{"id":6811,"date":"2021-04-02T16:56:46","date_gmt":"2021-04-02T13:56:46","guid":{"rendered":"http:\/\/basta2.com\/?p=6811"},"modified":"2021-04-02T20:10:39","modified_gmt":"2021-04-02T17:10:39","slug":"bayden-erm%c9%99nistanla-az%c9%99rbaycani-sulh%c9%99-nec%c9%99-g%c9%99tir%c9%99-bil%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=6811","title":{"rendered":"Bayden Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan\u0131 s\u00fclh\u0259 nec\u0259 g\u0259tir\u0259 bil\u0259r?"},"content":{"rendered":"<blockquote><p><em>AB\u015e-\u0131n \u201cForeign Policy\u201d jurnal\u0131nda \u201cBayden Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycana b\u00f6lg\u0259d\u0259 s\u00fclh\u00fc b\u0259rq\u0259rar etm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. B\u0259s bundan \u00f6tr\u00fc hans\u0131 add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r?\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 m\u0259qal\u0259 d\u0259rc olunub. M\u0259qal\u0259nin m\u00fc\u0259llifi 2013-2017-ci ill\u0259rd\u0259 AB\u015e-\u0131n AT\u018fT-d\u0259 s\u0259firi olmu\u015f Daniel Bayerdir. Novator.az sayt\u0131 m\u0259qal\u0259ni ingilisc\u0259d\u0259n \u00e7evir\u0259r\u0259k t\u0259qdim edir.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p><\/blockquote>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Baydenin prezidentliyinin ilk 100 g\u00fcn\u00fc h\u0259l\u0259 ba\u015fa \u00e7atmay\u0131b, onun administrasiyas\u0131n\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 xarici siyas\u0259t \u00fczr\u0259 komandas\u0131 is\u0259 art\u0131q S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131n\u0131n Y\u0259m\u0259nd\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259diyi m\u00fcharib\u0259d\u0259n tutmu\u015f h\u0259rbi \u00e7evrili\u015fin v\u0259 amans\u0131z repressiyalar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irildiyi Myanmaya, q\u0131canmaqda olan \u00c7inin havas\u0131n\u0131 alma\u011fa q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya boyu iri m\u00fcnaqi\u015f\u0259 ocaqlar\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcr\u0259 bilib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n ilin sonlar\u0131nda Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda m\u00fcharib\u0259 ba\u015fland\u0131. \u0130ndi g\u00fcll\u0259 v\u0259 bomba s\u0259sl\u0259ri k\u0259sils\u0259 d\u0259, \u0259sas m\u00fcnaqi\u015f\u0259 h\u0259l\u0259 bitm\u0259yib. Ancaq x\u0259b\u0259r ba\u015fl\u0131qlar\u0131ndan yan \u00f6td\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 bu problem od-alovlar\u0131 s\u00f6nd\u00fcrm\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar\u0131n da g\u00f6z\u00fcnd\u0259n yay\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bunun bel\u0259 olmas\u0131 is\u0259 \u00e7ox pisdir, t\u0259k ona g\u00f6r\u0259 yox ki, tam s\u00f6nm\u0259y\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259 oca\u011f\u0131n\u0131n k\u00f6z\u0259rtil\u0259ri yenid\u0259n zorak\u0131l\u0131\u011fa, insan \u0259zablar\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r, h\u0259m d\u0259 ona g\u00f6r\u0259 ki, el\u0259c\u0259 alovu s\u00f6nd\u00fcrm\u0259k quruculuq \u00fc\u00e7\u00fcn yox, da\u011f\u0131nt\u0131n\u0131 dayand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmaq dem\u0259kdir. Yaln\u0131z bu yolu tutub getm\u0259kl\u0259 qurub-yaratmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Odu s\u00f6nd\u00fcrm\u0259k azd\u0131r, quruculuq da g\u0259r\u0259kdir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 des\u0259k, nisbi sabitlik d\u00f6vr\u00fc \u2013 problem n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259rin\u0259 i\u015fl\u0259s\u0259 d\u0259, onu h\u0259ll etm\u0259k n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tin olsa da, \u2013 real t\u0259r\u0259qqiy\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir f\u00fcrs\u0259tdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanla Erm\u0259nistan aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin k\u00f6k\u00fc b\u00fct\u00fcn m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi uzaq ke\u00e7mi\u015f\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Onun \u00e7a\u011fda\u015f t\u0259zah\u00fcr\u00fc is\u0259 otuz il \u0259vv\u0259ld\u0259n \u2013 