki g\u0259ncin u\u011fursuz sevgisi, xalq v\u0259 despot h\u00f6kmdar aras\u0131ndak\u0131 qar\u015f\u0131durma, xalq\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si kimi motivl\u0259rin maraql\u0131 b\u0259dii h\u0259lli \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmu\u015fdur. M\u00fc\u0259llif dahi b\u0259st\u0259kar \u00dc.Hac\u0131b\u0259ylinin musiqid\u0259 \u015e\u0259rq-Q\u0259rb sintezini baletd\u0259 u\u011furla, pe\u015f\u0259karl\u0131qla davam etdirmi\u015f, xalq r\u0259qs melodiyalar\u0131m\u0131z\u0131 ilk d\u0259f\u0259 xoreoqrafik dramaturgiyaya g\u0259tirmi\u015f, tar al\u0259tini \u0259s\u0259rin partituras\u0131na daxil etmi\u015fdir. Maraql\u0131d\u0131r ki, \u00dc.Hac\u0131b\u0259yli Moskvada \u00e7\u0131xan &#8220;Pravda&#8221; v\u0259 Bak\u0131da \u00e7\u0131xan &#8220;Kommunist&#8221; q\u0259zetl\u0259rind\u0259 bu balet haqq\u0131nda m\u00fcsb\u0259t r\u0259yl\u0259r yazm\u0131\u015f, m\u00fc\u0259llifin istedad\u0131na v\u0259 \u0259s\u0259r\u0259 &#8220;bizim milli inc\u0259s\u0259n\u0259tin\u00a0 inki\u015faf tarixind\u0259 yeni s\u0259hif\u0259 a\u00e7an ilk Az\u0259rbaycan baleti&#8221; dey\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t vermi\u015f, b\u0259st\u0259kar\u0131n xalq musiqisini, h\u0259m \u00fcmumi musiqi kultiras\u0131n\u0131&#8221; d\u0259rind\u0259n bildiyini g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. 1959-cu ild\u0259 Moskvada ke\u00e7iril\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259ti ong\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259 is\u0259 baletin tama\u015fas\u0131ndan sonra m\u0259tbuatda m\u00fcsb\u0259t fikir bildir\u0259nl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Nazim Hikm\u0259t olmu\u015fdur.\u00a0 Bu x\u00fcsusda b\u0259st\u0259kar\u0131n N\u0259simiy\u0259 h\u0259sr etdiyi &#8220;Xoreoqrafik freskalar&#8221; v\u0259 dahi \u015fairin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 &#8220;Vokal &#8211; xoreoqrafik poema&#8221;n\u0131 da qeyd etm\u0259liyik.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259yli musiqi tariximiz\u0259 mu\u011fam \u0259sas\u0131nda (&#8220;Bayat\u0131-\u015eiraz&#8221;) ilk simfonik rapsodiya il\u0259 yazmaqla yana\u015f\u0131, z\u0259rbi-mu\u011fam\u0131 (&#8220;Heyrat\u0131&#8221;) ilk simfonikl\u0259\u015fdir\u0259n b\u0259st\u0259kar kimi d\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. O, simfonik orkestr \u00fc\u00e7\u00fcn &#8220;T\u0259nt\u0259n\u0259li mar\u015f&#8221;, &#8220;28 may mar\u015f\u0131&#8221;, &#8220;Miniat\u00fcrl\u0259r&#8221;, &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221;, &#8220;Yall\u0131&#8221;, xalq \u00e7al\u011f\u0131 al\u0259tl\u0259ri orkestri \u00fc\u00e7\u00fcn &#8220;Simfoniyetta&#8221; v\u0259 v. \u0259s\u0259rl\u0259ri yazm\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259s il\u0259 fortepiano \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259diyi xalq mahn\u0131lar\u0131 aras\u0131nda\u00a0 q\u0259dim &#8220;Sar\u0131 g\u0259lin&#8221; xalq mahn\u0131m\u0131z da var.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin daha bir yarad\u0131c\u0131l\u0131q nailiyy\u0259ti opera janr\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, o, &#8220;Koro\u011flu&#8221; \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini davam etdir\u0259n ilk klassik operalardan birinin &#8211; &#8220;Nizami&#8221; operas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifidir v\u0259 bu \u0259s\u0259r m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra, 1948-ci ild\u0259 Nizami G\u0259nc\u0259vinin yubileyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bundan ba\u015fqa, \u00f6z\u00fcn\u00fcn libretto m\u0259tni \u0259sas\u0131nda &#8220;Xalq\u0131n q\u0259z\u0259bi&#8221; (B.Zeydmanla birlikd\u0259) v\u0259 &#8220;S\u00f6y\u00fcdl\u0259r a\u011flamaq&#8221; operalar\u0131n\u0131n da m\u00fc\u0259llifidir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin\u00a0 dirijorluq f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flamas\u0131 1920-ci ill\u0259rin sonuna, 1928-ci il\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. D\u00f6vl\u0259t dram teatr\u0131nda C.Cabbarl\u0131n\u0131n tama\u015falar\u0131na b\u0259st\u0259l\u0259diyi musiqi n\u00fcmun\u0259l\u0259rin\u0259 dirijorluq etm\u0259kl\u0259 ba\u015flayan bu d\u0259y\u0259rli v\u0259 u\u011furlu s\u0259n\u0259t yolu onun t\u0259r\u0259find\u0259n sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259\u00a0 professional t\u0259hsil alm\u0131\u015f musiqi\u00e7i, dirijor kimi davam etdirilmi\u015fdir. 1930-cu ilin may ay\u0131ndan is\u0259 D\u00f6vl\u0259t Opera Teatr\u0131n\u0131n d\u0259v\u0259ti il\u0259 &#8220;t\u00fcrk operalar\u0131n\u0131n dirijoru&#8221; v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Opera dirijoru olmaqla b\u0259rab\u0259r simfonik dirijor kimi d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/div>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/arqument.az\/file\/pic\/xeber\/2020-04\/1587323367_4.jpg\" \/><\/div>\n<div>\u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259yli 1933-cu ill\u0259rd\u0259, daha sonra 1938-ci ild\u0259 Bak\u0131 filarmoniyas\u0131nda h\u0259r yay &#8220;simfonik m\u00f6vs\u00fcm&#8221; silsil\u0259li konsertl\u0259r vermi\u015f, Az\u0259rbaycan v\u0259 Leninqrad d\u00f6vl\u0259t simfonik orkestl\u0259rin\u0259 dirijorluq etm\u0259kl\u0259 Avropa, rus v\u0259 yerli simfonik \u0259s\u0259rl\u0259ri s\u0259sl\u0259ndirmi\u015f, bununla da simfonik musiqinin t\u0259bli\u011find\u0259 v\u0259 musiqi \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. O, 1938-ci ild\u0259n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonlar\u0131na D\u00f6vl\u0259t Opera v\u0259 Balet Teatr\u0131nda dirijor, ba\u015f dirijor kimi \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, Az\u0259rbaycan, el\u0259c\u0259 d\u0259 xarici \u00f6lk\u0259 b\u0259st\u0259karlar\u0131n\u0131n opera v\u0259 baletl\u0259rinin tama\u015faya qoyulmas\u0131nda yax\u0131ndan i\u015ftirak etmi\u015f, m\u00fcxt\u0259lif \u00e7oxsayl\u0131 konsertl\u0259rin proqramlar\u0131nda ad\u0131 dirijor kimi \u00e7\u0259kilmi\u015fdir. Dirijorluq s\u0259n\u0259tinin ilk \u00fc\u00e7 az\u0259rbaycanl\u0131s\u0131 &#8211; \u018f\u015fr\u0259f H\u0259s\u0259nov, \u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259yli v\u0259 Niyazi Az\u0259rbaycan professional musiqi inc\u0259s\u0259n\u0259tinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 t\u0259bli\u011find\u0259 b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>Tar\u0131n m\u00fcdafi\u0259sind\u0259&#8230;<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259lyi 