{"id":6334,"date":"2021-03-08T13:50:19","date_gmt":"2021-03-08T10:50:19","guid":{"rendered":"http:\/\/basta2.com\/?p=6334"},"modified":"2021-03-08T13:57:22","modified_gmt":"2021-03-08T10:57:22","slug":"r%c9%99sulzad%c9%99nin-qadinlar-haqda-yazisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=6334","title":{"rendered":"R\u0259sulzad\u0259nin qad\u0131nlar haqda yaz\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"<div>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"font-size: 14pt;\">&#8211; T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 qad\u0131nlar\u0131n hal\u0131 n\u0259 yoldad\u0131r?<\/span><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 h\u0259yati-ictimaiyy\u0259 v\u0259 siyasiyy\u0259sin\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 maraq ed\u0259n \u0259halimizd\u0259n t\u0259sad\u00fcf el\u0259diyim bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259 verdikl\u0259ri yuxar\u0131dak\u0131 suala, m\u00f6vzui-\u00fcmumi oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn &#8220;\u0130qbal&#8221; stunlar\u0131nda cavab veriyoram:\u00a0T\u00fcrkiy\u0259 qad\u0131nlar\u0131 da \u0259sas etibar\u0131 il\u0259 bizim qad\u0131nlar\u0131n giriftar olduqlar\u0131 \u0259sar\u0259t hal\u0131ndad\u0131rlar. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 hakim ictimai n\u0259z\u0259riyy\u0259, b\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rq m\u0259ml\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi qad\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 cinsd\u0259n bir m\u0259xluq t\u0259l\u0259qqi ed\u0259r. M\u0259\u0259mafih \u0130stanbul qad\u0131nlar\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti-ictimaiyy\u0259l\u0259ri \u0130ran qad\u0131nlar\u0131ndan da, Qafqasiya qad\u0131nlar\u0131ndan da m\u00fcsaid bir haldad\u0131r. \u0130randa bir ki\u015fi arvadil\u0259 b\u0259rab\u0259r bay\u0131ra \u00e7\u0131xmaz, arvadil\u0259 b\u0259rab\u0259r arabaya, faytona oturub da \u015f\u0259h\u0259r i\u00e7ind\u0259 dolanmaz, Qafqasiyada is\u0259 biliriz ki, xan\u0131mlar\u0131n bazara \u00e7\u0131xmas\u0131, d\u00fckanlara gedib d\u0259 al\u0131\u015f-veri\u015f el\u0259m\u0259si \u0259fv olunmaz bir g\u00fcnahd\u0131r. Bunlar\u0131n he\u00e7 birisi \u0130stanbulda yoxdur. \u0130stanbulda qad\u0131n h\u0259r yer\u0259 ged\u0259r, bazara da, meydana da, m\u0259sir\u0259 d\u0259, h\u0259r yanda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u018fril\u0259, qarda\u015f\u0131 il\u0259, yax\u0131nlar\u0131 il\u0259, arabaya, faytona da min\u0259r. Ancaq v\u0259saili \u2014 n\u0259qliyy\u0259d\u0259n barkas, konka, avtobus kimi \u00fcmumi olanlarda, yax\u0131nlaril\u0259 d\u0259 olsa ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r olmaz. Bunlarda qad\u0131nlara m\u0259xsus b\u00f6lm\u0259l\u0259r vard\u0131r ki, m\u00fctl\u0259q orada oturmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Yaln\u0131z bu c\u0259h\u0259td\u0259n \u0130ran v\u0259 Qafqasiyaya nisb\u0259tl\u0259 s\u0259rb\u0259stc\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n \u0130stanbul xan\u0131m\u0131n\u0131n oturdu\u011fu ev \u0259sar\u0259tin timsal\u0131-m\u00fc\u015f\u0259xxis bir &#8220;q\u0259f\u0259s\u0259&#8221; il\u0259 ayr\u0131l\u0131r. M\u00fcs\u0259lman evl\u0259rinin bilaistisna p\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259ri taxtadan qayr\u0131lma bir re\u015fotka il\u0259 \u00f6rt\u00fcl\u00fcr ki, buna &#8220;q\u0259f\u0259s\u0259&#8221; deyilir. Bu n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n bizim xan\u0131mlar \u00f6zl\u0259rini bir az azad hesab ed\u0259 bil\u0259r, dey\u0259rl\u0259r ki, &#8220;biz qu\u015f kimi q\u0259f\u0259sd\u0259 deyiliz&#8221;.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qiyaf\u0259y\u0259 g\u0259linc\u0259 t\u00fcrk qad\u0131nlar\u0131 m\u0259nc\u0259 b\u00fct\u00fcn al\u0259mi islam qad\u0131nlar\u0131na n\u00fcmuneyi-imtisal ola bil\u0259rl\u0259r. \u0130stanbulun m\u00f6vqeyi-co\u011frafisi kimi h\u0259r \u015feyd\u0259 Asiya il\u0259 Avropan\u0131n qar\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z\u0259 \u00e7arpar. B\u0259z\u0259n bu imtizac olunca l\u0259tif, bina\u0259n \u0259leyh m\u0259r\u011fub, b\u0259z\u0259n d\u0259 g\u00fcl\u00fcnc olur. Qad\u0131nlar\u0131n qiyaf\u0259si \u0130stanbul b\u0259rz\u0259xiyy\u0259tinin v\u00fccuda g\u0259tirdiyi dilr\u00fcba \u015f\u0259kill\u0259rind\u0259n birini t\u0259\u015fkil ed\u0259r. B\u0259zi \u015f\u0259rq xasiyy\u0259tl\u0259ri, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri vard\u0131r ki, onlar\u0131n \u0259slind\u0259 m\u00fchafiz\u0259si \u015f\u0259klind\u0259 avropavari birt\u0259dil tapmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Bunun \u0259ksi olaraq b\u0259zi \u015feyl\u0259r vard\u0131r ki, onlar Avropadan al\u0131n\u0131b da \u015f\u0259rqkari bir t\u0259dil ist\u0259r. \u0130stanbul qad\u0131nlar\u0131n\u0131n qiyaf\u0259si i\u015ft\u0259 ax\u0131r\u0131nc\u0131lar\u0131ndand\u0131r. Avropa qiyaf\u0259sinin \u015f\u0259rqil\u0259\u015fmi\u015f p\u0259st\u0259ndi d\u0259 bir t\u0259rzidir: qiyaf\u0259 \u0259sas etibaril\u0259 pisl\u0259diyimiz yubka v\u0259 kostyumdur. F\u0259q\u0259t \u015finellik \u00fcst c\u0259h\u0259tini t\u0259\u015fkil ed\u0259n atm\u0259 kimi bir par\u00e7a g\u00f6z\u0259l bir sur\u0259td\u0259 ba\u015fa geydiriliyor. Arxa c\u0259h\u0259ti is\u0259 b\u00f6y\u00fck bir &#8220;bulavka&#8221; vasit\u0259sil\u0259 y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131laraq boyunun b\u00fct\u00fcn g\u00f6z\u0259lliyi m\u00fchafiz\u0259 olunur. Sonra m\u0259zkur par\u00e7an\u0131n bel t\u0259r\u0259find\u0259 m\u0259xsus bir sur\u0259td\u0259 ba\u011flan\u0131yor, b\u00f6yl\u0259 ki, belin \u015f\u0259kli-t\u0259biisi pozulmuyor. Sonra qabaq t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u00f6\u015fl\u0259rin \u00fcst\u00fcn\u0259 sallanan uclar\u0131 da m\u00fct\u0259z\u0259m bir sur\u0259td\u0259 dig\u0259r bir &#8220;bulavka&#8221; il\u0259 b\u0259nd olunuyor. \u00dcz\u00fc is\u0259 al\u0131ndan \u00e7\u0259n\u0259nin alt\u0131na q\u0259d\u0259r as\u0131lan &#8220;pic\u0259&#8221; deyil\u0259n nazik bir \u00f6rt\u00fck \u00f6rt\u00fcyor. Pic\u0259 b\u0259z\u0259n qal\u0131nca, b\u0259z\u0259n \u0130stanbul t\u0259birinc\u0259 inc\u0259 olur. \u0130nc\u0259 pic\u0259l\u0259r simay\u0259 daha ba\u015fqa bir an\u0131t b\u0259x\u015f ediyor, qollar tamamil\u0259 azadd\u0131r, dirs\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r\u0259 a\u00e7\u0131qd\u0131r. \u018fil\u0259r a\u011f \u0259lc\u0259kl\u0259rl\u0259 \u00f6rt\u00fcl\u00fcr, z\u0259rif \u015f\u0259msiyy\u0259l\u0259r (zontik) v\u0259 g\u00f6z\u0259l \u00e7antalar (redikul)la m\u00fcs\u0259ll\u0259hdir. X\u00fclas\u0259, \u0130stanbul xan\u0131m\u0131n\u0131n geyimi tamamil\u0259 bir Avropa qiyaf\u0259sidir. Ancaq yuxar\u0131da t\u0259rif etdiyimiz bir &#8220;\u00e7ar\u015fab\u0131&#8221; art\u0131qd\u0131r. Bu \u00e7ar\u015fab da ona qapl\u0131 ay\u0131 boyda \u015flyapa kimi v\u0259 Afrikada qu\u015f t\u00fck\u00fc buraxmay\u0131b ham\u0131s\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na y\u0131\u011fan Avropa madam\u0131ndan daha ziyad\u0259 bir g\u00f6z\u0259llik v\u0259 t\u0259nas\u00fcb b\u0259x\u015f ediyor. Bir az ya\u015fa dolmu\u015f xan\u0131mlar\u0131n pic\u0259l\u0259ri \u00e7ox vaxt arxa t\u0259r\u0259f\u0259 at\u0131l\u0131r, \u00fcz\u00fc a\u00e7\u0131q g\u0259zirl\u0259r. Cavan xan\u0131mlar is\u0259 piyada gedirk\u0259n pic\u0259l\u0259rini endirs\u0259l\u0259r d\u0259, faytonda, yaxud barkas v\u0259 sair v\u0259saili-n\u0259qliyy\u0259y\u0259 savar olduqlar\u0131 zaman \u00fczl\u0259rini \u00f6rtm\u0259zl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu \u015f\u0259h\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 geyil\u0259n v\u0259 n\u00f6v\u0259nma r\u0259smi bir