Moskvadak\u0131 episentrind\u0259n yay\u0131la-yay\u0131la ucqarlar\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259n, ax\u0131rda Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6kd\u00fcr\u0259n dal\u011fadan ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etdiyi Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 \u0259traf rayonlar\u0131n statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1994-c\u00fc ild\u0259n 2020-ci ilin sentyabr ay\u0131na, m\u00fcharib\u0259nin yeni dal\u011fas\u0131 ba\u015f qald\u0131ranad\u0259k dondurulmu\u015f hesab edilirdi. \u0130ki ke\u00e7mi\u015f sovet respublikas\u0131 aras\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 il davam ed\u0259n, bir milyondan \u00e7ox insan\u0131n yurd-yuvas\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259, minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olan m\u00fcharib\u0259 1994-c\u00fc ild\u0259 Rusiyan\u0131n vasit\u0259\u00e7iliyi il\u0259 imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015fi n\u0259tic\u0259sind\u0259 dayanm\u0131\u015fd\u0131. AB\u015e, Rusiya v\u0259 Fransa 1997-ci ild\u0259n Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (AT\u018fT) Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri kimi m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin bird\u0259f\u0259lik h\u0259llin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn dan\u0131\u015f\u0131qlar t\u0259\u015fkil etm\u0259k \u00f6hd\u0259liyini da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Lakin son ill\u0259r diplomatiya z\u0259ifl\u0259yib v\u0259 2016-c\u0131 ild\u0259ki d\u00f6rd g\u00fcnl\u00fck alovlanma da daxil olmaqla t\u0259mas x\u0259tti m\u00fct\u0259madi \u015f\u0259kild\u0259 a\u015f\u0131l\u0131b. 1994-c\u00fc il raz\u0131la\u015fmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259kc\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil olan v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etdiyi Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u00fcz\u0259rind\u0259 deyil, az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t \u0259traf rayonlar \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259 faktiki n\u0259zar\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi Erm\u0259nistan qo\u015funlar\u0131n\u0131n daha da ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k ba\u015fqa \u0259razil\u0259ri d\u0259 n\u0259zar\u0259t alt\u0131na alaca\u011f\u0131ndan ehtiyatland\u0131\u011f\u0131 v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan\u0131n ikinci b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259ri G\u0259nc\u0259y\u0259 h\u00fccum ed\u0259c\u0259yind\u0259n narahat oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn bu raz\u0131la\u015fmaya imza atm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Amma sonrak\u0131 onillikl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n neft s\u0259rv\u0259ti hesab\u0131na qazand\u0131\u011f\u0131 pullar, T\u00fcrkiy\u0259nin h\u0259rbi texnika, k\u0259\u015ffiyyat v\u0259 t\u0259lim sah\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi d\u0259st\u0259k, eyni zamanda Erm\u0259nistan\u0131n nisb\u0259t\u0259n yoxsulla\u015fmas\u0131 v\u0259 Rusiyadan as\u0131l\u0131 qalmas\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015fdi. Status-kvodan naraz\u0131 olan Az\u0259rbaycan h\u0259rbi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u00fch\u00fcm \u00fcst\u00fcnl\u00fck \u0259ld\u0259 etdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 yenid\u0259n alovland\u0131. T\u0259r\u0259fl\u0259rin s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar aparmamas\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq birliyin onlar\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yola g\u0259tir\u0259 bilm\u0259m\u0259si \u00f6t\u0259n il yeni m\u00fcharib\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu d\u0259f\u0259 rollar d\u0259yi\u015fdi. Az\u0259rbaycan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259traf\u0131ndak\u0131 \u0259razini geri qaytard\u0131 v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n m\u00fch\u00fcm hiss\u0259sini n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. 