1920-1930-cu ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan tar\u0131n\u0131n musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259timizd\u0259n bird\u0259f\u0259lik \u00e7\u0131xda\u015f edilm\u0259sin\u0259, tar\u0131n simas\u0131nda milli musiqi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 bol\u015fevik t\u0259hdidin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n siyasi-ideoloji kampaniyada \u0259ks radikal m\u00f6vqed\u0259 dayanm\u0131\u015fd\u0131. Ba\u015fda \u00dc.Hac\u0131b\u0259yli olmaqla d\u00f6vr\u00fcn humanist m\u00f6vqeli maarif\u00e7i ziyal\u0131lar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 tar\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 qalxan g\u0259nc \u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259lyi \u00f6z m\u00f6vqeyini m\u0259tbuatda h\u00f6kum\u0259t t\u0259msil\u00e7il\u0259rin\u0259 v\u0259 &#8220;g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n \u015fovinist \u0259l\u201d\u0259 qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 bildirir, onlar\u0131 ittiham, t\u0259nqid etm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinmirdi. &#8220;Kommunist\u201d q\u0259zetinin 1929-cu il, 11 yanvar say\u0131nda\u00a0 m\u00fczakir\u0259 t\u0259riqil\u0259 d\u0259rc olunan &#8220;Tar \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fchakim\u0259 m\u00fcnasib\u0259til\u0259\u201d m\u0259qal\u0259si v\u0259 daha ne\u00e7\u0259 m\u0259tbu yaz\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycan musiqi publisitikas\u0131n\u0131n, XX \u0259sr musiqi tariximizin, tar \u00fcz\u0259rind\u0259 ideoloji sava\u015f m\u00fccadil\u0259sinin \u0259n qiym\u0259tli, maraql\u0131 faktlar\u0131ndand\u0131r. O ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan tar\u0131n\u0131 v\u0259 mu\u011fam\u0131n\u0131 erm\u0259ni v\u0259 \u015fovinist bol\u015fevikl\u0259rin &#8220;beyn\u0259lmil\u0259l siyas\u0259ti\u201dnd\u0259n, proletkult\u00e7ular\u0131n v\u0259 erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n repressiyas\u0131ndan ciddi-c\u0259hdl\u0259 qoruyan v\u0259 xilas ed\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n mill\u0259tp\u0259rv\u0259r ziyal\u0131lar\u0131 s\u0131ras\u0131nda 22 ya\u015fl\u0131 g\u0259nc \u018ffrasiyab da var idi&#8230;<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>\u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259yli &#8211; musiqi\u015f\u00fcnas<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259linin musiqi\u015f\u00fcnas kimi f\u0259aliyy\u0259ti onun b\u0259st\u0259kar yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 dirijor f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131 olmu\u015fdur. XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131q v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259si olaraq yeni keyfiyy\u0259td\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131nda,\u00a0 musiqi-elmi fikrinin, musiqi t\u0259nqidi v\u0259 publisistikas\u0131n\u0131n inki\u015faf etm\u0259sind\u0259 \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli mahiyy\u0259tli, d\u0259y\u0259rli rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Sayca az olsa da, kitablar\u0131 musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q fikrinin inki\u015faf\u0131na, tarixi v\u0259 n\u0259z\u0259ri musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n formala\u015fmas\u0131na t\u0259sir etmi\u015f, \u0259n\u0259n\u0259vi musiqiy\u0259 dair g\u0259l\u0259c\u0259k t\u0259dqiqatlara istiqam\u0259t vermi\u015f, geni\u015f k\u00fctl\u0259l\u0259rd\u0259 musiqiy\u0259 maraq oyatm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan B\u0259st\u0259karlar \u0130ttifaq\u0131nda musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q b\u00f6lm\u0259sin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdiyi ill\u0259rd\u0259 d\u0259 musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q elminin v\u0259 t\u0259nqidin bayra\u011f\u0131n\u0131 uca tutmu\u015f, bu sah\u0259l\u0259r \u00f6z yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015fdir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>1953-c\u00fc ild\u0259 n\u0259\u015fr olunan &#8220;Musiqi haqq\u0131nda s\u00f6hb\u0259t\u201d kitab\u0131 geni\u015f oxucu k\u00fctl\u0259sin\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 is\u0259 m\u0259kt\u0259blil\u0259r\u0259 \u00fcnvanlanm\u0131\u015fd\u0131. 1940-50-ci illd\u0259r\u0259 SSR\u0130-d\u0259 g\u00f6rk\u0259mli rus b\u0259st\u0259kar v\u0259 musiqi\u015f\u00fcnaslar\u0131n musiqi haqq\u0131nda rus dilind\u0259 maarifl\u0259ndiricu populyar kitablar\u0131 geni\u015f musiqis\u00fcv\u0259rl\u0259r k\u00fctl\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n maraqla oxunurdu. Analoji missiyan\u0131 respublikam\u0131zda ana dilind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli bu kitab\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdi. B\u0259st\u0259kar v\u0259 musiqi\u015f\u00fcnas musiqi publisitkas\u0131 v\u0259 musiqi maarif\u00e7iliyi sah\u0259sind\u0259 aktiv f\u0259aliyy\u0259tini bu kitabla davam etdirdi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/arqument.az\/file\/pic\/xeber\/2020-04\/1587323385_5.jpg\" \/><\/div>\n<div><i>Qurban Pirimovla<\/i><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Az\u0259rbaycan dilind\u0259 mu\u011fama v\u0259 mu\u011fam s\u0259n\u0259tkar\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f ilk kitab \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin &#8220;Qurban Primov\u201d kitab\u0131d\u0131r. 1955-ci ild\u0259 n\u0259\u015fr edil\u0259n kitabda Qaraba\u011f mu\u011fam m\u00fchiti v\u0259 onun yetirm\u0259si Qurban Pirimovun Az\u0259rbaycan mu\u011fam s\u0259n\u0259tind\u0259, pe\u015f\u0259kar tar ifa\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131nda rolu v\u0259 qiym\u0259ti, onun f\u0259rdi s\u0259n\u0259tkarl\u0131q d\u0259sti-x\u0259tti, ifa \u00fcslubu, b\u0259nz\u0259rsiz ifas\u0131, m\u0259nal\u0131 s\u0259n\u0259t \u00f6mr\u00fc, \u00e7oxillik konsert f\u0259aliyy\u0259ti,\u00a0 filarmoniyada mu\u011famlar\u0131n solo v\u0259 d\u0259stgah ifa\u00e7\u0131s\u0131 kimi,\u00a0 mu\u011fam-operalar\u0131nda mu\u011famlar\u0131n ilk tarz\u0259n-ifa\u00e7\u0131s\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259ti bu kitabda oxunaql\u0131 bir \u00fcslubda \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bu kitab\u0131 yazmaqla, \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli, \u0259slind\u0259 Az\u0259rbaycan musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131na yeni bir yol g\u00f6st\u0259rmi\u015f oldu. O, g\u00f6rk\u0259mli mu\u011fam