modad\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259 c\u0259var-k\u00f6yl\u0259rd\u0259, \u00e7ay\u0131rlar v\u0259 \u0259l\u0259l-\u00fcl\u00fcmum, \u015f\u0259h\u0259r xaricind\u0259 geyil\u0259n v\u0259 fren\u00e7 deyil\u0259n bir libaslar\u0131 da vard\u0131r ki, bu \u0259baya b\u0259nz\u0259r bir manto il\u0259 a\u011f ba\u015f \u015f\u0259rfind\u0259n ibar\u0259t sad\u0259 v\u0259 sad\u0259 oldu\u011fu q\u0259d\u0259r ciddi bir paltard\u0131r. Bahar g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Qaz\u0131 k\u00f6y\u00fcn g\u00f6z\u0259l \u00e7ay\u0131rlar\u0131nda Seyid \u018fhm\u0259d d\u0259r\u0259si v\u0259 s. ruh\u0259fza m\u00f6vqel\u0259rd\u0259 fren\u00e7li qad\u0131nlar d\u0259st\u0259-d\u0259st\u0259 y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131b g\u0259zi\u015firl\u0259r. Bir \u00e7ox cavan, \u0259ks\u0259r ovqat r\u0259fiqeyi-h\u0259yanlar\u0131n\u0131 bu g\u00f6z\u0259l \u00e7ay\u0131r seyrl\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u0259r\u0259k intixab ed\u0259r v\u0259 ilk m\u0259hbubiyy\u0259t v\u0259 m\u0259ftuniyy\u0259ti t\u0259bi\u0259t i\u00e7\u0259risind\u0259 v\u0259 bizimkin\u0259 nisb\u0259tl\u0259 az-\u00e7ox t\u0259bii bir sur\u0259td\u0259 qazan\u0131rlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130stanbul xan\u0131mlar\u0131ndan modap\u0259r\u0259st olanlar\u0131 da az deyildirl\u0259r. B\u0259zil\u0259ri vard\u0131r ki, \u0130stanbul t\u0259birinc\u0259 &#8220;a\u00e7\u0131q-sa\u00e7\u0131q&#8221; g\u0259z\u0259rl\u0259r. A\u00e7\u0131q-sa\u00e7\u0131q g\u0259z\u0259n xan\u0131m\u0131n qiyaf\u0259si t\u0259rif etdiyimizd\u0259n bir az f\u0259rqlidir. Bu f\u0259rq d\u0259 sa\u00e7lar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fhirind\u0259n v\u0259 sin\u0259sinin bir d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259d\u0259k dekolte edilm\u0259sind\u0259n ibar\u0259tdir. B\u00f6yl\u0259l\u0259ri k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 ged\u0259rk\u0259n \u0130stanbul ayaq tak\u0131m\u0131n\u0131n v\u0259 b\u0259zi a\u00e7\u0131q-sa\u00e7\u0131q b\u0259yl\u0259rinin t\u0259\u0259rr\u00fczl\u0259rin\u0259 u\u011frad\u0131qlar\u0131 kimi, b\u0259zi k\u00f6hn\u0259 qiyaf\u0259d\u0259 olan qoca arvadlar\u0131n s\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qal\u0131yorlar. \u018fl\u0259l-\u00fcmum, qad\u0131nlara t\u0259\u0259rr\u00fcz etm\u0259k t\u0259rbiy\u0259sizliyi \u0130stanbulun x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n birini t\u0259\u015fkil edir. F\u0259q\u0259t n\u0259d\u0259ns\u0259, bu x\u0259st\u0259liyin t\u0259davisi \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00f6kum\u0259t n\u0259\u015fr el\u0259diyi qanun v\u0259 \u0259mrl\u0259rind\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 qad\u0131nlar\u0131 t\u0259hdid\u0259 al\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u0259r ne\u00e7\u0259 zamandan bir bax\u0131rs\u0131n\u0131z ki, Babi \u2014m\u0259\u015fy\u0259x\u0259td\u0259n qad\u0131nlar \u00fcmumi yerl\u0259r\u0259 getm\u0259sinl\u0259r, k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259 gedirk\u0259n pic\u0259l\u0259rini a\u00e7mas\u0131nlar, bilm\u0259m n\u0259 etm\u0259sinl\u0259r \u2014 dey\u0259 bir fitva \u00e7\u0131xar. Bunun \u0259leyhind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259nl\u0259r d\u0259 t\u0259hdid olunurlar. F\u0259q\u0259t, \u0259l\u0259l-\u00fcmum bu fitvalar\u0131n polis \u0259f\u0259ndil\u0259r\u0259, qad\u0131nlara yana\u015fn\u0131aq haq v\u0259 imkan\u0131n\u0131 verm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey\u0259 yaramaz. Yen\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u0259n ki, xan\u0131m Ka\u011f\u0131zxanaya da ged\u0259r. Qu\u015f dili \u00e7ay\u0131r\u0131na da. M\u0259ntiqsiz bir h\u00f6km bitt\u0259b b\u00f6yl\u0259 bir n\u0259tic\u0259y\u0259 d\u0259 zat\u0259n m\u0259hkumdur. Babi-m\u0259\u015fy\u0259x\u0259t bu x\u00fcsusdak\u0131 fitvalar\u0131nda daima \u0259sbabi-m\u00f6vcib\u0259 olaraq, qad\u0131nlar\u0131n b\u0259zi \u0259d\u0259bsizi\u0259rt\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u0259rr\u00fcz\u0259 u\u011frad\u0131qlar\u0131n\u0131 b\u0259yan ed\u0259r. Bununla \u0259halinin o\u011frudan saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn cibind\u0259 pul saxlamaqlar\u0131n\u0131 m\u0259n ed\u0259n bir idareyi-q\u0259nb\u0259 hal\u0131na g\u0259ldiyini d\u0259 hiss el\u0259m\u0259z. Do\u011frusu, q\u0259rib\u0259dir, \u0259d\u0259bsizl\u0259ri t\u0259nbeh etm\u0259kd\u0259ns\u0259, \u0130stanbul h\u00f6kum\u0259ti qad\u0131nlar\u0131 c\u0259zaya u\u011frad\u0131r. H\u0259tta bu yolda maziy\u0259-h\u0259mid d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid olmaq \u00fczr\u0259 g\u00fcl\u00fcnc bir vaqe\u0259 d\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>* * *<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/qadinkimi.az\/photo\/700x420\/2019-02\/1549231826__619624_mj.jpg\" alt=\"R\u018fSULZAD\u018fN\u0130N QADINLAR HAQDA YAZISI \u00bb Qadinkimi.com\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div><span style=\"color: #ffffff;\">.<\/span><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\n<p>\u0130stanbulda \u015eahzad\u0259ba\u015f\u0131 deyil\u0259n bir yer vard\u0131r. Buras\u0131 ramazanl\u0131qda \u015f\u0259nlik olur. Ad\u0259t\u0259n bizim Passaj qaba\u011f\u0131na b\u0259nz\u0259r. \u018fvv\u0259lc\u0259 buraya arvad-ki\u015fi b\u00fct\u00fcn \u0130stanbul xalq\u0131 g\u0259zm\u0259y\u0259 g\u0259lirl\u0259rmi\u015f. Bir gec\u0259 m\u00f6ht\u0259ris \u0259d\u0259bsizl\u0259rd\u0259n birisi bir qad\u0131n\u0131n qal\u0131n \u0259tini di\u015fl\u0259r. H\u0259m\u0259n o andan etibar\u0259n qad\u0131nlar\u0131n \u015eahzad\u0259ba\u015f\u0131na g\u0259lm\u0259l\u0259ri yasaq edil\u0259r. Halbuki m\u0259ntiq bunun \u0259ksini icab edirdi. Ki\u015fil\u0259r \u015eahzad\u0259ba\u015f\u0131ndan qovulmal\u0131 idil\u0259r. N\u0259 is\u0259 m\u00fcs\u0259lman arvad\u0131n\u0131n t\u0259qdiri budur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>F\u0259q\u0259t b\u00fct\u00fcn bunlarla b\u0259rab\u0259r \u0130stanbul xammiar\u0131 yen\u0259 \u00fcmumi h\u0259yatdan m\u0259hrum deyill\u0259rdir. Qad\u0131nlara m\u0259xsus teatrolar, qad\u0131nlara m\u0259xsus konfranslar (leksiyalar) oldu\u011fu kimi, qadm c\u0259miyy\u0259tl\u0259ri, qad\u0131n q\u0259zetl\u0259ri v\u0259 \u00fcnas m\u0259kt\u0259bl\u0259ri vard\u0131r ki, bunlardan m\u0259qal\u0259mizin ikinci hiss\u0259sind\u0259 t\u0259fsil\u0259n b\u0259hs ed\u0259c\u0259yiz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da Ka\u011f\u0131zxana il\u0259 Qu\u015f dili \u00e7ay\u0131r\u0131ndan ad aparm\u0131\u015fd\u0131q: Ka\u011f\u0131zxana x\u0259licdir, s\u0259ad\u0259tin qurtaraca\u011f\u0131nda g\u00f6z\u0259l bir d\u0259r\u0259dir, ortas\u0131nda su, \u0259traf\u0131nda g\u00f6y\u0259rti, ya\u015f\u0131ll\u0131qlar v\u0259 a\u011faclar vard\u0131r. T\u0259bi\u0259t burada l\u0259tif bir t\u0259nas\u00fcb v\u00fccuda g\u0259tirmi\u015fdir. Suyun eni 15-20 add\u0131mdan art\u0131q olmaz. B\u0259zi yerd\u0259 a\u011faclar \u0259yil\u0259r\u0259k g\u00f6z ya\u015f\u0131 kimi duru olan suyun \u00fcz\u0259rin\u0259 \u015fax budaq saim\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130ld\u0259 m\u0259xsus bir g\u00fcn vard\u0131r ki, b\u00fct\u00fcn \u0130stanbul Ka\u011f\u0131zxanaya \u00e7\u0131xar. Bilaf\u0259rq din v\u0259 m\u0259zh\u0259b, arvad-ki\u015fi, b\u00f6y\u00fck-ki\u00e7ik, o\u011flan-q\u0131z, h\u0259r k\u0259s Ka\u011f\u0131zxanaya g\u0259l\u0259r v\u0259 b\u00fct\u00fcn g\u00fcn\u00fc burada ke\u00e7ir\u0259rl\u0259r. Bu ad\u0259t \u0259ski Bizans zaman\u0131ndan qalm\u0131\u015f v\u0259 t\u00fcrkl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bu g\u00fcn\u00fcn ismi m\u0259xsus &#8220;X\u0131z\u0131r \u0130lyas