2020-ci ilin noyabr ay\u0131n\u0131n 9-dan 10-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259r yenid\u0259n Rusiyan\u0131n vasit\u0259\u00e7iliyi il\u0259 bir at\u0259\u015fk\u0259s raz\u0131la\u015fmas\u0131 imzalad\u0131lar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, bu raz\u0131la\u015fma 2000 n\u0259f\u0259r\u0259d\u0259k rus s\u00fclhm\u0259raml\u0131s\u0131n\u0131n yeni t\u0259mas x\u0259tti boyunca v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdir\u0259n d\u0259hlizd\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutdu. Bu q\u0259rar rus s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n\u0131n ke\u00e7mi\u015f sovet respublikalar\u0131nda \u2013 G\u00fcrc\u00fcstanda v\u0259 Moldovada suverenliyi g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 t\u0259xribatlar t\u00f6r\u0259tdiyin\u0259 \u015fahid olan insanlar\u0131n \u00e7oxunu narahat edir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Yeni status-kvo \u00e7\u0259tin ki, yax\u0131n zamanda d\u0259yi\u015fsin. Bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, t\u0259r\u0259fl\u0259rin he\u00e7 biri konstruktiv \u015f\u0259kild\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259y\u0259 haz\u0131r deyil. 10 noyabr b\u0259yanat\u0131 s\u00fclh raz\u0131la\u015fmas\u0131 yox, sad\u0259c\u0259 at\u0259\u015fk\u0259s raz\u0131la\u015fmas\u0131d\u0131r. Rusiya v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin prosesl\u0259r\u0259 f\u0259al m\u00fcdaxil\u0259si v\u0259 birm\u0259nal\u0131 olmayan m\u0259qs\u0259dl\u0259ri d\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir, m\u00fcnaqi\u015f\u0259 zonas\u0131 is\u0259 haz\u0131rda h\u0259ssas tranzit mar\u015frutlar\u0131ndan v\u0259 da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t qarmaqar\u0131\u015f\u0131q bir tablonu xat\u0131rlad\u0131r. M\u00fcnaqi\u015f\u0259 zonas\u0131n\u0131n x\u0259rit\u0259l\u0259rin\u0259 baxanda v\u0259ziyy\u0259t n\u0259inki ayd\u0131n olmur, \u0259ksin\u0259, adam daha da ba\u015f\u0131n\u0131 itirir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn \u00f6z z\u0259f\u0259rini qeyd ed\u0259n Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259td\u0259 korrupsiya v\u0259 iqtisadiyyatda dur\u011funluq s\u0259b\u0259bind\u0259n k\u00f6vr\u0259k v\u0259 repressiv neft-qaz \u00f6lk\u0259si olaraq qal\u0131r. Erm\u0259nistanda 2018-ci ilin siyasi d\u0259yi\u015fikliyi zaman\u0131 \u00fcmid m\u0259nb\u0259yi olmu\u015f demokratik islahatlar is\u0259 ba\u015f nazir Nikol Pa\u015finyan\u0131n \u00f6z\u00fc kimi qarma\u011fa ke\u00e7ib: \u00f6lk\u0259nin m\u0259yusla\u015fm\u0131\u015f xalq\u0131 v\u0259 z\u0259if institutlar\u0131 korrupsiya, Q\u0259rb \u0259leyhin\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar v\u0259 Rusiyan\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 dezinformasiyalar qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ox aciz duruma d\u00fc\u015f\u00fcb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Pa\u015finyan s\u0259l\u0259fl\u0259rind\u0259n yax\u015f\u0131 olsa da, Erm\u0259nistanda demokratiyaya ke\u00e7idin etibarl\u0131 b\u0259l\u0259d\u00e7isi ola bilm\u0259di. O, Erm\u0259nistan\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259tind\u0259n sonra ba\u015f qald\u0131rm\u0131\u015f q\u0259z\u0259bin do\u011furdu\u011fu siyasi b\u00f6hrandan \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar se\u00e7kil\u0259r \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. \u0130st\u0259nil\u0259n halda Erm\u0259nistan \u00e7ox ac\u0131nacaql\u0131 bir \u015f\u0259kild\u0259 Moskvadan as\u0131l\u0131 qalacaq.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u0259m Bak\u0131da, h\u0259m d\u0259 Yerevanda liderl\u0259r \u00f6z xalqlar\u0131n\u0131n sad\u0259c\u0259 bir n\u0259slin\u0259 deyil, daha geni\u015f t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcharib\u0259 ovqat\u0131 a\u015f\u0131lay\u0131blar v\u0259 s\u00fclh\u00fcn b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn az i\u015f g\u00f6r\u00fcbl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n fonunda tamamil\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ki, Bayden administrasiyas\u0131ndak\u0131 y\u00fcks\u0259k r\u00fctb\u0259li m\u0259murlar \u00f6z aralar\u0131nda bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcnl\u0259r: biz v\u0259ziyy\u0259ti izl\u0259y\u0259k, amma g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc ba\u015fqa yer\u0259 y\u00f6n\u0259ld\u0259k, diplomatik m\u00fcst\u0259vid\u0259 apar\u0131c\u0131 rol oynama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaq laz\u0131m deyil.