{"id":4589,"date":"2020-12-09T21:29:32","date_gmt":"2020-12-09T18:29:32","guid":{"rendered":"http:\/\/basta2.com\/?p=4589"},"modified":"2020-12-09T21:29:32","modified_gmt":"2020-12-09T18:29:32","slug":"korona-peyv%c9%99ndl%c9%99ri-qapida-bu-n%c9%99-q%c9%99d%c9%99r-t%c9%99hluk%c9%99sizdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=4589","title":{"rendered":"Korona peyv\u0259ndl\u0259ri qap\u0131da: bu n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259sizdir?"},"content":{"rendered":"<p>S\u00f6hb\u0259t h\u0259l\u0259 ki, bizd\u0259n yox, Avropadan gedir. Amerikan\u0131n Covid-19-a qar\u015f\u0131 ilk peyv\u0259ndl\u0259ri \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 t\u0259sdiql\u0259ndi. Bu ram edilm\u0259si \u00e7\u0259tin g\u00f6r\u00fcn\u0259n virusla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 Almaniya da eyni add\u0131m\u0131 atma\u011fa haz\u0131rla\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox insan\u0131 bel\u0259 bir sual d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr: peyv\u0259nd riskli deyilmi? Bu peyv\u0259ndl\u0259r h\u0259qiq\u0259t\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259sizdir?\u00a0M\u00fcmk\u00fcn yan t\u0259sirl\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131 \u00f6yr\u0259nilibmi?\u00a0Korona infeksiyas\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259k, \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc yeni bir peyv\u0259nd riskin\u0259 m\u0259ruz qoymaqdan daha a\u011f\u0131ll\u0131 se\u00e7imdirmi?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Almaniya K\u0130V-i bu suallar\u0131n cavab\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, suallar haql\u0131d\u0131r.\u00a0X\u00fcsusil\u0259 iki peyv\u0259nd namiz\u0259di &#8211; biri AB\u015e-\u0131n \u201cModerna\u201d \u015firk\u0259tind\u0259n dig\u0259ri is\u0259 \u201cMainz\u201d \u015firk\u0259ti il\u0259 \u201cBiontech\u201dd\u0259n AB\u015e-\u0131n \u0259cza\u00e7\u0131l\u0131q n\u0259h\u0259ngi \u201cPfizer\u201d il\u0259 i\u015f birliyi &#8211; yeni peyv\u0259nd texnologiyas\u0131na \u0259saslanan mRNA peyv\u0259ndl\u0259ri adlan\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ndiy\u0259 q\u0259d\u0259r d\u00fcnyada bu \u015f\u0259kild\u0259 istehsal olunan v\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f bir peyv\u0259nd yoxdur.\u00a0Bu yeni peyv\u0259ndl\u0259r v\u0259 \u0259vv\u0259lki peyv\u0259ndl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 \u0259sas f\u0259rq: yeni peyv\u0259ndl\u0259rin v\u0259zif\u0259si viruslar\u0131 z\u0259ifl\u0259tm\u0259k v\u0259 ya \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259k deyil, yaln\u0131z orqanizmin virusa qar\u015f\u0131 antikor istehsal etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn immunitet sistemini stimulla\u015fd\u0131rmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130nki\u015faf etmi\u015f klinik s\u0131naqdan al\u0131nan ilk m\u0259lumatlar peyv\u0259ndl\u0259rin y\u00fcks\u0259k t\u0259sirli oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.\u00a0\u015eirk\u0259td\u0259n veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, peyv\u0259nd olunan b\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 yan t\u0259sirl\u0259r olaraq enjeksiyon yerind\u0259 yor\u011funluq, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, oynaq a\u011fr\u0131s\u0131 v\u0259 q\u0131zart\u0131 ya\u015fan\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u0259nz\u0259r reaksiyalar dig\u0259r peyv\u0259ndl\u0259rd\u0259n d\u0259 m\u0259lumdur v\u0259 eyni zamanda peyv\u0259ndin laz\u0131m olan\u0131 etdiyin\u0259 bir i\u015far\u0259dir: immunitet sistemini g\u00fccl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130ndiy\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259skik olan nadir, ehtimal olunan a\u011f\u0131r yan t\u0259sirl\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumatlard\u0131r, \u00e7\u00fcnki bunlar peyv\u0259ndd\u0259n sonra yaln\u0131z b\u0259zi insanlarda v\u0259 daha uzun bir m\u00fc\u015fahid\u0259 m\u00fcdd\u0259tind\u0259n sonra ortaya \u00e7\u0131x\u0131r.\u00a0Erlangen Universiteti X\u0259st\u0259xanas\u0131nda Klinik Mikrobiologiya, \u0130mmunologiya v\u0259 Gigiyena \u0130nstitutunun direktoru Xristian Bogdan, &#8220;Buna g\u00f6r\u0259 qal\u0131q bir risk var,&#8221; &#8211; deyir.