g\u00fcn\u00fc&#8221;d\u00fcr. X\u0131z\u0131r pey\u011f\u0259mb\u0259r il\u0259 \u0130lyas pey\u011f\u0259mb\u0259r, h\u0259r s\u0259n\u0259 biri Q\u0259rbi, dig\u0259ri d\u0259 \u015e\u0259rqi g\u0259zirl\u0259r v\u0259 nisan\u0131n (aprelin) 13-d\u0259 \u0130stanbul bo\u011faz\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259r v\u0259 g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri, e\u015fitdikl\u0259rini bir-birl\u0259rin\u0259 dey\u0259rl\u0259r. \u0130stanbul xalq\u0131 da bu iki pey\u011f\u0259mb\u0259r g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259l\u0259rini Ka\u011f\u0131zxanaya \u00e7\u0131x\u0131b da quz\u00fc kabab\u0131 yem\u0259k sur\u0259tili\u0259 yad ed\u0259rl\u0259r. \u0130\u015ft\u0259 bu &#8220;X\u0131z\u0131r-\u0130lyas&#8221; g\u00fcn\u00fc Ka\u011f\u0131zxana suyunun bir t\u0259r\u0259find\u0259 qad\u0131nlar, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 d\u0259 ki\u015fil\u0259r oturar. O g\u00fcn\u00fc su \u00fcz\u00fcnd\u0259 \u00fczm\u0259kd\u0259 olan h\u0259dsiz-hesabs\u0131z lodkalar\u0131n i\u00e7i d\u0259xi ki\u015fil\u0259r v\u0259 arvadlarla dolu olur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130stanbula bir s\u0259yyah nisan\u0131n on \u00fc\u00e7\u00fcnd\u0259 varid olub da b\u00fct\u00fcn g\u00fcn\u00fc Ka\u011f\u0131zxanada ke\u00e7irdikd\u0259n sonra \u00e7\u0131x\u0131b gets\u0259, \u0130stanbul m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131nda t\u0259s\u0259tt\u00fcr yoxdur &#8211; dey\u0259 h\u00f6kmi-q\u0259ti ver\u0259 bil\u0259r. Halbuki t\u0259s\u0259tt\u00fcr b\u00fct\u00fcn m\u0259na v\u0259 \u015fidd\u0259til\u0259 h\u00f6kmf\u0259rmad\u0131r. Bir t\u00fcrk\u00fcn ail\u0259si daxilin\u0259 siz he\u00e7 bir sur\u0259tl\u0259 daxil olamazs\u0131n\u0131z. H\u0259r\u0259mlik \u00f6zg\u0259 ki\u015fil\u0259r\u0259 q\u0259ti sur\u0259td\u0259 a\u00e7\u0131lmaz, h\u0259tta bizd\u0259 oldu\u011fu kimi x\u00fcsusi &#8220;intelligentni&#8221; ail\u0259l\u0259r bel\u0259 orada yoxdur. Yaxud p\u0259k az v\u0259 p\u0259k \u00e7ox x\u00fcsusidir. \u0130stanbul xan\u0131mlar\u0131 geyiml\u0259rind\u0259n istintac oluna bildiyi kimi, z\u00f6vqi-n\u0259fis\u0259 malikdirl\u0259r. Bu z\u00f6vql\u0259rini d\u0259 h\u0259r \u015feyd\u0259n ziyad\u0259 cocuqlar\u0131nda ni\u015fan ver\u0259rl\u0259r. \u0130stanbulda cocuqlar (u\u015faqlar) olduqca pakiz\u0259 saxlan\u0131l\u0131yor v\u0259 olduqca g\u00f6z\u0259l geyindiriliyorlar. K\u00fc\u00e7\u0259d\u0259n ke\u00e7\u0259n x\u0131rda q\u0131zlar, x\u0131rda o\u011flanlar, o q\u0259d\u0259r g\u00f6z\u0259l, o q\u0259d\u0259r z\u0259rif v\u0259 o q\u0259d\u0259r \u015fairan\u0259 geyindirmi\u015fl\u0259r ki, m\u0259ftun olmamaq \u0259ld\u0259 deyildir. \u00d6z ziny\u0259t v\u0259 g\u00f6z\u0259lliyini t\u0259\u015fhid ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n t\u00fcrk xan\u0131m\u0131 b\u00fct\u00fcn z\u00f6vq v\u0259 s\u0259n\u0259tini ist\u0259kli u\u015fa\u011f\u0131nda g\u00f6st\u0259riyor v\u0259 onu \u2014 \u0130stanbulun t\u0259bii g\u00f6z\u0259lliyi il\u0259 m\u00fct\u0259nasib bir t\u00f6vr v\u0259ziyy\u0259td\u0259 saxl\u0131yor.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130stanbul xan\u0131m\u0131 z\u0259rif v\u0259 z\u00f6vqi-s\u0259lim sahibi oldu\u011fu q\u0259d\u0259r evdar deyildir. T\u00fcrk ail\u0259si h\u0259r \u015feyi bazardan al\u0131r, h\u0259tta qad\u0131n \u0259lbis\u0259l\u0259ri d\u0259 bazardan g\u0259lir. \u00c7ox vaxt ev xan\u0131m\u0131 bir h\u0259ft\u0259lik x\u00f6r\u0259yi bird\u0259n haz\u0131rlar, \u0259ti qovurar qoyar, sonra b\u0259y \u0259f\u0259ndi ev\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 bir az qovurma alar, q\u0131zd\u0131rar, \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u0259 bir az labiy\u0259d\u0259n-mobiy\u0259d\u0259n t\u00f6k\u0259r, x\u00f6r\u0259k haz\u0131r olar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"font-size: 14pt;\">\u0130kinci m\u0259qal\u0259mizd\u0259 \u0130stanbul qad\u0131nlar\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259vi h\u0259yalar\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259c\u0259yiz.<\/span><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/interpress.az\/uploads\/posts\/2020-03\/1583489237_88426552_602078027042877_1107668140038291456_n.jpg\" alt=\"Bu g\u00fcn M\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr | \u0130nter Press\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div><span style=\"color: #ffffff;\">.<\/span><\/div>\n<div><b>\u00a0<\/b><\/div>\n<div>\n<p>II<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259mizin birinci hiss\u0259sind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 qad\u0131nlar\u0131n\u0131n \u0130stanbulda seyr el\u0259diyimiz qiyaf\u0259 v\u0259 ad\u0259ti-\u00fcmumiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n, maddi v\u0259 zahiri c\u0259h\u0259tl\u0259rini alaraq b\u0259hs el\u0259dik. Bu d\u0259f\u0259 d\u0259 \u0130stanbulda qad\u0131nlar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 t\u0259rbiy\u0259 v\u0259 qad\u0131nlar aras\u0131nda m\u00f6vcud olan m\u0259n\u0259vi v\u0259 ictimai h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259c\u0259yiz<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Oxumaq v\u0259 yazmaq bil\u0259n islam qad\u0131nlar\u0131 haqq\u0131nda bir statistik v\u00fccuda g\u0259tiril\u0259rs\u0259, z\u0259nn edir\u0259m ki, h\u0259r halda T\u00fcrkiy\u0259 qad\u0131nlar\u0131 m\u00fcmtaz bir m\u00f6vqe qazanarlar. Avropa m\u0259kt\u0259bl\u0259ri kimi m\u00fcnt\u0259z\u0259m olmasa da, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 m\u00f6vcud dig\u0259r m\u0259kt\u0259bl\u0259r qeydind\u0259n Osmanl\u0131da bir \u00e7ox ibtidai \u00fcnas m\u0259kt\u0259bl\u0259ril\u0259 b\u0259rab\u0259r \u00fcnasa m\u0259xsus r\u00fc\u015fdi v\u0259 edadi d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259r d\u0259 vard\u0131r. X\u00fcsusi m\u0259kt\u0259bl\u0259r d\u0259 \u00e7oxdur: xalis q\u0131zlara m\u0259xsus olanlar\u0131 da var, q\u0131z v\u0259 o\u011flan u\u015faqlar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k olanlar\u0131 da.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bunlardan \u0259lav\u0259 \u0130stanbul k\u00fcbar ail\u0259l\u0259ri q\u0131zlar\u0131n\u0131 x\u00fcsusi sur\u0259td\u0259 oxutdururlar. Avropal\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sis olan \u00fcnas m\u0259kt\u0259bl\u0259rin\u0259 d\u0259 t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n nisb\u0259t\u0259n az da olsa ged\u0259nl\u0259r vard\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, t\u00fcrk m\u00fch\u0259rrirl\u0259rind\u0259n m\u0259\u015fhur Xalid\u0259 \u018fdib xan\u0131m \u0259f\u0259ndi Amerika \u00fcnas m\u0259dr\u0259s\u0259sind\u0259n n\u0259\u015f\u0259t etmi\u015f bir fazil\u0259dir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259v\u0259ssit sinif \u0259hlind\u0259n olanlar q\u0131zlar\u0131na ancaq ibtidai bir t\u0259lim verm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259ndikl\u0259ri halda, y\u00fcks\u0259k t\u0259b\u0259q\u0259d\u0259n olanlar bu q\u0259d\u0259r az t\u0259hsill\u0259 b\u0259sl\u0259nm\u0259zl\u0259r. Onlar t\u00fcrkc\u0259ni yax\u015f\u0131 bir sur\u0259td\u0259 \u00f6yr\u0259ndikl\u0259ri kimi, alim bir t\u00fcrk\u00fcn bilm\u0259sin\u0259 m\u0259cbur oldu\u011fu frans\u0131zcan\u0131 t\u0259hsil etdirirl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bunlardan \u0259lav\u0259 qad\u0131nlara m\u0259xsus s\u0259nayei-n\u0259fis\u0259d\u0259n, musiqid\u0259n, r\u0259smd\u0259n d\u0259xi bir\u0259rini d\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259k, \u0259d\u0259biyyatla m\u0259\u015f\u011ful olmaq, &#8211; \u015fer\u015f\u00fcnasl\u0131q istanbullu kubar bir xan\u0131m\u0131n ist\u0259kli m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259sini