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Amma bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k yanl\u0131\u015f olard\u0131. \u018fksin\u0259, A\u011f evin yeni administrasiyas\u0131 C\u0259nubi Qafqaz regionuna AB\u015e-\u0131n f\u0259al i\u015ftirak\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k meydan\u0131 kimi baxmal\u0131 v\u0259 bundan prezident Co Baydenin \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259, insan haqlar\u0131na s\u00f6yk\u0259n\u0259n demokratik xarici siyas\u0259t\u0259 sadiq oldu\u011funu s\u00fcbuta yetir\u0259n bir \u00f6rn\u0259k kimi istifad\u0259 etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu o dem\u0259k deyil ki, d\u0259rhal ciddi ir\u0259lil\u0259yi\u015f olacaq. Xeyr, ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri soyuqqanl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hlil etm\u0259k v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 il\u0259 yana\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u0259sas var. Amma AB\u015e-\u0131n f\u0259al diplomatiyas\u0131 olmadan t\u0259r\u0259qqinin \u0259ld\u0259 edil\u0259c\u0259yin\u0259 \u00fcmid \u00e7ox azd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u0259s Bayden administrasiyas\u0131 Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda s\u00fclh\u00fc bird\u0259f\u0259lik b\u0259rq\u0259rar etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 add\u0131mlar\u0131 ata bil\u0259r? Burada d\u00f6rd add\u0131m m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Qar\u015f\u0131da uzun bir yol g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, bu add\u0131mlar konstruktiv kurs formala\u015fd\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Birinci add\u0131m budur: t\u0259r\u0259fl\u0259ri at\u0259\u015fk\u0259si qorumaq, hesabatl\u0131l\u0131q v\u0259 s\u0259hvl\u0259ri d\u00fcz\u0259ltm\u0259k \u00f6hd\u0259likl\u0259rini yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 vadar etm\u0259k.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan liderl\u0259rinin noyabr\u0131n 10-da Rusiya prezidenti Vladimir Putinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 raz\u0131la\u015fma m\u00fck\u0259mm\u0259l deyil. Amma haz\u0131rda at\u0259\u015fk\u0259s rejiminin saxlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqa q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli alternativ h\u0259ll yolu da yoxdur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>10 noyabr raz\u0131la\u015fmas\u0131nda h\u0259r iki t\u0259r\u0259fin \u0259sir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc b\u00fct\u00fcn h\u0259rbi v\u0259 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259ri m\u00fcbadil\u0259 etm\u0259si \u015f\u0259rt qoyulub. Etibarl\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259ld\u0259 olunan m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, h\u0259l\u0259 d\u0259 qaytar\u0131lmayan h\u0259rbi \u0259sirl\u0259r var. Onlar\u0131n qaytar\u0131lmas\u0131 prioritet g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259lidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>R\u0259smi Va\u015finqton h\u0259m\u00e7inin AT\u018fT-in Minsk qrupunun yerl\u0259rd\u0259 at\u0259\u015fk\u0259sin v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131, m\u00fcharib\u0259 cinay\u0259tl\u0259rinin t\u00f6r\u0259dilm\u0259si bar\u0259d\u0259 \u015fikay\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 m\u0259ruz\u0259l\u0259r haz\u0131rlamas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259lidir. Hesabatl\u0131l\u0131q aktual m\u0259lumatlar\u0131n bildirilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir v\u0259 bu bax\u0131mdan z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rin \u015fikay\u0259tl\u0259rinin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131 vacibdir. AT\u018fT m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r\u0259 m\u00fcavin\u0259tl\u0259rin \u00f6d\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcmk\u00fcn