s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n\u0131n h\u0259yat v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n t\u0259dqiqat obyektin\u0259 \u00e7evirdi, bu m\u00f6vzunun g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 musiqi\u015f\u00fcnaslar t\u0259r\u0259find\u0259n davam etdirilm\u0259sin\u0259 qiym\u0259tli z\u0259min v\u0259 \u00f6rn\u0259k yaratd\u0131. O, Az\u0259rbaycan B\u0259st\u0259karlar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q v\u0259 t\u0259nqid b\u00f6lm\u0259sinin r\u0259hb\u0259ri kimi b\u0259st\u0259karlar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda musiqi\u015f\u00fcnas fikirl\u0259rini v\u0259 m\u00fclahiz\u0259l\u0259rini bildirm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nmirdi. \u0130ttifaq\u0131n iclaslar\u0131nda, plenum v\u0259 qurultaylar\u0131nda Az\u0259rbaycan musiqi tarixinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259m\u0259si, konservatoriyada Az\u0259rbaycan musiqi tarixinin, xalq musiqisinin yet\u0259rinc\u0259 t\u0259dris edilm\u0259m\u0259si haqq\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q irsinin, musiqi-t\u0259nqidi fikrin\u00a0 qiym\u0259tli, h\u0259m d\u0259 maraql\u0131 v\u0259 aktual faktlar\u0131ndand\u0131r. \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli s\u0259n\u0259td\u0259 v\u0259 elmd\u0259 tutdu\u011fu m\u00f6vqeyind\u0259, yazd\u0131\u011f\u0131, s\u00f6yl\u0259diyi fikir, m\u00fclahiz\u0259 v\u0259 r\u0259yl\u0259rind\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 prinsipial d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259l\u0259bkar, obyektiv, s\u0259mimi idi, h\u0259mi\u015f\u0259 h\u0259qiq\u0259t v\u0259 \u0259dal\u0259t t\u0259r\u0259fdar\u0131 idi. X\u00fcsusil\u0259, Az\u0259rbaycan mu\u011fam\u0131, musiqi tarixi, xalq musiqisi, ifa\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259n ki\u00e7ik g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 bel\u0259 yol vermirdi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n zirv\u0259sind\u0259 &#8220;\u0130zahl\u0131 monoqrafik musiqi l\u00fc\u011f\u0259ti\u201d kitab\u0131 dayan\u0131r. 1969-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131 n\u0259\u015friyyat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ap edil\u0259n bu kitab s\u00f6z\u00fcn \u0259sil m\u0259nas\u0131nda elmi-t\u0259dqiqat \u0259s\u0259ridir. M\u00fc\u0259llifin \u00e7oxillik musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q \u0259m\u0259yinin b\u0259hr\u0259si olan &#8220;L\u00fc\u011f\u0259t\u201d bu g\u00fcn d\u0259 Az\u0259rbaycan musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n elmi nailiyy\u0259tl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda g\u00f6rk\u0259mli yer tutur.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;\u0130zahl\u0131 monoqrafik musiqi l\u00fc\u011f\u0259ti\u201dnin n\u0259\u015frin\u0259 q\u0259d\u0259r \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin &#8220;Musiqi l\u00fc\u011f\u0259ti\u201d adl\u0131 kitab\u0131 Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n dil\u00e7ilik v\u0259 terminologiya ko-missiyas\u0131nda geni\u015f m\u00fczakir\u0259 edilmi\u015f v\u0259 haqq\u0131nda m\u00fcsb\u0259t r\u0259y veril\u0259r\u0259k, n\u0259\u015fri bar\u0259d\u0259 q\u0259rar \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. &#8220;Musiqi l\u00fc\u011f\u0259ti\u201dnin haz\u0131rlanmas\u0131, \u0259h\u0259miyy\u0259ti, Az\u0259rbaycan dilind\u0259 musiqi s\u00f6zl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259rtibi, b\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259rin musiqi terminologiyas\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na t\u0259siri haqq\u0131nda dil\u00e7i v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas ailml\u0259rin, terminologiya m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131, \u0259slind\u0259 \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin alim z\u0259hm\u0259tin\u0259 veril\u0259n obyektiv v\u0259 m\u00fcsb\u0259t qiym\u0259t idi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>1956-c\u0131 ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Elml\u0259r Akademiyas\u0131 R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 n\u0259\u015fr olunan ilk musiqi l\u00fc\u011f\u0259ti respublikada az\u0259rbaycandilli musiqi terminologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu. Terminologiyan\u0131n elmi s\u0259viyy\u0259d\u0259 musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259 v\u0259 praktikas\u0131na daxil olmas\u0131 m\u0259hz \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q v\u0259 dil\u00e7ilik biliyinin, g\u0259rgin alim-t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 \u0259m\u0259yinin n\u0259tic\u0259si idi. Bu l\u00fc\u011f\u0259td\u0259 m\u00fc\u0259llif Avropa musiqi n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259n v\u0259 ifa\u00e7\u0131l\u0131q praktikas\u0131ndan al\u0131nma terminl\u0259rin, sad\u0259c\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259sini deyil, dilimzd\u0259ki qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tapm\u0131\u015fd\u0131r. Bu g\u00fcn d\u0259 rus v\u0259 avropa musiqisin\u0259 dair \u0259d\u0259biyyatlar\u0131n dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259sind\u0259 musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q m\u00fc\u0259yy\u0259n terminoloji \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir, b\u0259zi n\u0259z\u0259ri anlay\u0131\u015f v\u0259 terminl\u0259rin dilimizd\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda ne\u00e7\u0259 ill\u0259rdir m\u00fcbahis\u0259l\u0259r, f\u0259rqli fikirl\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 davam edir. Lakin m\u0259s\u0259l\u0259 bundad\u0131r ki, m\u00fcbahis\u0259 v\u0259 diskussiyalara s\u0259b\u0259b olan, b\u0259z\u0259n d\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fczg\u00fcn tap\u0131lmayan xarici musiqi terminl\u0259rinin dilimizd\u0259 nec\u0259 i\u015fl\u0259dilm\u0259si laz\u0131m oldu\u011funu \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli h\u0259l\u0259 yar\u0131m \u0259sr \u0259vv\u0259l yazd\u0131\u011f\u0131 l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u0259qiq v\u0259 d\u00fczg\u00fcn g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin musiqi terminologiyas\u0131na elmi problem s\u0259viyy\u0259sind\u0259 yana\u015fmas\u0131 bu g\u00fcn musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm v\u0259 aktual \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 d\u0259 musiqi anlay\u0131\u015f v\u0259 terminl\u0259rinin probleml\u0259ri \u00e7oxsur. Bu bax\u0131mdan, \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli terminologiyaya bu q\u0259d\u0259r elmi \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259si il\u0259 musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na olduqca vacib bir m\u0259s\u0259l\u0259 &#8211; termin v\u0259 anlay\u0131\u015f probleml\u0259rin\u0259 elmi yana\u015fma m\u0259s\u0259l\u0259sini qoymu\u015fdur.