t\u0259\u015fkil ed\u0259r. \u018fcn\u0259bi lisanlardan frans\u0131zcadan ba\u015fqa qad\u0131nlar aras\u0131nda ingilisc\u0259 d\u0259 t\u0259hsil olunur. Bu da ingilis v\u0259 Amerika m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 t\u0259hsil ed\u0259n q\u0131zlar\u0131n n\u0259sibidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u0259\u015frutiyy\u0259nin elan\u0131ndan sonra qad\u0131nlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259sin\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t veril\u0259r\u0259k, &#8220;\u0130ttihad v\u0259 t\u0259r\u0259qqi&#8221; c\u0259miyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n Qadir\u011f\u0259d\u0259 v\u0259 sair m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m \u00fcnas m\u0259kt\u0259bl\u0259ri t\u0259sis v\u0259 g\u00fc\u015fad olundu\u011fu kimi, Amerikan \u00fcnas kollecin\u0259 xas ali d\u0259r\u0259c\u0259li bir \u00fcnas m\u0259kt\u0259binin t\u0259sisi d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. M\u0259zkur m\u0259kt\u0259bin projesini \u018fhm\u0259d Rzab\u0259y haz\u0131rlay\u0131b, bu x\u00fcsusda bir \u00e7ox m\u0259sai s\u0259rf olundu v\u0259 bo\u011faz i\u00e7ind\u0259 g\u00f6z\u0259l bir bina sal\u0131naraq i\u015f\u0259 ba\u015flad\u0131. F\u0259q\u0259t T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 vaqe olan m\u00fct\u0259vali ixtilallar v\u0259 n\u0259hay\u0259t Balkan m\u00fcharib\u0259si bu xeyirli i\u015fin d\u0259 h\u0259l\u0259lik natamam qalmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130stanbul xan\u0131mlar\u0131 aras\u0131nda t\u0259hsilati-ibtidaiyy\u0259 v\u0259 taliyy\u0259nin g\u0259r\u0259k bizl\u0259r\u0259 v\u0259 g\u0259r\u0259k \u0130rana nisb\u0259tl\u0259 uca bir m\u00f6vqed\u0259 oldu\u011funu \u0130stanbulun k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rini g\u0259z\u0259rk\u0259nd\u0259 g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. H\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259: barkaslarda, konkalarda, avtobuslarda, kitab\u00e7\u0131 d\u00fckanlar\u0131nda bir \u00e7ox xan\u0131mlar\u0131 g\u00f6r\u0259rsiniz ki, kamali-t\u0259\u0259ll\u00fcql\u0259 q\u0259zet\u0259 oxuyurlar v\u0259 kitab al\u0131yorlar. X\u00fclas\u0259, h\u0259r bir t\u0259sad\u00fcfd\u0259 m\u00fcmarifm\u0259nd olduqlar\u0131 t\u0259zah\u00fcr ed\u0259r. Orada oxumu\u015f v\u0259 &#8220;yaz\u0131-pozu&#8221; g\u00f6rm\u00fc\u015f qad\u0131nlar h\u0259r halda Avropa m\u0259ml\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259 oldu\u011fu q\u0259d\u0259r \u00e7ox deyils\u0259 d\u0259, bizd\u0259 oldu\u011fu kimi d\u0259 barmaqla g\u00f6st\u0259ril\u0259c\u0259k halda deyildir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u00fcrk xan\u0131mlar\u0131 yaln\u0131z oxumaqla qalmazlar. Onlar\u0131n bir \u00e7ox ki\u015fil\u0259r\u0259 bel\u0259 t\u0259f\u0259rr\u00fc\u011f yetir\u0259n m\u00fch\u0259rrir\u0259l\u0259ri d\u0259 vard\u0131r. M\u0259zkur m\u00fch\u0259rrir\u0259 \u0259f\u0259ndil\u0259rin \u015f\u00f6hr\u0259tl\u0259ri h\u0259tta o q\u0259d\u0259rdir ki, z\u0259nn ed\u0259r\u0259m, onlar\u0131 tan\u0131maq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nim bu ki\u00e7ik m\u0259qal\u0259m\u0259 bel\u0259 ehtiyac yoxdur. Nigar Binn\u0259t Osman, Fatim\u0259 Aliy\u0259 xan\u0131mlar\u0131 Qafqasiya qarel\u0259ri bilm\u0259z deyildirl\u0259r. Bunlar haqq\u0131nda Bak\u0131 q\u0259zetl\u0259rind\u0259 b\u0259zi m\u0259lumat verilmi\u015fdir. Bu iki m\u00f6ht\u0259r\u0259m\u0259 fazil\u0259l\u0259r \u0130stanbulun k\u00fcbar sinfind\u0259n pa\u015fa n\u0259slind\u0259n yeti\u015fm\u0259 \u015fair\u0259 v\u0259 m\u00fch\u0259rrirl\u0259rdir. Ara-s\u0131ra m\u0259qal\u0259l\u0259ri v\u0259 m\u0259nzum\u0259l\u0259ri \u0130stanbulun \u0259n m\u00fcmt\u0259ne q\u0259zet\u0259 v\u0259 m\u0259cmul\u0259rini t\u0259zyin ed\u0259r. \u0130kisi d\u0259 frans\u0131zcan\u0131 g\u00f6z\u0259l bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 Fatim\u0259 Aliy\u0259 xan\u0131m frans\u0131zca g\u00f6z\u0259l in\u015fa ed\u0259r. Fatim\u0259 Aliy\u0259 xan\u0131m\u0131n \u0259r\u0259bc\u0259si d\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259ldir. Tarix v\u0259 \u0259qaidi-islamiyy\u0259 haqq\u0131nda b\u00f6y\u00fck bilgiy\u0259 sahibidir. Hal-haz\u0131rda frans\u0131zca olaraq &#8220;\u0130slamiyy\u0259td\u0259 qad\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyi&#8221; m\u00f6vzusuna aid m\u00fch\u00fcm bir \u0259s\u0259r yazmaqdad\u0131r. B\u0259z\u0259n q\u0259zet\u0259l\u0259rd\u0259 n\u0259\u015fr olunan m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259n d\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259lumat sahibi oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r. \u0130kinci xan\u0131m da sin\u0259si dolu adamlardand\u0131r. Bir az da m\u00fct\u0259\u015f\u0259xxisdirl\u0259r. F\u0259q\u0259t T\u00fcrkiy\u0259 qad\u0131nl\u0131\u011f\u0131 onlarla n\u0259 q\u0259d\u0259r f\u0259xr ed\u0259 bil\u0259rs\u0259,\u00a0 b\u0259lk\u0259 ondan bir az da art\u0131q dig\u0259r cavan bir m\u00fch\u0259rrir\u0259 v\u0259 \u0259dib\u0259sil\u0259 d\u0259 iftixar ed\u0259 bil\u0259r. Bu Xalid\u0259 \u018fdib xan\u0131md\u0131r ki, \u0259vv\u0259lc\u0259 M\u00fcxlis (t\u0259xlis) &#8220;Saleh&#8221; idi (Xalid\u0259 Saleh).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Xalid\u0259 \u018fdib xan\u0131m t\u00fcrkl\u0259rin \u0259n f\u0259al v\u0259 h\u0259ssas \u0259dibl\u0259rind\u0259ndir. G\u00f6z\u0259l \u00fcslubu var. Olduqca sad\u0259 yazar. \u0130ntixab el\u0259diyi m\u00f6vzular\u0131n\u0131 qay\u0259t istedadan\u0259 bir sur\u0259td\u0259 k\u0259mali-ehtiyat il\u0259 in\u015fa ed\u0259r. Xalid\u0259 xan\u0131m roman\u00e7\u0131d\u0131r. &#8220;Xarab m\u0259b\u0259d&#8221;l\u0259r v\u0259 &#8220;X\u0259ndan&#8221; kimi t\u0259ziy\u0259 hekay\u0259l\u0259ri v\u0259 t\u0259dris\u0259 aid b\u0259zi kitablar\u0131 m\u0259tbudur. \u018fks\u0259r hekay\u0259 v\u0259 romanlar\u0131n\u0131 &#8220;T\u0259nin&#8221; vasit\u0259sil\u0259 n\u0259\u015fr ed\u0259r. Onun yaz\u0131lar\u0131 \u00e7\u0131xd\u0131qda &#8220;T\u0259nin&#8221;in sat\u0131\u015f\u0131nda m\u00fch\u00fcm bir ir\u0259lil\u0259m\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Xalq Xalid\u0259 xan\u0131m\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131 sev\u0259-sev\u0259 oxur. M\u0259n be\u015f\u0259xs\u0259 &#8220;T\u0259nin&#8221; vasit\u0259sil\u0259 felyeton \u015f\u0259klind\u0259 n\u0259\u015fr olunan &#8220;X\u0259ndan&#8221;\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m oxuyur v\u0259 kamali-intizarla &#8216;T\u0259nin&#8221;in sabahk\u0131 n\u00fcsx\u0259sini g\u00f6zl\u0259yirdim. Son \u0259s\u0259ri olan &#8220;Yeni Turan&#8221; x\u0259yali roman\u0131 da olduqca g\u00f6z\u0259l v\u0259 g\u00f6z\u0259llikl\u0259 b\u0259rab\u0259r &#8220;ideal&#8221; bir \u015fey idi. Heyf ki, n\u0259d\u0259ns\u0259 tamam olmad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>* * *<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>X\u0259lid\u0259 xan\u0131m\u0131n yaz\u0131lar\u0131na v\u0259 qad\u0131nlar m\u0259clisind\u0259 s\u00f6yl\u0259diyi s\u00f6zl\u0259rin\u0259 bax\u0131ld\u0131qda k\u0259ndisi h\u0259m milliyy\u0259tp\u0259rv\u0259r, h\u0259m d\u0259 demokratd\u0131r. Xalq\u0131 sev\u0259r v\u0259 xa!q i\u00e7in\u0259 girm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259z. O, b\u0259db\u0259xt bac\u0131lar\u0131n\u0131n, talesiz qarda\u015flar\u0131nm \u0259n h\u0259ssas v\u0259 \u0259n istiqanl\u0131 bir yolda\u015f v\u0259 r\u0259hb\u0259ridir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Xalid\u0259 xan\u0131m, yuxar\u0131da bilm\u00fcnasib\u0259 zikr olundu\u011fu v\u0259chl\u0259, \u0130stanbulda, \u0130skidird\u0259 m\u00f6vcud Amerika \u00fcnas kollecind\u0259 t\u0259hsil etmi\u015fdir. G\u00f6z\u0259l ingilisc\u0259 