\u00a0&#8220;Bunun n\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k oldu\u011funu \u00f6n\u00fcm\u00fczd\u0259ki aylarda v\u0259 ill\u0259rd\u0259 bil\u0259c\u0259yik.&#8221; Nadir g\u00f6r\u00fcl\u0259n yan t\u0259sirl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259sdiql\u0259ndikd\u0259n sonra da klinik t\u0259dqiqatlar\u0131 davam etdirm\u0259k h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00f6vcud olub.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Robert Koch \u0130nstitutunun (RKI) Daimi Peyv\u0259nl\u0259m\u0259 Komissiyas\u0131n\u0131n (STIKO) \u00fczv\u00fc olan m\u00fct\u0259x\u0259ssis\u0259 g\u00f6r\u0259, peyv\u0259nd v\u0259 ya \u0259leyhin\u0259 q\u0259rar h\u0259mi\u015f\u0259 \u0259sas\u0259n risk-fayda analizin\u0259 \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 n\u00fcmun\u0259 hesablamas\u0131n\u0131 apar\u0131r: Ya\u015fl\u0131 bir insan korona infeksiyas\u0131 il\u0259 y\u00fczd\u0259 2 ehtimal\u0131 il\u0259 \u00f6l\u00fcrs\u0259 v\u0259 eyni zamanda peyv\u0259ndin ciddi bir yan t\u0259siri alma riski 1: 50,000 v\u0259 ya daha az olarsa, bu risk q\u0259bul olunur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n &#8220;u\u015faqlar\u0131n Covid-19-dan \u00f6lm\u0259 riski dem\u0259k olar ki, s\u0131f\u0131ra b\u0259rab\u0259r oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn onlar peyv\u0259nd olunmayacaq. Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 tamamil\u0259 qanuni etik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rdir&#8221; &#8211; dey\u0259 Bogdan vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bunlar Stikonun peyv\u0259nd t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 \u0259ks olunur, ona g\u00f6r\u0259, \u0259vv\u0259lc\u0259 yaln\u0131z risk qruplar\u0131 peyv\u0259nd olunmal\u0131d\u0131r.\u00a0&#8220;Bu \u015f\u0259kild\u0259 ist\u0259diyimiz\u0259 nail oluruq: b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn olan \u0259n b\u00f6y\u00fck fayda \u0259ld\u0259 edirik.&#8221;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ancaq x\u00fcsusil\u0259 risk qruplar\u0131 &#8211; ya\u015fl\u0131 insanlar v\u0259 ya \u0259vv\u0259ll\u0259r x\u0259st\u0259liyi olanlar peyv\u0259nd edildikd\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131rm\u0131?\u00a0M\u00fcnhen Texniki Universitetinin (TUM) v\u0259 Helmholtz Zentrum M\u00fcnchenin Viroloji \u0130nstitutunun direktoru Ulrike Protzer deyir ki, peyv\u0259nd inki\u015faf\u0131ndak\u0131 bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcn riskl\u0259r istisna edil\u0259 bilm\u0259z. Bununla birlikd\u0259, b\u0259zi x\u00fcsusi x\u0259st\u0259 qruplar\u0131 klinik t\u0259dqiqatlarda art\u0131q n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cModerna\u201d \u015firk\u0259ti peyv\u0259ndini 65 ya\u015fdan yuxar\u0131, \u015f\u0259k\u0259rli diabet, a\u011f\u0131r kilolu v\u0259 ya \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259liyi olan insanlar \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259 s\u0131naqdan ke\u00e7irib. \u015eirk\u0259td\u0259n veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 he\u00e7 bir problem olmay\u0131b.\u00a0&#8220;Nadir, ciddi bir yan t\u0259sir riski s\u0131f\u0131r deyil, lakin h\u0259r g\u00fcn q\u0259bul etdiyimiz dig\u0259r bir riskl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, bir avtomobil idar\u0259 ed\u0259rk\u0259n q\u0259zada \u00f6lm\u0259kd\u0259n \u00e7ox azd\u0131r&#8221; &#8211; deyir Protzer.<br \/>\nM\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r, peyv\u0259ndl\u0259rin x\u00fcsusil\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik riskl\u0259ri yaratd\u0131\u011f\u0131na v\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259n, insan genomunu \u0259sass\u0131z olaraq d\u0259yi\u015fdirdiyin\u0259 dair narahatl\u0131qlar\u0131 \u0259sass\u0131z hesab edirl\u0259r.\u00a0Peyv\u0259ndl\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259n m\u0259sul olan\u00a0<a href=\"https:\/\/www.pei.de\/DE\/newsroom\/dossier\/coronavirus\/coronavirus-inhalt.html?nn=13577266&amp;cms_pos=2\">Paul Ehrlich \u0130nstitutu<\/a>\u00a0&#8220;\u0130nsanlarda genom h\u00fcceyr\u0259 n\u00fcv\u0259sind\u0259ki DNT \u015f\u0259klind\u0259dir&#8221;\u00a0&#8211; deyir.\u00a0&#8220;RNT-nin DNA-ya inteqrasiyas\u0131, dig\u0259r \u015feyl\u0259r aras\u0131nda f\u0259rqli kimy\u0259vi qurulu\u015f s\u0259b\u0259biyl\u0259 m\u00fcmk\u00fcn deyil.