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;Musiqi l\u00fc\u011f\u0259ti\u201dnd\u0259n sonra Elml\u0259r Akademiyas\u0131 Redaksiya-n\u0259\u015friyyat \u015furas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 v\u0259 professor \u018f\u015fr\u0259f Abbasovun redaktorlu\u011fu il\u0259\u00a0 \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin &#8220;\u0130zahl\u0131 monoqrafik musiqi l\u00fc\u011f\u0259ti\u201d n\u0259\u015fr olunur.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli D\u00f6vl\u0259t terminologiya komit\u0259sinin h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc se\u00e7il\u0259n ilk v\u0259 yegan\u0259 musiqi\u015f\u00fcnas idi. Lakin &#8220;Musiqi l\u00fc\u011f\u0259ti\u201dni t\u0259rtib etm\u0259si, sonra &#8220;\u0130zahl\u0131 monoqrafik musiqi l\u00fc\u011f\u0259ti\u201dni yazmas\u0131, yaln\u0131z bu r\u0259smi elmi qurumda yerin\u0259 yetirdiyi elmi i\u015f deyildi. Bu kitablar, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259, ikincisi \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin musiqi elmin\u0259 g\u0259tirdiyi yenilikl\u0259ri, yeni fikir v\u0259 \u015f\u0259rhl\u0259ri, yeni ara\u015fd\u0131rmalar\u0131, yeni terminl\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n Az\u0259rbaycan dilind\u0259 yeni qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n ensiklopedik n\u0259\u015frdir \u2013 ilk Az\u0259rbaycan musiqi ensiklopedik l\u00fc\u011f\u0259tidir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>\u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259yli &#8211; musiqi \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n banisi<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;\u0130zahl\u0131 monoqrafik musiqi l\u00fc\u011f\u0259ti\u201d Az\u0259rbaycan musiqi \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda ilk \u0259s\u0259r kimi d\u0259 qiym\u0259tlidir. \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259li bu kitab\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 \u015e\u0259rq musiqisin\u0259, \u015e\u0259rq mu\u011fam-makam s\u0259n\u0259tin\u0259, Az\u0259rbaycan mu\u011famlar\u0131na, orta \u0259srl\u0259rin musiqi elmin\u0259, musiqi risal\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na dair \u00e7ox qiym\u0259tli elmi-n\u0259z\u0259ri m\u0259lumatlar, terminoloji \u015f\u0259rh v\u0259 izahlar vermi\u015f, t\u0259hlill\u0259r aparm\u0131\u015f v\u0259 yeni faktlar bidrimi\u015fdir. \u00d6z \u0259s\u0259ri il\u0259 XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycan musiqi \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyan v\u0259 inki\u015faf edir\u0259n \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli, h\u0259m d\u0259 bu sah\u0259 \u00fczr\u0259 geni\u015f biliy\u0259 v\u0259 m\u0259lumata, \u015e\u0259rq\u00a0 m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259\u00a0 b\u0259l\u0259dliliy\u0259 malik olan m\u00fct\u0259x\u0259ssis kimi d\u0259 ad\u0131n\u0131 tarix\u0259 yazd\u0131. \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli \u00dc. Hac\u0131b\u0259ylinin \u015e\u0259rq musiqisi, \u015e\u0259rq musiqi elmi v\u0259 n\u0259z\u0259riyy\u0259si, temperasiya, \u015e\u0259rq musiqi risal\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda ilkin fikir v\u0259 m\u00fclahisz\u0259l\u0259rini davam etdir\u0259r\u0259k, musiqi \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131\u00a0 daha da geni\u015f, m\u00fcf\u0259ss\u0259l, \u0259trafl\u0131, yeni m\u0259lumat v\u0259 faktlarla z\u0259nginl\u0259\u015fdirdi. Bir s\u00f6zl\u0259, Az\u0259rbaycan \u015e\u0259rq musiqisinin, x\u00fcsusil\u0259 \u015e\u0259rq mu\u011fam-makam s\u0259n\u0259tinin m\u0259qs\u0259dli elmi ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 musiqi \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n elmi s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl taparaq inki\u015faf etm\u0259si \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018flb\u0259tt\u0259, \u015e\u0259rq mu\u011fam-makam s\u0259n\u0259tin\u0259, \u015e\u0259rq musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131na, Az\u0259rbaycan mu\u011famlar\u0131na dair ilk t\u0259dqiqat \u0259s\u0259ri kimi elm\u0259 t\u0259qdim olunan &#8220;\u0130zahl\u0131 moniqrafik musiqi l\u00fc\u011f\u0259ti\u201d bu sah\u0259d\u0259 keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni hadis\u0259 idi. Kitabda ilk d\u0259f\u0259 m\u00fcasir musiqi elmimiz\u0259 Az\u0259rbaycan da daxil olmaqla, \u015e\u0259rq xalqlar\u0131n\u0131n mu\u011fam-makam s\u0259n\u0259tin\u0259 aid yeni, qiym\u0259tli m\u0259lumat v\u0259 faktlar dail etdi, \u015e\u0259rq mu\u011fam-makam s\u0259n\u0259tin\u0259, \u015e\u0259rq musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131na aid olan termin v\u0259 anlay\u015flar\u0131n \u015f\u0259rhini, izah\u0131n\u0131 verdi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli bu kitab\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131 fakt qar\u015f\u0131s\u0131nda qoydu v\u0259 respublikam\u0131zda \u015e\u0259rq musiqisinin elmi \u00f6yr\u0259nilm\u0259sini aktualla\u015fd\u0131rd\u0131, musiqi \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131 elmin f\u0259aliyy\u0259t, t\u0259dqiqat m\u00fcst\u0259visin\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131. Yegan\u0259 kitab idi ki, mu\u011famlar, a\u015f\u0131q havalar\u0131, r\u0259qsl\u0259r, al\u0259tl\u0259r, \u015e\u0259rq musiqisi, g\u00f6rk\u0259mli mu\u011fam ifa\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u015e\u0259rq temperasiyas\u0131, xan\u0259nd\u0259-saz\u0259nd\u0259 ifa\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259ki mu\u011fam m\u0259kt\u0259bl\u0259ri, musiqi m\u0259clisl\u0259ri, onlar\u0131n ifa\u00e7\u0131lar\u0131, repertuar\u0131 v\u0259 \u00fcslubu haqq\u0131nda bir l\u00fc\u011f\u0259t kimi m\u0259lumat verirdi. Dem\u0259k olar ki, bu kitab t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan musiqisi haqq\u0131nda yox, h\u0259m d\u0259 respublikada \u015e\u0259rq musiqisi, orta \u0259sr musiqi tarixi v\u0259 n\u0259z\u0259riyy\u0259si haqq\u0131nda ilk ensiklodik n\u0259\u015fr idi. Orta \u0259srin \u015f\u00f6hr\u0259tli v\u0259 n\u00fcfuzlu musiqi aliml\u0259rind\u0259n S. Urm\u0259vinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, &#8220;\u015e\u0259r\u0259fiyy\u0259\u201d, &#8220;Kitab-\u0259l \u0259dvar\u201d risal\u0259l\u0259rinin m\u0259zmunu, \u015e\u0259rq musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda &#8220;sistem\u00e7il\u0259r m\u0259kt\u0259bi\u201d, \u018f.Mara\u011fal\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 n\u0259z\u0259ri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri, 19-cu v\u0259 20-ci \u0259srl\u0259rd\u0259 Avropada \u015e\u0259rq musiqisini \u00f6yr\u0259n\u0259n m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r haqq\u0131nda kitabda veril\u0259n z\u0259ngin fakt v\u0259 m\u0259lumatlar musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n \u015e\u0259rq musiqisin\u0259, Az\u0259rbaycan mu\u011fam\u0131na dair bilik, tarixi v\u0259 n\u0259z\u0259ri m\u0259lumat dair\u0259sini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 geni\u015fl\u0259ndirmi\u015f, bu sah\u0259d\u0259 elmi biliyin s\u0259viyy\u0259sini y\u00fcks\u0259ltmi\u015fdir.