bilir, ingilisc\u0259 oxur v\u0259 yazar. Frans\u0131zcas\u0131 da m\u00fck\u0259mm\u0259ldir. Bir \u00e7ox zaman Avropaya s\u0259yah\u0259t etmi\u015f, Londonda m\u00fcdd\u0259tl\u0259rl\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r. Avropal\u0131lar arasmda b\u00f6y\u00fck \u015f\u00f6hr\u0259ti v\u0259 h\u0259l\u0259 ingilis miyan\u0131nda olduqca h\u00f6rm\u0259ti vard\u0131r. B\u0259zi ingilis v\u0259 frans\u0131z jurnallar\u0131nda da m\u0259qal\u0259l\u0259ri bas\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Xalid\u0259 xan\u0131m t\u00fcrkl\u00fcy\u00fcn istiqbal\u0131 haqq\u0131nda nikbindir. \u00dcmidvard\u0131r. &#8220;Yeni Turan&#8221; roman\u0131nda bu nikbinliyinin m\u00fcs\u0259vv\u0259r g\u00f6z\u0259l par\u00e7alar\u0131 vard\u0131r. \u0130l\u0259rid\u0259 t\u00fcrk f\u0259ls\u0259f\u0259si, t\u00fcrk tarix\u0131, t\u00fcrk s\u0259n\u0259ti, t\u00fcrk musiqisi v\u0259 bir k\u0259lm\u0259 il\u0259 bir t\u00fcrk m\u0259d\u0259niyy\u0259t \u015f\u0259\u015f\u0259\u0259dar\u0131 m\u00f6vcud olacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Buna Xalid\u0259 xan\u0131m\u0131n imani bir k\u0259mald\u0131r. B\u00f6y\u00fck t\u00fcrk m\u00fch\u0259rrir\u0259si, m\u00fc\u0259llimlik v\u0259 m\u00fch\u0259rrirlikl\u0259 ke\u00e7inir. Qadir\u011f\u0259 ittihad v\u0259 t\u0259r\u0259qqi \u00fcnas m\u0259kt\u0259binin m\u00fcdir\u0259si v\u0259 iskidir ingilis \u00fcnas kollecinin t\u00fcrkc\u0259 m\u00fc\u0259ilim\u0259sidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Xalid\u0259 \u018fdib\u0259 xan\u0131mdan ba\u015fqa &#8220;M\u0259zama \u2014 m\u0259zalar\u0131 q\u0259zet\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131 xan\u0131mlar da vardir. Bunlardan \u0259n ziyad\u0259 m\u0259\u0259ruf olanlar\u0131 bunlard\u0131r: Q\u0259driyy\u0259 Hissiyy\u0259, \u018fmin\u0259 S\u0259miyy\u0259, Xeyriyy\u0259 Malik H\u00fcvanc, N\u0259zih\u0259 M\u00fcxlis, S\u0259lim\u0259 S\u0259rv\u0259t v\u0259 sair\u0259. Bunlardan \u0259vv\u0259lincisi Q\u0259driyy\u0259 xan\u0131m Misir prinsesl\u0259rind\u0259n olub \u0259r\u0259bc\u0259 d\u0259 yazar, t\u00fcrkc\u0259d\u0259. Bu \u00fcsanlar\u0131n ikisind\u0259 d\u0259 asari-m\u0259tbuisi vard\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u0259bii aralar\u0131nda bu q\u0259d\u0259r aliml\u0259ri v\u0259 \u0259dibl\u0259ri olan istanbul xan\u0131mlar\u0131ndan \u00f6zl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus m\u0259tbuat il\u0259 yen\u0259 \u00f6zl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus blr h\u0259yati-ictimai g\u00f6zl\u0259m\u0259k haqq\u0131na malikiz. Bu x\u00fcsusda da m\u00fc\u015fahid\u0259timiz azad\u0259likdir. Daha m\u0259\u015frutiyy\u0259td\u0259n \u0259vv\u0259l \u018fbd\u00fclh\u0259midin t\u0259xsisiyy\u0259tii\u0259 d\u0259 olsa &#8220;Qad\u0131nlara m\u0259xsus q\u0259zet\u0259&#8221; namil\u0259 bir q\u0259zet\u0259 n\u0259\u015fr olunuyordu. M\u0259\u015frutiyy\u0259t elan olunduqdan sonra m\u0259zkur q\u0259zet\u0259 ba\u011fland\u0131. Ondan sonra m\u00fcxt\u0259iif \u00fcnvanlarla bir ne\u00e7\u0259 qadin q\u0259zet\u0259si t\u0259sis olunmu\u015fsa da, bir n\u00f6v payidar olmayaraq t\u0259til olunmu\u015fdur. Qad\u0131n q\u0259zet\u0259l\u0259rinin bu sur\u0259ti\u0259 ayaq tutmas\u0131 bir bax\u0131\u015fda gost\u0259riyor ki, Istanbul qad\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda h\u0259nuz laz\u0131m oldu\u011fu q\u0259d\u0259r maarif t\u0259lim edilm\u0259diyi kimi qad\u0131nl\u0131q h\u0131ss v\u0259 \u0259fkar\u0131 da h\u0259nuz t\u0259sis etm\u0259m\u0131sdr. Halbuki, \u0130stanbul qad\u0131nl\u0131\u011f\u0131 tamamil\u0259 h\u0259yati-\u00fcmumiyy\u0259 v\u0259 ictimaiyy\u0259d\u0259n m\u0259hrum deyildir. B\u0259lk\u0259 bir n\u0259z\u0259rd\u0259n al\u0259mi-islamda, \u0130stanbul qad\u0131nl\u0131q h\u0259r\u0259k\u0259ti n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n \u0259n birinci n\u00f6qt\u0259dir. Burada \u0259b\u0259dilik y\u00f6vmi bularaq &#8220;Qad\u0131nlar d\u00fcnyas\u0131&#8221; namind\u0259 bir q\u0259zet\u0259 n\u0259\u015fr olunuyor. Bu q\u0259zet\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 \u00e7\u0131xmaqda olan qad\u0131n q\u0259zet\u0259l\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n, madd\u0259t\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 bir d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 is\u0259 d\u0259 m\u0259n\u0259n onlardan y\u00fcks\u0259kdir. \u00c7\u00fcnki, bu vaxta q\u0259d\u0259r qad\u0131nlar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259\u015fr olunan q\u0259zet\u0259l\u0259r \u0259ks\u0259r\u0259n \u0259rl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 v\u0259 t\u0259hrir olunurdu. B\u0259lk\u0259 d\u0259 \u0259d\u0259mi-m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259rinin bir s\u0259b\u0259bi d\u0259 bu idi. Halbuki &#8220;Qad\u0131nlar d\u00fcnyas\u0131&#8221;n\u0131 ancaq qad\u0131nlar n\u0259\u015fr ediyor, m\u00fcdiri \u2014 m\u0259sulu da, m\u00fch\u0259rrirl\u0259ri d\u0259, idar\u0259 ed\u0259nl\u0259ri d\u0259 qad\u0131nlard\u0131r. \u00d6z\u00fc d\u0259 ki\u00e7ik qit\u0259d\u0259 yovmi olaraq n\u0259\u015fr olunuyor.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar\u0131n \u00f6zl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus &#8220;T\u0259ali nisvan&#8221; namind\u0259 bir c\u0259miyy\u0259tl\u0259ri d\u0259 vard\u0131r. Bu c\u0259miyy\u0259tin m\u0259qs\u0259di qad\u0131nlar\u0131 bulunduqlar\u0131 d\u0259r\u0259kd\u0259n y\u00fcks\u0259ltm\u0259k v\u0259 onlar\u0131 m\u0259n\u0259n, ruh\u0259n q\u00fcvv\u0259tli etm\u0259kdir v\u0259 \u00f6zl\u0259rinin b\u0259\u015f\u0259r olduqlar\u0131n\u0131 \u00f6zl\u0259rin\u0259 bildirm\u0259kdir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 m\u0259zkur c\u0259miyy\u0259t qad\u0131nlara m\u0259xsus olmaq \u00fczr\u0259 \u00fcmumi leksiyalar t\u0259rtib edir. Leksiyalar\u0131 x\u0259tib\u0259l\u0259r oxurlar. \u00c7ox k\u0259r\u0259 c\u0259miyy\u0259t idar\u0259si m\u0259\u015fhur \u0259rk\u0259k x\u0259tibl\u0259rini d\u0259 qad\u0131nlara m\u0259xsus ieksiya oxumaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259v\u0259t ed\u0259r. \u0130stanbulda buna irad etm\u0259zl\u0259r. \u018frl\u0259r arvadlar \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fctb\u0259 d\u0259 oxurlar, m\u00f6viz\u0259 d\u0259 ed\u0259rl\u0259r. Leksiyalar da ver\u0259rl\u0259r, teatro da g\u0259tirirl\u0259r. Teatrolar m\u0259xsus\u0259n iki t\u0259r\u0259flidir. H\u0259mi\u015f\u0259 hans\u0131 bir pyes tama\u015faya qoyularsa g\u00fcnd\u00fczl\u0259r qad\u0131nlara, ax\u015famlar is\u0259 \u0259rk\u0259kl\u0259r\u0259 m\u0259xsus olur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Siyasi, milli m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259l\u0259 v\u0259t\u0259nin m\u00fcxatir\u0259li v\u0259 f\u0259lak\u0259tli zamanlar\u0131nda \u0130stanbul xan\u0131mlar\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259rmi\u015f olduqlar\u0131 h\u0259y\u0259cani-v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259ran\u0259ni t\u0259qdir etm\u0259m\u0259k insan\u0131n ixtiyar\u0131nda deyildir. Balkan m\u00fcharib\u0259si, Sasunda m\u00fcharib\u0259nin ikinci d\u0259f\u0259 ba\u015flanmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 dar\u00fclf\u00fcn\u00fcn salonunda iniqad ed\u0259n qadmlar mitinqi \u00f6yl\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259nv\u0259ran\u0259 t\u0259zah\u00fcran\u0259 m\u0259zh\u0259r oldu ki, h\u0259r halda \u0130stanbul \u0259rl\u0259rind\u0259n pullar\u0131n\u0131 \u0259cn\u0259bi banklarda gizl\u0259d\u0259n pa\u015falardan bir \u00e7oxunun \u00fcz\u00fcn\u0259 q\u0131zarda bil\u0259r idi. V\u0259t\u0259nin rn\u00fcdafi\u0259si \u00f6\u00e7\u00fcn qad\u0131nlar \u00fcst-ba\u015f\u0131ndak\u0131 z\u0259r v\u0259 