&#8221;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>RNT-nin bir x\u00fcsusiyy\u0259ti kimy\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n \u00e7ox h\u0259ssas olmas\u0131d\u0131r.\u00a0Protzer, &#8220;peyv\u0259nd h\u00fcceyr\u0259l\u0259r\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fckd\u0259, tez bir zamanda yenid\u0259n par\u00e7alan\u0131r&#8221; &#8211; dedi.\u00a0Yaln\u0131z bu s\u0259b\u0259bl\u0259 insan h\u00fcceyr\u0259si il\u0259 davaml\u0131 bir qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259 ehtimal\u0131 yoxdur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>R\u0259f \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn peyv\u0259nd \u00a0bir n\u00f6v qoruyucu \u00f6rt\u00fckl\u0259 ba\u011flan\u0131b. &#8220;Bu qatq\u0131lar\u0131n n\u0259 etdiyini m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259liyik,&#8221;- deyir Protzer.\u00a0&#8220;\u0130nsan yax\u015f\u0131 bir tolerantl\u0131q t\u0259l\u0259b edir, amma h\u0259l\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259tli t\u0259cr\u00fcb\u0259 \u00e7at\u0131\u015fm\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>MRNA peyv\u0259ndl\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bax\u0131m\u0131ndan ba\u015fqa bir m\u0259qam da vacibdir: Texnologiya yaln\u0131z korona pandemiyas\u0131 sonras\u0131 inki\u015faf etm\u0259yib; bununla ba\u011fl\u0131 b\u0259zi t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r art\u0131q m\u00f6vcud idi.\u00a0Bu n\u00f6v peyv\u0259nd \u00fc\u00e7\u00fcn fikir \u0259sas immunoloji v\u0259 infeksion t\u0259dqiqatlardan v\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng t\u0259dqiqatlar\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u0259qs\u0259d b\u0259d\u0259ni \u015fi\u015f h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin\u0259 h\u00fccum etm\u0259y\u0259 vadar etm\u0259kdir; bu sah\u0259d\u0259 art\u0131q klinik t\u0259dqiqatlar var.\u00a0&#8220;Pandemiya indi texnologiyaya b\u00f6y\u00fck bir t\u0259kan verdi,&#8221;- deyir Bogdan.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Yeni peyv\u0259ndl\u0259rin ba\u015fqa bir x\u00fcsusiyy\u0259ti d\u0259 var. \u0130mmunitet sistemini bir \u00e7ox f\u0259rqli s\u0259th qurulu\u015fu il\u0259 stimulla\u015fd\u0131ran z\u0259ifl\u0259mi\u015f v\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f viruslardan f\u0259rqli olaraq, mRNA peyv\u0259ndl\u0259ri \u00e7ox spesifik bir immun reaksiyas\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131r\u0131r. Bu bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck ola bil\u0259r, \u00e7\u00fcnki bu, arzuolunmaz reaksiyalar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Koronavirus mutasiyaya u\u011frayarsa, y\u0259ni, patogenin s\u00fcnb\u00fcl z\u00fclal\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259rs\u0259 n\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259yi d\u0259 ayd\u0131n deyil \u2013 bu halda peyv\u0259nd h\u0259l\u0259 d\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259kmi?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Cavab: &#8211; Bu suallara q\u0259ti cavab ver\u0259 bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn daha uzun bir m\u00fcdd\u0259t t\u0259l\u0259b olunur.\u00a0&#8220;Ancaq bu, peyv\u0259nd ara\u015fd\u0131rmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni bir problem deyil.&#8221;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Heyb\u0259t \u018fmrah<\/p>\n<p>Basta<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00f6hb\u0259t h\u0259l\u0259 ki, bizd\u0259n yox, Avropadan gedir. Amerikan\u0131n Covid-19-a qar\u015f\u0131 ilk peyv\u0259ndl\u0259ri \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 t\u0259sdiql\u0259ndi. Bu ram edilm\u0259si \u00e7\u0259tin g\u00f6r\u00fcn\u0259n virusla<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4590,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[30,29],"tags":[],"class_list":["post-4589","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-manset"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/mrna.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4589","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4589"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4589\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4591,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4589\/revisions\/4591"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4590"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}