<\/div>\n<div>Bir s\u00f6zl\u0259, \u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259yli t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycanda deyil, XX \u0259sr d\u00fcnya \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q elmind\u0259 musiqi \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biridir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>\u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259yli &#8211; m\u00fcqayis\u0259li mu\u011fam\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n banisi<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>M\u00fc\u0259llif &#8220;\u0130zahl\u0131 monoqrafik musiqi l\u00fc\u011f\u0259ti&#8221;nd\u0259 &#8220;Rast\u201d, &#8220;Rast-P\u0259ncigah\u201d, &#8220;\u015eur\u201d, &#8220;N\u0259va\u201d &#8220;Humayun\u201d, &#8220;R\u0259hab\u201d, &#8220;Mahur\u201d, &#8220;Segah\u201d, &#8220;Cahargah\u201d &#8220;Bayat\u0131 Qacar\u201d, &#8220;D\u0259\u015fti\u201d, &#8220;Qatar\u201d v\u0259 dig\u0259r klassik mu\u011famlar haqq\u0131nda m\u0259lumat ver\u0259rk\u0259n, Az\u0259rbaycan, \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 musiqisind\u0259ki \u015f\u00f6b\u0259, gu\u015f\u0259 t\u0259rkibini tam \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 a\u00e7\u0131qlay\u0131r, onlar\u0131n m\u00fcqayis\u0259li izah\u0131n\u0131 apar\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259yli ilk d\u0259f\u0259 mu\u011fam s\u0259n\u0259tinin lokal areallar\u0131 problemi \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanm\u0131\u015f, z\u0259ngin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u00fcslublarda da\u015f\u0131yan regional mu\u011fam m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259n b\u0259hs etmi\u015f, h\u0259tta &#8220;Rast&#8221; d\u0259stgah\u0131n\u0131n qurulu\u015funum m\u00fcxt\u0259lif areallar \u00fczr\u0259 m\u00fcqayis\u0259li c\u0259dv\u0259lini t\u0259rtib etmi\u015fdir. Onun musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na mu\u011fam\u0131n tarixi aspektin\u0259 bax\u0131\u015f elmi konseptuall\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;L\u00fc\u011f\u0259t\u201dd\u0259 Az\u0259rbaycan mu\u011fam, \u015f\u00f6b\u0259, gu\u015f\u0259 adlar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, xalq musiqi n\u00fcmun\u0259l\u0259ri, a\u015f\u0131q havalar\u0131 v\u0259 poetik formalar\u0131, r\u0259qsl\u0259r, orta \u0259sr musiqi al\u0259tl\u0259ri, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n tarixi, ifa\u00e7\u0131lar\u0131, adlar\u0131, etimologiyas\u0131 haqq\u0131nda da mahiyy\u0259tli v\u0259 maraql\u0131 m\u0259lumatlar verilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u015e\u0259rq musiqisind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, Az\u0259rbaycan mu\u011fam, a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tind\u0259, ifa\u00e7\u0131l\u0131qda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f &#8220;\u015eah X\u0259tai\u201d, &#8220;N\u0259hav\u0259nd\u201d, &#8220;Avaz\u201d, &#8220;Muy\u0259\u201d, &#8220;Mu\u011fni\u201d, &#8220;Mizhar\u201d, &#8220;\u00c7o\u011for\u201d, &#8220;Hac\u0131 Yuni\u201d, &#8220;H\u00fcseyni\u201d, &#8220;\u00c7ins\u201d, \u00c7\u0259kav\u0259k\u201d, &#8220;M\u0259sn\u0259vi\u201d, &#8220;M\u0259xlut\u201d, &#8220;Maani\u201d, &#8220;Mav\u0259r\u0259nn\u0259hr\u201d, &#8220;\u015eik\u0259st\u0259\u201d, &#8220;Qaraba\u011f\u00a0 \u015eik\u0259st\u0259si\u201d, &#8220;\u015eirvan \u015fik\u0259st\u0259si\u201d, &#8220;Badam\u0131 \u015fik\u0259st\u0259\u201d, &#8220;Zar\u0131n\u0131c\u0131\u201d, &#8220;\u00c7oban Bayat\u0131\u201d, &#8220;Yall\u0131\u201d, &#8220;Kabili\u201d, &#8220;Z\u0259ngi-\u015f\u00fct\u00fcr\u201d, &#8220;Z\u0259rbli mu\u011fam\u201d, &#8220;Zir\u0259fk\u0259n\u201d, &#8220;\u018f\u015firan\u201d, &#8220;\u018ff\u015far\u0131\u201d, &#8220;\u018fraq\u201d, &#8220;&#8221;Pe\u015frev\u201d, &#8220;P\u0259rd\u0259\u201d, &#8220;Ox\u015fama\u201d, &#8220;D\u0259ram\u0259d\u201d, &#8220;Dilk\u0259\u015f\u201d, &#8220;\u015eik\u0259steyi-fars\u201d, &#8220;Xav\u0259ran\u201d, &#8220;Xoc\u0259st\u0259\u201d, &#8220;\u00dczzal\u201d, &#8220;Novruz-xara\u201d, &#8220;Novruz-\u018fc\u0259m\u201d, &#8220;Arazbar\u0131\u201d, &#8220;Avaz\u201d &#8220;Ustadnam\u0259\u201d, &#8220;T\u0259rkib\u201d, &#8220;Vilay\u0259ti\u201d, &#8220;Bus\u0259lik\u201d, &#8220;Baba Tahir\u201d, &#8220;T\u0259snif\u201d, &#8220;T\u0259qsim\u201d, &#8220;S\u00fcms\u00fc\u201d, &#8220;S\u0259lm\u0259k\u201d, &#8220;Saqinam\u0259\u201d, &#8220;Ruh\u00fcl-\u0259rvah\u201d, &#8220;R\u0259v\u0259ndi\u201d, &#8220;Rah-\u015e\u0259bdiz\u201d, &#8220;R\u0259m\u0259l\u201d, &#8220;R\u0259dif\u201d, &#8220;Z\u0259minxara\u201d, &#8220;A\u015fiq-gu\u015f\u201d, &#8220;Ayaq etm\u0259\u201d, &#8220;\u018flif mizrab\u201d v\u0259 s. bu kimi onlarla istilah, termin, janr, mu\u011fam, gu\u015f\u0259, al\u0259t adlar\u0131n\u0131n ilk elmi izah\u0131, \u015f\u0259rhi v\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131 verilmi\u015fdir. Tar v\u0259 ud al\u0259tl\u0259ri n\u00fcmun\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan s\u0259s sistemin\u0259, qeyri-m\u00fcnt\u0259z\u0259m temperasiyaya, k\u00f6kl\u0259nm\u0259y\u0259, mikrointervallara ilk n\u0259z\u0259ri yana\u015fma bu g\u00fcn d\u0259 elmi aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirm\u0259mi\u015fdir. B\u00fct\u00fcn d\u0259y\u0259rli m\u0259zmunu n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq,\u00a0 kitab\u0131 Az\u0259rbaycan mu\u011famlar\u0131, xalq musiqisi haqq\u0131nda &#8220;ilk ensiklopedik l\u00fc\u011f\u0259t\u201d adland\u0131ra bil\u0259rik.