ziny\u0259tl\u0259rini, qulaqlar\u0131ndak\u0131 s\u0131r\u011falar\u0131n\u0131, qollar\u0131ndak\u0131 qolba\u011flar\u0131n\u0131 da \u00e7\u0131xar\u0131b veriyorlard\u0131, sonra bir \u00e7ox cavan q\u0131zlar v\u0259 cavan qad\u0131nlar &#8220;Hilal \u018fhm\u0259r&#8221; x\u0259st\u0259xan\u0259l\u0259rind\u0259 x\u0259st\u0259 bax\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ediyor v\u0259 v\u0259t\u0259nin m\u00fcdafi\u0259si yolunda yaralanan qarda\u015flar\u0131na m\u0259rh\u0259m\u0259t bac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ediyordular. Bu m\u0259rh\u0259m\u0259t bac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n fotoqraflari kli\u015fe olunub q\u0259zetl\u0259r\u0259 d\u0259 ke\u00e7iyordu. M\u0259rh\u0259m\u0259t bac\u0131s\u0131 sif\u0259til\u0259 meydani \u2014 m\u00fcharib\u0259y\u0259 ged\u0259n xan\u0131mlar da var idi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u018fl\u0259l-\u00fcmum m\u00fcs\u0259lm\u0259n qad\u0131nlar\u0131n\u0131n m\u00fcharib\u0259 \u0259snas\u0131nda g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri xidm\u0259tl\u0259r saymaqla qurtarmaz. B\u00f6y\u00fck ail\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259nsub bir \u00e7ox xan\u0131mlar \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259 k\u00f6yn\u0259k, tuman tikm\u0259k v\u0259 p\u0259r\u0259stars\u0131z qalan m\u00fchabirl\u0259r\u0259 v\u0259 \u015f\u00fch\u0259da yetiml\u0259rin\u0259 yem\u0259k v\u0259 geym\u0259k haz\u0131rlamaq kimi xudaya xo\u015f g\u0259l\u0259n i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. H\u0259tta \u0259ll\u0259rin\u0259 c\u00fcbb\u0259l\u0259r al\u0131b &#8220;Hilal \u018fhm\u0259r&#8221; \u00fc\u00e7\u00fcn ian\u0259 y\u0131\u011fanlar da var idi. T\u0259bii, b\u00fct\u00fcn bunlar al\u0259mi-islamda \u0259sil olan qad\u0131n \u0259sar\u0259tinin zaman\u0131n icab\u0131 v\u0259 vaxt\u0131n m\u00fcqt\u0259zas\u0131 say\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi m\u00fcsaid\u0259 \u0259ndaz\u0259sind\u0259 oluyor, vase v\u0259 \u00fcmumi bir miqdarda deyil, buna b\u00fct\u00fcn ictimai c\u0259r\u0259yanlar\u0131n T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 yax\u0131n bir zamandan b\u0259ri m\u0259\u015frutiyy\u0259tin elan\u0131ndan sonra v\u00fccuda g\u0259ldiyi, bina\u0259n \u0259leyh h\u0259nuz cavan oldu\u011fu da, ayr\u0131ca bir s\u0259b\u0259b t\u0259\u015fkil ed\u0259r. F\u0259q\u0259t T\u00fcrkiy\u0259 qad\u0131nlar\u0131 bu \u0259sar\u0259tin il\u011fas\u0131n\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Bu x\u00fcsusda g\u0259l\u0259n d\u0259f\u0259.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>III<\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259mizin bu hiss\u0259sini d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 qad\u0131nlar\u0131n\u0131n h\u00fcrriyy\u0259tl\u0259ri x\u00fcsusunda g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri b\u0259zi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 qad\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259si haqq\u0131ndak\u0131 n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 bu yolda vaqe olan h\u0259vadisi-m\u00fch\u00fcmm\u0259y\u0259 h\u0259sr ed\u0259c\u0259yiz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259lc\u0259 &#8220;Hilal \u018fhm\u0259r&#8221; \u00fc\u00e7\u00fcn ian\u0259 y\u0131\u011fmaq ist\u0259y\u0259n iki m\u00fcs\u0259lman xan\u0131m\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259nd\u0259n ba\u015fl\u0131yal\u0131m:<\/p>\n<p>\u0130ki n\u0259f\u0259r k\u00fcbar ail\u0259y\u0259 m\u0259nsub m\u00fcs\u0259lman q\u0131z\u0131 \u0259yinl\u0259rin\u0259 bir\u0259r ian\u0259 c\u00fcbb\u0259si alaraq &#8220;Hilal \u018fhm\u0259r&#8221;\u0259 ian\u0259 y\u0131\u011fmaq q\u0259sdil\u0259 B\u0259yo\u011flanda vaqe tuqatlayan q\u0259hv\u0259sin\u0259 gir\u0259r v\u0259 orada oturanlardan ian\u0259 y\u0131\u011fma\u011fa ba\u015flarlar. Bunlar\u0131 g\u00f6r\u0259n polis m\u00fc\u015far ileyh\u0259ni q\u0259hv\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131qlar\u0131nda t\u00f6vqif ed\u0259r v\u0259 polis u\u00e7astokuna g\u0259tir\u0259r. U\u00e7astokda bunlara n\u0259d\u0259n b\u00f6yl\u0259 xilafi-t\u0259s\u0259tt\u00fcr v\u0259 ad\u0259t bir i\u015fd\u0259 bulundunuz \u2014 dey\u0259 xitab olunca, onlar &#8220;biz \u00f6z arzu v\u0259 bildiyimiz kimi r\u0259ftar ed\u0259 bil\u0259riz&#8221; dey\u0259 cavab verirl\u0259r. Sabah\u0131 bu v\u0259q\u0259\u0259d\u0259n b\u0259hs ed\u0259n &#8220;T\u0259sviri-\u0259fkar&#8221; q\u0259zet\u0259si m\u0259zkur iki m\u00fcs\u0259lman xan\u0131m\u0131n\u0131n bu r\u0259ftar\u0131n\u0131 &#8220;K\u0259paz\u0259lik&#8221; (h\u0259yas\u0131zl\u0131q) \u2014 dey\u0259 adland\u0131r\u0131r v\u0259 o yolda t\u0259nqid ed\u0259r. H\u0259tta ba\u015fqalar\u0131na ibr\u0259t olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bu &#8220;iki \u00e7ar\u015fafl\u0131 k\u0259paz\u0259nin&#8221; isiml\u0259rinin t\u0259\u015fhir edilm\u0259sini bel\u0259 t\u0259l\u0259b edir. &#8220;T\u0259sviri-\u0259fkar&#8221;\u0131n bu sur\u0259tl\u0259 h\u00fccumuna m\u0259h\u0259lli q\u0259zetl\u0259rd\u0259n kims\u0259 m\u00fcqabil\u0259 etm\u0259diyi kimi m\u0259h\u0259l \u00fcr\u0259fas\u0131ndan da bir k\u0259s s\u0259s \u00e7\u0131xarmad\u0131. Yaln\u0131z \u0130stanbulda olan rusetin t\u00fcrkc\u0259 q\u0259zet\u0259l\u0259rin m\u00fcxabirl\u0259ri &#8220;T\u0259sviri-\u0259fkar&#8221;\u0131n bu h\u0259r\u0259k\u0259tini protesto edirl\u0259r v\u0259 bunlar\u0131n bu x\u00fcsusda yazd\u0131qlar\u0131 m\u0259ktub bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra &#8220;Yeni q\u0259zet\u0259&#8221;\u00a0vasit\u0259sil\u0259 n\u0259\u015fr olunur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 qad\u0131nlar\u0131nda ki, m\u00fch\u00fcm bir intibah\u0131n m\u00f6vcuddiyy\u0259tini ke\u00e7\u0259n m\u0259qal\u0259mizd\u0259 zikr olunan vaqe\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r yuxar\u0131dak\u0131 v\u0259q\u0259\u0259 d\u0259 isbat ed\u0259r. M\u0259\u015frutiyy\u0259td\u0259n sonra qad\u0131nlar t\u0259r\u0259find\u0259n h\u00fcrriyy\u0259tl\u0259ri x\u00fcsusunda bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 siyasi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rd\u0259 \u018fhm\u0259d Rzab\u0259yin bac\u0131s\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 bir qad\u0131n hey\u0259ti h\u00f6kum\u0259t\u0259 m\u00fcraci\u0259tl\u0259 qad\u0131nlar\u0131n m\u00f6vqei-ictimail\u0259rini n\u0259z\u0259r diqq\u0259t\u0259 alaraq onlar\u0131n azadl\u0131qlar\u0131 v\u0259 t\u0259r\u0259qqil\u0259rini t\u0259shil edici t\u0259dbirl\u0259rin ittixaz\u0131 il\u0259 laz\u0131m g\u0259l\u0259n qan\u00fcfnlar\u0131n n\u0259\u015frini ist\u0259mi\u015fl\u0259rdi. Yen\u0259 osmanl\u0131 tarixm\u0259nd\u0259si ilk d\u0259f\u0259 vaqe olaraq eyni m\u0259qs\u0259dl\u0259 bir qad\u0131n hey\u0259ti \u015f\u00f6vk\u0259tli Sultan h\u00fczuruna bel\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>F\u0259q\u0259t qad\u0131nlarda boyl\u0259 bir intibahi-fikriyy\u0259 oyand\u0131\u011f\u0131 v\u0259 b\u0259zi dair\u0259l\u0259rd\u0259 onlar\u0131n bu intibah\u0131n\u0131 xo\u015f g\u00f6r\u0259nl\u0259r olmas\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r &#8216;T\u0259fsiri-\u0259fkar&#8221;&#8221;kimi qad\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tinin \u0259leyhind\u0259 bulunanlar da az deyildirl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259mizin birinci hiss\u0259sind\u0259 s\u00f6yl\u0259dik ki, qad\u0131n \u0259sas etibar\u0131 il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 d\u0259 \u0259sirdir, yen\u0259 s\u00f6yl\u0259y\u0259 bil\u0259riz ki, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ki, m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n da qad\u0131n haqq\u0131ndak\u0131 