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli kitab\u0131nda 19-cu \u0259sr\u0259 aid Qaraba\u011f, Bak\u0131 v\u0259 \u015eamax\u0131 musiqi-poetik m\u0259clisl\u0259ri, mu\u011fam m\u0259kt\u0259bl\u0259ri, bu m\u0259clisl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n \u015fair v\u0259 musiqi\u00e7il\u0259r, onlar\u0131n Az\u0259rbaycan musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259 tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259ti\u00a0 \u00a0haqq\u0131nda da ilk d\u0259f\u0259 faktik m\u0259lumatlar v\u0259 t\u0259dqiqatlar yazm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fc\u0259llif Mirz\u0259 Sad\u0131q \u018fs\u0259d o\u011flunun tar islahatlar\u0131na da kitab\u0131nda geni\u015f yer vermi\u015f, bu islahatlar\u0131n h\u0259r biri \u00fcz\u0259rind\u0259 x\u00fcsusi olaraq dayanm\u0131\u015f, onlar\u0131n elmi \u0259sasda izah etmi\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan tar lifa\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259n\u0259tinin inki\u015faf\u0131ndak\u0131 rolunu a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;L\u00fc\u011f\u0259t\u201d bu g\u00fcn d\u0259 ist\u0259r musiqi\u015f\u00fcnas-m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn qiym\u0259tli m\u0259x\u0259z v\u0259 m\u0259nb\u0259 olaraq qalmaqda, aktuall\u0131\u011f\u0131 saxlamaqdad\u0131r. Oxucular\u0131n n\u0259z\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131raq ki, \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin &#8220;\u0130zahl\u0131 monoqrafik musiqi l\u00fc\u011f\u0259ti\u201dn\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 olan elmi t\u0259l\u0259bat\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alan Xalq artisti, professor F\u0259rhad B\u0259d\u0259lb\u0259yli v\u0259 \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi, s\u0259n\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q doktoru, professor Tariyel M\u0259mm\u0259dov x\u00fcsusi layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 kitab\u0131n\u00a0 <a href=\"http:\/\/arqument.az\/az\/news\/go\/?url=aHR0cDovL2x1Z2F0Lm11c2lnaS1kdW55YS5heiZhbXA7bmJzcDs%3D\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">http:\/\/lugat.musigi-dunya.az\u00a0<\/a> Internet sayt\u0131n\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>\u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin publisitkas\u0131 v\u0259 t\u0259nqid\u00e7i f\u0259aliyy\u0259ti<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>B\u0259st\u0259kar v\u0259 musiqi\u015f\u00fcnas\u0131n publisistik f\u0259aliyy\u0259tinin ilk v\u0259 \u0259b\u0259di m\u00f6vzular\u0131ndan biri \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli yarad\u0131cl\u0131\u011f\u0131, musiqisi idi. H\u0259l\u0259 dahi b\u0259st\u0259kar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda onun opera v\u0259 musiqi komediyalar\u0131na dirijorluq etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, bu \u0259s\u0259rl\u0259r haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259 v\u0259 resenziyalar da yaz\u0131rd\u0131. Az\u0259rbaycan musiqi elmind\u0259 \u00dczeyir\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n elmi-t\u0259dqiqat sah\u0259si kimi t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc, formala\u015fmas\u0131, \u00dc.Hac\u0131b\u0259yli yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259kar m\u00fchitind\u0259 ara\u015fd\u0131rlmas\u0131, \u00dczeyir musiqisi haqq\u0131nda musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q-elmi fikrinin yaranmas\u0131, inki\u015faf etm\u0259si ilk olaraq \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259l\u0259 1920-ci ill\u0259rd\u0259 opera s\u0259n\u0259tinin v\u0259ziyy\u0259ti, \u00dc.Hac\u0131b\u0259ylinin opera v\u0259 operettalar\u0131nn\u0131 tama\u015falar\u0131 haqq\u0131nda m\u0259tbuat m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259, \u00dc.Hac\u0131b\u0259ylinin musiqili teatr \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 dair\u00a0 diskussiyalara m\u00fcnasib\u0259tind\u0259 yeniyetm\u0259 \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli art\u0131q \u00dc.Hac\u0131b\u0259yli yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na dair musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131qda, musiqi t\u0259nqidi v\u0259 publisistikas\u0131nda, d\u00f6vr\u00fcn musiqi m\u00fchitind\u0259 ilk m\u0259qal\u0259, r\u0259y, m\u0259lumat yazan m\u00fc\u0259llif idi. \u018flb\u0259tt\u0259, \u00dc.Hac\u0131b\u0259ylinin \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 d\u00f6vr\u00fcn maarif\u00e7i ziyal\u0131lar\u0131,\u00a0 \u0259dibl\u0259ri, jurnalistl\u0259ri, r\u0259smi h\u00f6kum\u0259t t\u0259msil\u00e7il\u0259ri d\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildirirdil\u0259r. Lakin s\u0131rf musiqi\u00e7il\u0259r aras\u0131nda sa\u011flam, obyektiv, \u0259dal\u0259tli m\u00fcnasib\u0259t, dem\u0259k olar, yox idi. Musiqi\u00e7il\u0259r \u00e7ox gizli imzalarla q\u0259r\u0259zli, qeyri-obyektiv, \u00e7ox hallarda is\u0259 sifari\u015fli, siyasi m\u0259qs\u0259dli yaz\u0131lar yaz\u0131rd\u0131lar.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>1920-ci ill\u0259rd\u0259 \u00dc.Hac\u0131b\u0259yli musiqisi haqq\u0131nda a\u00e7\u0131q imza il\u0259 obyektiv, sa\u011flam fikir y\u00fcr\u00fcd\u0259n, ona qar\u015f\u0131 haqs\u0131z h\u00fccumlar\u0131 cavabs\u0131z qoymayan az sayda musiqi\u00e7il\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli idi. \u018fslind\u0259, yeniyetm\u0259 \u018ffrasiyab m\u00fc\u0259llimi, dahi b\u0259st\u0259kar v\u0259 ailm \u00dc.Hac\u0131b\u0259ylinin \u0259n o \u00e7\u0259tin v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b ill\u0259rd\u0259 \u0259n yax\u0131n m\u0259sl\u0259kda\u015f\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdi. \u00dc. Hac\u0131b\u0259ylinin musiqisi, b\u0259st\u0259karl\u0131q v\u0259 pedaqoji f\u0259aliyy\u0259ti, opera janr\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 perspekivl\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259l\u0259ri, milli operalar\u0131n m\u00fczakir\u0259sin\u0259 qat\u0131lmas\u0131, \u00dc. Hac\u0131b\u0259ylinini mu\u011fam operalar\u0131 haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259l\u0259ri il\u0259, \u0259sind\u0259, h\u0259m \u00dczeyir\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n t\u0259m\u0259lini qoymu\u015f, h\u0259m d\u0259 XX \u0259srin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda \u00dczeyir b\u0259y il\u0259 birlikd\u0259 musiqi t\u0259nqidi v\u0259 publisistikas\u0131n\u0131n ilk n\u00fcmun\u0259l\u0259rini yaratm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0 \u00a0N\u00fcmun\u0259 kimi, &#8220;Kommunist\u201d q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc olunan &#8220;T\u00fcrk operalar\u0131 musiqisi haqq\u0131nda\u201d\u00a0 (1924, 16 oktyabr), &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d (1925, 30 oktyabr), &#8220;Yeni musiqi \u0259s\u0259rl\u0259ri\u201d (1925, 27 noyabr), &#8220;D\u00f6vl\u0259t t\u00fcrk musiqi texnikumunda\u201d (1925, 15 dekabr), &#8220;Ar\u015f\u0131n mal alan\u201d (1926, 1 yanvar), &#8220;Opera teatr\u0131nda &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d (1926, 26 fevral), &#8220;Ar\u015f\u0131n mal alan\u201d (1927, 28 yanvar), &#8220;\u015eah Abbas v\u0259 Xur\u015fidbanu\u201d (1927, 1 aprel), &#8220;T\u00fcrk operas\u0131n\u0131n\u0131 x\u0259st\u0259 c\u0259h\u0259tl\u0259ri\u201d (1928, 2 dekabr), &#8220;T\u00fcrk operas\u0131 yeni m\u00f6vs\u00fcm qar\u015f\u0131s\u0131nda\u201d (1929, 11 noyabr) v\u0259 dig\u0259r m\u0259qal\u0259 v\u0259 r\u0259yl\u0259rini misal g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Dahi b\u0259st\u0259kar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 daim t\u0259bli\u011f etm\u0259k &#8211; \u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin dirijor, musiqi\u015f\u00fcnas, musiqi t\u0259nqid\u00e7isi, publisit, musiqi-ictimai xadim, maarif\u00e7i-ziyal\u0131, jurnalist f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas m\u0259qs\u0259d v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259n biri olmu\u015f, bu \u015f\u0259r\u0259fli m\u00fcq\u0259dd\u0259s i\u015f\u0259\u00a0 b\u00fct\u00fcn h\u0259yat\u0131n\u0131 h\u0259sr etmi\u015fdir.\u00a0 \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259li \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r \u00dc.Hac\u0131b\u0259ylinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, musiqi \u00fcslubu, m\u0259d\u0259niyy\u0259t tarixind\u0259 rolu, ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259ri, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d operas\u0131 haqq\u0131nda onlarla elmi, publisist m\u0259qal\u0259l\u0259r yazm\u0131\u015f, m\u0259ruz\u0259 v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar etm\u015fdir. Bu sah\u0259d\u0259 sona q\u0259d\u0259r pe\u015f\u0259kar musiqi\u00e7i, alim, ziyal\u0131 v\u0259 maarifp\u0259rv\u0259r kimi f\u0259dakarl\u0131qla i\u015fl\u0259m\u0259si Az\u0259rbaycan musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00dc.Hac\u0131b\u0259yli yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na dair elmi fikirl\u0259, t\u0259dqiqat irsi il\u0259, elmi v\u0259 publisist m\u0259qal\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015fdir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259linin musiqi publisisti v\u0259 t\u0259nqid\u00e7isi kimi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n janr, m\u00f6vzu dair\u0259si olduqca m\u00fcxt\u0259lif, r\u0259ngar\u0259ng idi. O, b\u0259st\u0259karlar\u0131n yeni simfonik, kamera, vokal, opera v\u0259 balet \u0259s\u0259rl\u0259ri haqq\u0131nda\u00a0 pe\u015f\u0259kar s\u0259viyy\u0259li resensiyalar\u0131n, maraql\u0131 elmi-publisist m\u0259qal\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifidir. XX \u0259srin ayr\u0131-ayr\u0131 onillikl\u0259rd\u0259 musiqi inc\u0259s\u0259n\u0259tinin \u0259n vacib, aktual, qa\u00e7\u0131lmaz probleml\u0259ri, v\u0259zif\u0259l\u0259ri, inki\u015fafa mane olan amill\u0259ri, onlar\u0131n h\u0259lli yollar\u0131 haqq\u0131nda maraql\u0131 t\u0259nqidi, t\u0259hlili m\u0259qal\u0259 v\u0259 \u00e7\u0131x\u015flar\u0131 il\u0259 o, musiqi ictimaiyy\u0259tini bu probleml\u0259rin, v\u0259zif\u0259l\u0259rin, n\u00f6qsanlar\u0131n h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259ltmi\u015fdir.<\/div>\n<div>\u00a0<img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/arqument.az\/file\/pic\/xeber\/2020-04\/1587323373_6.png\" \/><\/div>\n<div><i>G\u0259nc F\u0259rhad B\u0259d\u0259lb\u0259yli il\u0259&#8230;<\/i><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259yli istedadl\u0131 b\u0259st\u0259karlar, dirijorlar, opera v\u0259 balet artistl\u0259ri, xan\u0259nd\u0259l\u0259r, mu\u011fam ifa\u00e7\u0131lar\u0131, g\u0259nc musiqi\u00e7il\u0259r haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 onlar\u0131n nailiyy\u0259tl\u0259ri, yarad\u0131c\u0131 istedadlar\u0131 haqq\u0131nda yazmaqla, h\u0259m d\u0259 istedadl\u0131 f\u0259rdl\u0259r\u0259 musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin perspektiv inki\u015faf x\u0259ttind\u0259 yana\u015fm\u0131\u015f, bununla\u00a0 musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q v\u0259 musiqi t\u0259bli\u011f\u00e7isi v\u0259zif\u0259sini pe\u015f\u0259kar s\u0259viyy\u0259d\u0259 v\u0259 layiqinc\u0259 yerin\u0259 yetirmi\u015fdir.\u00a0 \u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259lyi Avropa v\u0259 rus klassik b\u0259st\u0259karlar\u0131na h\u0259sr etdiyi \u00e7oxsayl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259ri il\u0259 musiqi publisitikas\u0131n\u0131n maarif\u00e7ilik x\u0259ttini f\u0259alla\u015fd\u0131rm\u0131\u015f, inki\u015faf etdirmi\u015fdir. O, respublikada ifa\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259n\u0259tinin, mu\u011fam, xor ifa\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259, musiqinin t\u0259bli\u011fin\u0259, m\u0259kt\u0259blil\u0259rin v\u0259 g\u0259ncl\u0259rin musiqi t\u0259rbiy\u0259sin\u0259 dair aktual t\u0259nqidi \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 respublikada geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r yaratm\u0131\u015f, ictimaiyy\u0259tin bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131na nail olmu\u015fdur.