n\u0259z\u0259rl\u0259ri \u0259sas etibar\u0131 il\u0259 bizd\u0259kinin eynidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 hans\u0131 bir h\u00f6kum\u0259t i\u015f ba\u015f\u0131na g\u0259lirs\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fc avam \u0259haliy\u0259 b\u0259y\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ilk \u0259vv\u0259l qad\u0131nlar haqq\u0131nda t\u0259s\u0259tt\u00fcr\u00fc g\u00f6z\u0259d\u0259c\u0259k misalda bir q\u0259rar n\u0259\u015fr etdir\u0259r. H\u0259tta b\u0259lk\u0259 d\u0259 bu q\u0259rarlar\u0131 v\u0259 fitvalar\u0131 il\u0259, g\u0259r\u0259k h\u00f6kum\u0259t v\u0259 g\u0259r\u0259k yen\u0259 h\u00f6kum\u0259td\u0259n bir c\u00fczi olan babi-m\u0259\u015fy\u0259x\u0259t, yaln\u0131z avam deyil x\u0259vasdan da bir qismini razi etm\u0259k ist\u0259rl\u0259r. \u00c7\u00fcnki \u0130stanbulda x\u0259vasdan bel\u0259 bir \u00e7oxunu qad\u0131nlar h\u00fcrriyy\u0259ti \u0259leyhind\u0259 g\u00f6r\u0259rsiniz. M\u0259s\u0259l\u0259n, t\u0259qrib\u0259n bir s\u0259n\u0259 bundan \u0259vv\u0259l qad\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259si \u00fcz\u0259rin\u0259 Osmanl\u0131 m\u00fch\u0259rrirl\u0259ri miyan\u0131nda h\u0259rar\u0259tli bir b\u0259hs a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 m\u00fch\u0259rrirl\u0259rind\u0259n \u015fairi-m\u0259\u015fhur c\u0259nab \u015e\u0259hab\u0259ddin b\u0259y qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 qad\u0131n h\u0259r\u0259katm\u0131n \u0259leyhind\u0259 idi. Buna qar\u015f\u0131 cavan m\u00fch\u0259rrirl\u0259rd\u0259n C\u0259lal Nuri il\u0259 H\u0259mdullah S\u00fcbhi b\u0259y \u00e7\u0131xd\u0131lar. C\u0259lal Nurib\u0259yin m\u00fcdafi\u0259si dostan\u0259 oldu\u011fu halda H\u0259mdullah S\u00fcbhi b\u0259yin ki, daha s\u0259miman\u0259 v\u0259 o nisb\u0259td\u0259 d\u0259 h\u00fccumkaran\u0259 idi. S\u00fcbhi b\u0259y b\u00fct\u00fcn iqtidar il\u0259 m\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar\u0131nm bulundu\u011fu m\u00f6vqei t\u0259svir v\u0259 qapal\u0131 evl\u0259rd\u0259 ya\u015fayan \u0130stanbul qad\u0131nlar\u0131n\u0131n n\u0259l\u0259r \u00e7\u0259kdiyini yanq\u0131l\u0131 bir lisan il\u0259 t\u0259hrir ediyordu. Bu g\u0259nc m\u00fch\u0259rrirl\u0259r \u0259lind\u0259 \u0259rqam olaraq isbat ediyordu ki, \u0130stanbulda qad\u0131nlar aras\u0131nda v\u0259r\u0259m d\u0259h\u015f\u0259tli t\u0259xribat icra ediyor v\u0259 islam qad\u0131nlar\u0131 h\u0259r k\u0259sd\u0259n ziyad\u0259 \u00f6l\u00fcyorlar. M\u00fcbahis\u0259y\u0259 bir \u00e7ox m\u00fch\u0259rrirl\u0259r d\u0259xi m\u00fcdaxil\u0259 etdil\u0259r. Qad\u0131nlardan da i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259r oldu. Xalid\u0259 \u018fdib xan\u0131m c\u0259nab \u015e\u0259hab\u0259ddini qam\u00e7\u0131lad\u0131. \u00c7\u00fcnki, m\u00fc\u015far-ileyhin bu q\u0259d\u0259r gurultuya s\u0259b\u0259biyy\u0259t ver\u0259n m\u0259qal\u0259si qad\u0131nlar\u0131 \u00fcmum\u0259n v\u0259 Xalid\u0259 xan\u0131m\u0131 x\u00fcsus\u0259n t\u0259hqir ediyordu. C\u0259nab \u015e\u0259hab\u0259ddin b\u0259yin Xalid\u0259 xan\u0131m\u0131n m\u0259qal\u0259si n\u0259\u015fr olunduqdan sonra ian\u0259 etizal etm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa \u00e7ar\u0259si qalmam\u0131\u015f idi. M\u0259zkur q\u0259l\u0259m m\u00fcbahis\u0259sind\u0259 g\u0259r\u0259k \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 v\u0259 g\u0259r\u0259k T\u00fcrkiy\u0259 qad\u0131nlar\u0131n\u0131n \u0259hval\u0131na aid bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 z\u0259min\u0259n \u00f6yr\u0259niliyor v\u0259 b\u0259zi gizli h\u0259qiq\u0259tl\u0259r k\u0259\u015ff olunuyordu. M\u00fcbahis\u0259nin faydas\u0131 qeyri-qabili-\u0259fkar idi. F\u0259q\u0259t \u015eeyx\u00fclislamm bir fitvas\u0131 il\u0259 art\u0131q q\u0259zet\u0259l\u0259r bundan b\u0259hs ed\u0259mm\u0259z oldular v\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 bu sur\u0259tl\u0259 h\u0259ll olunmadan qapand\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Zat\u0259n qad\u0131niar\u0131n h\u00fcrriyy\u0259ti m\u0259qs\u0259dini m\u00fct\u0259z\u0259mmin olan n\u0259\u015friyyata T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 h\u0259l\u0259 meydan yoxdur. M\u0259s\u0259i\u0259n, al\u0259mi-islarr\u0131da \u00fcnas m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259n iik \u0259vv\u0259l \u0259trafl\u0131ca b\u0259hs ed\u0259n v\u0259 kamili-c\u0259sar\u0259tl\u0259 qad\u0131nlar\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda s\u0259dayi-\u0259silan\u0259 s\u0259sini ucaldan Qas\u0131mb\u0259y \u018fminin m\u0259\u015fhur iki \u0259s\u0259ri-n\u0259zirini m\u0259mnu ed\u0259r. &#8220;T\u0259hrir-\u0259lm\u0259rrat\u201dn\u0131n ne\u00e7\u0259 il bundan \u0259vv\u0259l t\u00fcrkc\u0259y\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunan n\u00fcsx\u0259l\u0259ri m\u00fcsadir\u0259 edilmi\u015fdir. Halbuki, onun \u0259leyhind\u0259 yaz\u0131\u0131an \u0259s\u0259rin t\u0259rc\u00fcm\u0259si k\u0259mali-azadl\u0131qla sat\u0131lmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar\u0131n \u00f6zl\u0259rin\u0259 istiqlal qazanmaq v\u0259 vase bir m\u0259rif\u0259t k\u0259sb etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ibraz etdikl\u0259ri t\u0259zah\u00fcratdan \u015fayani-qeyd birisi d\u0259 atid\u0259ki, vaq\u0259\u0259dir:<br \/>\nT\u00fcrkiy\u0259 h\u00f6kum\u0259ti Avropaya t\u0259lim\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi kimi bir qa\u00e7 q\u0131z talib\u0259tin d\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259sin\u0131 d\u0259rt\u0259hti-q\u0259rara alm\u0131\u015fdir. F\u0259q\u0259t t\u0259s\u0259tt\u00fcr\u00fcn v\u00fccudu il\u0259 m\u00fcs\u0259lman q\u0131zlar\u0131 Avropaya ged\u0259mm\u0259dikl\u0259rind\u0259n Avropaya g\u00f6nd\u0259ril\u0259c\u0259k talibat\u0131n xristiyanlardan olaca\u011f\u0131 t\u0259bii g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fdur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130\u015ft\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259nin bu sur\u0259tl\u0259 h\u0259llini m\u00fcs\u0259lman q\u0131zlar\u0131 \u0259l\u0259n\u0259n protesto etdil\u0259r. Q\u0259zet\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n m\u0259ktublarda t\u00fcrk xan\u0131mlar\u0131 bu q\u0259rar\u0131n \u0259das\u0259td\u0259n uzaq oldu\u011funu isbat ed\u0131yor v\u0259 xristiyan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n \u0259leyhin\u0259 olmamaqla b\u0259rab\u0259r \u00f6zl\u0259rin\u0131n d\u0259 t\u0259hsili-alid\u0259n m\u0259hrum tutulmamalar\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b ediyorlard\u0131. H\u0259tta m\u00fcs\u0259lman q\u0131zlar\u0131ndan birisi &#8220;Sabah&#8221; q\u0259zet\u0259sin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktubunda bir pic\u0259 (r\u00fcb\u0259nd)l\u0259rimizi Avropada da m\u00fchafiz\u0259 ed\u0259r v\u0259 m\u0259kt\u0259b\u0259 davam ediyoruz, \u2014 diyordu. M\u0259lumdur ki, doktorlar\u0131, \u015fairl\u0259ri v\u0259 m\u00fch\u0259rrirl\u0259r miyan\u0131nda bel\u0259 m\u00fcs\u0259lman qad\u0131n\u0131n\u0131n bu g\u00fcn bulundu\u011fu hal\u0131n\u0131 caiz g\u00f6r\u0259nl\u0259r bulunan bir m\u00fchitd\u0259 bu kim\u0131 t\u0259nbil\u0259r m\u00fcfritan\u0259 \u0259dd olunur v\u0259 q\u0259bula ke\u00e7m\u0259z. Oyl\u0259 d\u0259 oldu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130stanbulda qad\u0131n h\u00fcrriyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fccah\u0131d\u0259 ed\u0259n m\u00fch\u0259rr\u0131rl\u0259rd\u0259n birisi d\u0259 h\u0259m\u015f\u0259hrimiz M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi \u0259f\u0259ndidir. &#8220;Firdovsi-ilhamat&#8221; sahibi \u0130stanbulda &#8220;M\u0259htab&#8221; namind\u0259 n\u0259\u015fr olunan h\u0259ft\u0259lik q\u0259zet\u0259nin m\u00fch\u0259rriri idi. Bu q\u0259zet\u0259d\u0259 qad\u0131nlar v\u0259 onlar\u0131n h\u00fcrriyy\u0259ti haqq\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 at\u0259\u015fin m\u0259qal\u0259l\u0259ril\u0259 \u0259zhan\u0131 c\u0259lb ediyordu. N\u0259hay\u0259t xocalar\u0131 (mollalar\u0131) v\u0259 \u0259rbabi-t\u0259\u0259ss\u00fcb\u00fc d\u0259 qo\u015fqulatd\u0131rd\u0131, idareyi-\u00fcrfiyy\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259hti t\u00f6vqif\u0259 almaraq bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn h\u0259bsd\u0259 bulundu, &#8220;M\u0259htab&#8221; d\u0259xi ba\u011fland\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn buna m\u00fcsaid hallara r\u0259\u011fm\u0259n yen\u0259 qad\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259ti b\u00f6y\u00fcm\u0259kd\u0259 v\u0259 qad\u0131nlar g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 m\u00f6vqe tutmaqdad\u0131rlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Cavanlar aras\u0131nda qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcrr\u0131yy\u0259t t\u0259r\u0259fdar\u0131 olanlar get-ged\u0259 \u00e7oxal\u0131r. Bu x\u00fcsusda \u015eimali t\u00fcrk q\u0131zlar\u0131ndan d\u00f6rd n\u0259f\u0259r xan\u0131m\u0131 &#8220;H\u00fcal \u018fhm\u0259r&#8221; x\u0259st\u0259xanal\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaq sur\u0259til\u0259 \u0130stanbulda bulunmalar\u0131 d\u0259xi olduqca h\u00fcsn-t\u0259sir b\u0259x\u015f el\u0259di. Cavanlar ru\u0259siy\u0259d\u0259 v\u00fccuda g\u0259l\u0259n azad v\u0259 maarifm\u0259nd m\u00fcs\u0259lmar\u0131 ail\u0259l\u0259rini t\u0259qdir edir v\u0259 arzu ediyorlar ki, m\u00fcmk\u00fcn olur is\u0259 bunlardan h\u0259r s\u0259n\u0259 g\u0259lsinl\u0259r v\u0259 haman s\u0259rb\u0259stan\u0259 g\u0259zsinl\u0259r, dolans\u0131nlar tainki, buradak\u0131 m\u00fcanidl\u0259r d\u0259 g\u00f6rs\u00fcnl\u0259r ki, bundan m\u00fcxalifi-ism\u0259t, namus, he\u00e7 bir \u015fey yoxdur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130ndi t\u00fcrkl\u0259r \u00f6zl\u0259rind\u0259 d\u0259xi bu kimi x\u00fcsus\u0131 sur\u0259td\u0259 t\u0259frid etmi\u015f v\u0259 yax\u0131n ail\u0259l\u0259r aras\u0131nda ki\u015fil\u0259rd\u0259n gizl\u0259nm\u0259y\u0259n xan\u0131mlar vard\u0131r v\u0259 bunlar getdikc\u0259 \u00e7oxal\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259 h\u0259r yerd\u0259 oldu\u011fu kimi T\u00fcrk\u0131y\u0259d\u0259 d\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 g\u0259ncliyindir. Yaln\u0131z h\u00fcmm\u0259t ist\u0259r ki; g\u0259ncl\u0259r q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rini s\u0131yasi m\u00f6vqel\u0259r ehraz\u0131ndan ziyad\u0259 bu kimi \u0259saslar\u0131n m\u00fcz\u0259ff\u0259risind\u0259 g\u00f6rs\u00fcnl\u0259r v\u0259 onun \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fs\u0131nlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman al\u0259min\u0259 b\u0259rab\u0259r T\u00fcrkiy\u0259 d\u0259 bilm\u0259lid\u0131r ki, ail\u0259 \u0259sar\u0259ti v\u0259 ail\u0259 istibdad\u0131 \u00fcz\u0259rin\u0259 t\u0259\u015fkil edil\u0259n mill\u0259tl\u0259r he\u00e7 bir vaxt ail\u0259 h\u00fcrriyy\u0259ti v\u0259 ail\u0259 s\u0259ad\u0259ti m\u0259bnalar\u0131 \u00fcst\u00fcnd\u0259 qurulan mill\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 ed\u0259 bilrn\u0259zl\u0259r. Qad\u0131n bir mill\u0259tin nisfi-m\u00fch\u00fcmm\u00fcn\u00fc t\u0259\u015fk\u0131l edir. O, aciz is\u0259, h\u00fcquqsuz v\u0259 m\u0259rif\u0259tsiz olursa, mill\u0259tin yar\u0131s\u0131 x\u0259st\u0259 v\u0259 m\u0259flucdur \u2014 dem\u0259kdir. Qas\u0131m b\u0259y \u018fmin m\u0259rd\u00fcm\u015fik\u0259 m\u0259fluc bir adamla s\u0259hih \u00fcl\u0259za bir adam b\u0259rab\u0259r olamaz v\u0259 x\u0259st\u0259 adam b\u0259lildir ki, sa\u011f v\u0259 salim bir adamla d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 d\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu v\u0259 bu q\u0259bil n\u0259sih\u0259tl\u0259ri indi bu s\u00fcfur k\u0259narlarlnda veril\u0259n konqresl\u0259rd\u0259 (leksiyalarda) e\u015fitm\u0259k qabil oldu\u011fu kimi, \u0130stanbulda \u00e7\u0131xan q\u0259zet\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 ara bir oxumaq olur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>F\u0259q\u0259t bununla b\u0259rab\u0259r b\u00fct\u00fcn Balkan m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0131ni qad\u0131nlar\u0131n dar yubka geym\u0259l\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u0259nl\u0259r d\u0259 var. Onlarla da m\u00fcbariz\u0259 aparmaq laz\u0131m g\u0259liyor.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M.\u018f.R\u018fSULZAD\u018f<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8220;\u0130qbal&#8221; N 397, 398, 403, 420, 422;<br \/>\n28 v\u0259 30 iyun, 5, 25 v\u0259 28 iyul 1913<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>m\u0259sir\u0259 &#8211; g\u0259zm\u0259k yeri, seyr\u0259ngah<br \/>\nm\u0259\u011frub \u2013 arzu edil\u0259n<br \/>\nt\u0259&#8217;dil &#8211; d\u0259yi\u015fiklik<br \/>\np\u0131c &#8211; sar\u0131q<br \/>\ns\u0259var &#8211; minm\u0259<br \/>\nn\u0259vanma &#8211; bir n\u00f6v<br \/>\nruh\u0259fza &#8211; k\u00f6n\u00fcl a\u00e7an<br \/>\nm\u0259\u015fy\u0259x\u0259t \u2013 \u015feyxlik<br \/>\n\u0259b\u0259dz\u0131nd\u0259 &#8211; daima diri olan, \u00f6lm\u0259z<br \/>\nt\u0259s\u0259ttur \u2013 \u00f6rt\u00fcnm\u0259, ya\u015f\u0131nma<br \/>\nr\u00fc\u015fdi &#8211; natamam orta t\u0259hsil<br \/>\nedadi &#8211; orta t\u0259hsil<br \/>\nfazil &#8211; f\u0259zil\u0259t sahibi<br \/>\nm\u00fct\u0259v\u0259ssit &#8211; orta<br \/>\nt\u0259v\u0259ll\u00fc\u011f &#8211; d\u0259rind\u0259n ara\u015fd\u0131rma<br \/>\nm\u0259f\u0259rr\u00fc\u011f &#8211; f\u0259rqli<br \/>\nm\u00fcxlis &#8211; sadiq, s\u0259daq\u0259tli<br \/>\n\u015f\u0259\u015f\u0259\u0259 &#8211; parlaql\u0131q, d\u0259bd\u0259b\u0259<br \/>\nm\u0259za-ma-m\u0259za &#8211; \u0259r\u0259bc\u0259: &#8220;olan oldu, ke\u00e7en ke\u00e7di&#8221; m\u0259nas\u0131nda \u0131\u015fl\u0259dil\u0259n ifad\u0259<br \/>\nm\u0259\u0259ruf &#8211; tan\u0131nan<br \/>\n&#8220;t\u0259ali-n\u0131svan\u201d \u2013 qad\u0131nlar\u0131n y\u00fcks\u0259li\u015fi<br \/>\nx\u0259vas &#8211; xass\u0259<br \/>\n\u0259rqam &#8211; r\u0259q\u0259ml\u0259r<br \/>\nm\u00fct\u0259z\u0259mmin &#8211; \u0259hat\u0259 ed\u0259n<br \/>\nt\u0259hrir-\u0259lm\u0259rrat \u2013 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015flar<br \/>\nm\u00fcanid \u2013 m\u00fcxalif\u0259t\u00e7\u0131<br \/>\nehraz \u2013 qazanma, \u0259ld\u0259 etm\u0259<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>qadinkimi.com<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8211; T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 qad\u0131nlar\u0131n hal\u0131 n\u0259 yoldad\u0131r? &nbsp; Osmanl\u0131 h\u0259yati-ictimaiyy\u0259 v\u0259 siyasiyy\u0259sin\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 maraq ed\u0259n \u0259halimizd\u0259n t\u0259sad\u00fcf el\u0259diyim bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6335,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[29,33],"tags":[],"class_list":["post-6334","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-mdniyyt"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/qadinlar.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6334","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6334"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6334\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6340,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6334\/revisions\/6340"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6334"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6334"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6334"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}