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>1930-1970-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259n xarici olk\u0259 artistl\u0259rinin, kollektivl\u0259rinin, dirijorlar\u0131n\u0131n konsertl\u0259ri haqq\u0131nda resensiya v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259ri il\u0259 \u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli \u00f6z d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn musiqi salnam\u0259sini yaradaraq, m\u00fcasir n\u0259sill\u0259r\u0259 qiym\u0259tli m\u0259lumatlar vermi\u015fdir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f. B\u0259d\u0259lb\u0259yli m\u00fcsahib\u0259l\u0259rind\u0259n birind\u0259 1969-cu ild\u0259 Parisd\u0259 Az\u0259rbaycan baletl\u0259rinin b\u00f6y\u00fck u\u011furla qar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131, lakin bu s\u0259f\u0259rd\u0259 yaln\u0131z dirijor kimi yox, h\u0259m d\u0259 musiqi\u015f\u00fcnas kimi i\u015ftirak etdiyini bildirir. M\u0259lim olur ki, o, Paris musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q institunun d\u0259v\u0259ti il\u0259 burada, Az\u0259rbaycan professional musiqi inc\u0259s\u0259n\u0259ti,\u00a0 onun nailiyy\u0259tl\u0259ri, xalq musiqisi, mu\u011famlar haqq\u0131nda geni\u015f m\u0259ruz\u0259 s\u00f6yl\u0259mi\u015f, bu bar\u0259d\u0259 yerli m\u0259tbuatda m\u0259lumat verilmi\u015fdir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Tan\u0131nm\u0131\u015f musiqi\u015f\u00fcnas, s\u0259n\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, m\u0259rhum \u0130brahim Quliyev \u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin publisitik v\u0259 t\u0259nqidi irsini toplayaraq, kitab hal\u0131nda n\u0259\u015fr etdirmi\u015fdir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>\u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259yli &#8211; musiqi-ictimai xadim<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f.B\u0259d\u0259dlb\u0259ylinin musiqi\u015f\u00fcnasl\u0131q f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n b\u0259hs ed\u0259rk\u0259n, onun Az\u0259rbaycan SSR Ensiklodeiyas\u0131n\u0131n elmi \u015f\u00fcras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc kimi f\u0259aliyy\u0259tini, ensiklopediyada Az\u0259rbaycan musiqisin\u0259 dair m\u0259qal\u0259l\u0259r yazmas\u0131n\u0131, Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n &#8220;Elm v\u0259 h\u0259yat\u201d jurnal\u0131nda, Yaz\u0131\u00e7\u0131laq \u0130ttifaq\u0131n\u0131n &#8220;\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t\u201d q\u0259zetind\u0259 uzun ill\u0259r redaksiya \u015furas\u0131n\u0131n\u0131 \u00fcsv\u00fc v\u0259 ekspert-m\u00fct\u0259x\u0259ssis kimi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, Az\u0259rbaycan radiosunda musiqi verili\u015fl\u0259ri redaksiyas\u0131na r\u0259hb\u0259rliyini, televiziya v\u0259 radioda mu\u011famlara, musiqiy\u0259 dair verili\u015fl\u0259r t\u0259\u015fkil etm\u0259sini v\u0259 aparmas\u0131n\u0131, bir \u00e7ox kitablara redaktorluq etm\u0259sini, &#8220;Bilik\u201d C\u0259miyy\u0259tinin \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc kimi elmi konfranslarda m\u0259ruz\u0259l\u0259rini, respublikan\u0131n b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, m\u0259tbuatda musiqi t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 maarif\u00e7isi kimi geni\u015f f\u0259aliyy\u0259tini, m\u0259kt\u0259blil\u0259rin musiqi t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 yax\u0131ndan i\u015ftirak\u0131n\u0131, orta v\u0259 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin musiqi olimpiadalar\u0131n\u0131n, \u00f6zf\u0259aliyy\u0259t m\u00fcsabiq\u0259l\u0259rinin t\u0259\u015fkilind\u0259 f\u0259al rol oynamas\u0131n\u0131, Az\u0259rbaycan Xor C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri, B\u0259st\u0259karlar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n v\u0259 Teatr Xadiml\u0259ri C\u0259miyy\u0259tinin \u00fczv\u00fc kimi f\u0259aliyy\u0259tini d\u0259 oxucular\u0131n n\u0259z\u0259r-diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yirik.<\/div>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/arqument.az\/file\/pic\/xeber\/2020-04\/1587323374_7.jpg\" \/><\/div>\n<div><i>\u015e\u0259msi v\u0259 \u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259ylil\u0259r.\u00a0<\/i><\/div>\n<div><\/div>\n<div>X\u00fcsusil\u0259 Az\u0259rbaycan radiosunda musiqi redaksiyas\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etdiyi ill\u0259rd\u0259 c\u0259miyy\u0259tin musiqiy\u0259 z\u00f6vqunun v\u0259 t\u0259rbiy\u0259sinin inki\u015faf\u0131, dinl\u0259yicil\u0259rin b\u0259st\u0259kar yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, musiqi janrlar\u0131, xalq musiqisi, musiqi tarixi, mu\u011fam s\u0259n\u0259ti, ifa\u00e7\u0131l\u0131q\u00a0 maarifl\u0259ndirilm\u0259si onun \u0259sas m\u0259qs\u0259di idi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin Rusiya, G\u00fcrc\u00fcstan, \u00d6zb\u0259kistan, T\u00fcrkiy\u0259, Pribaltika b\u0259st\u0259kar v\u0259 musiqi\u015f\u00fcnas-aliml\u0259ri il\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259ri, onun m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n elmi konfranslarda i\u015ftirak\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n musiqi-elmi \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131na da \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>Epiloq<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;Tarix\u0259 yaz\u0131l\u0131b bu ad, bu soyad\u201d&#8230; &#8220;\u018fb\u0259didir m\u0259h\u0259bb\u0259tin, \u0259b\u0259di\u201d&#8230; \u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin \u00e7ox yax\u0131n s\u0259n\u0259t v\u0259 h\u0259yat dostu R\u0259fiq Z\u0259ka X\u0259ndan\u0131n onun 60 illiyin\u0259 h\u0259sr etdiyi \u015feirin misralar\u0131 g\u00f6rk\u0259mli s\u0259n\u0259ti xadimi, musiqi\u015f\u00fcnas, mayestro \u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin qiym\u0259tli h\u0259yat-yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n poetik epiqraf\u0131 kimi s\u0259sl\u0259nir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b><i>P.S. M\u0259qal\u0259d\u0259 istifad\u0259 olunan foto v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259r D\u00f6vl\u0259t \u018fd\u0259biyyat v\u0259 \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t Arxivind\u0259\u00a0 \u018f.B\u0259d\u0259lb\u0259ylinin \u015f\u0259xsi arxic fonduna m\u0259xsusdur.<\/i><\/b><\/div>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/arqument.az\/file\/pic\/xeber\/2020-04\/1587323390_8.jpg\" \/><\/div>\n<p><center><\/center><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ariz ABDUL\u018fL\u0130YEV, \u00dc.Hac\u0131b\u0259yli ad\u0131na Bak\u0131 Musiqi Akademiyas\u0131n\u0131n dosenti, apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7i\u00a0 \u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259yli g\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259kar, dirijor v\u0259 musiqi\u015f\u00fcnas kimi\u00a0 \u018ffrasiyab<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":423,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-422","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mdniyyt"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/1587323352_1.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/422","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=422"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/422\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":424,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/422\/revisions\/424"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}