yana\u015fmalara dair t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r d\u0259 ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bayden administrasiyan\u0131n atmal\u0131 oldu\u011fu ikinci add\u0131m humanitar i\u015fi v\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k olmal\u0131d\u0131r. Ad\u0259t\u0259n silahlar susanda diqq\u0259t ba\u015fqa yer\u0259 y\u00f6n\u0259ldilir. Yerl\u0259rd\u0259ki insanlar \u00f6z ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 yenid\u0259n nec\u0259 quracaqlar\u0131 sar\u0131dan narahatd\u0131rlar. Onlar\u0131n \u0259mlaklar\u0131 m\u0259hv edilib, onlar i\u015f yerl\u0259rini itiribl\u0259r. \u018frazid\u0259 nam\u0259lum sayda minalar basd\u0131r\u0131l\u0131b. \u0130nfrastruktur v\u0259 n\u0259qliyyat mar\u015frutlar\u0131 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. Ail\u0259l\u0259r \u00f6z yurd-yuvalar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015f\u00fcbl\u0259r. B\u0259zil\u0259ri yenid\u0259n \u00f6z evin\u0259 qay\u0131d\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130nsanlar\u0131n yeni siyasi co\u011frafiyaya uy\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fcl\u0259n praktiki i\u015fl\u0259r at\u0259\u015fk\u0259s bar\u0259d\u0259 apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlar v\u0259 ya siyasi raz\u0131la\u015fmalar q\u0259d\u0259r aktual olmur. Halbuki h\u0259min praktiki i\u015fl\u0259r s\u00fclh\u0259 z\u0259min yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. \u00c7\u00fcnki insanlar\u0131n probleml\u0259rini h\u0259ll etm\u0259d\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259ni h\u0259ll etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z n\u0259zar\u0259ti alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259r\u0259 \u0259halini k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k asan olmayacaq. Bak\u0131dak\u0131 korrupsiyala\u015fm\u0131\u015f h\u00f6kum\u0259tin yerli idar\u0259etm\u0259 probleml\u0259rini m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 aradan qald\u0131rmaq sah\u0259sind\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259si yoxdur. Bununla yana\u015f\u0131 yeni k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259nil\u0259r haz\u0131rda Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan erm\u0259ni dini v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin taleyind\u0259n narahatd\u0131rlar. Bu i\u015fd\u0259 n\u0259 Rusiyaya arxalanmaq olar, n\u0259 d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t h\u0259r iki t\u0259r\u0259fi narahat ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u0259m t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n, h\u0259m d\u0259 n\u00fcfuzundan yararlanmal\u0131d\u0131r. M\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259n sonrak\u0131 sakitlik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yeni ocaqlar\u0131n yaranmas\u0131na imkan verm\u0259k olmaz. AB\u015e regionda insanlar aras\u0131nda etimad\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259n QHT-l\u0259ri v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc add\u0131m regional iqtisadi inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 transs\u0259rh\u0259d \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n inand\u0131r\u0131c\u0131 metod infrastrukturun inki\u015faf\u0131 da daxil olmaqla yeni regional iqtisadi strategiya m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259kdir. N\u0259tic\u0259d\u0259 h\u0259m Az\u0259rbaycan\u0131n, h\u0259m Erm\u0259nistan\u0131n, h\u0259m d\u0259 onlarla s\u0259rh\u0259dd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n (daxild\u0259 yaranan siyasi b\u00f6hran\u0131n \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda) iqtisadiyyat\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq investisiya c\u0259lb edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>AB\u015e-\u0131n maliyy\u0259 naziri Canet Yellen Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun v\u0259 D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n illik sessiyalar\u0131nda y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn regiondak\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti el\u0259 n\u00f6vb\u0259ti h\u0259ft\u0259d\u0259nc\u0259 h\u0259m r\u0259smi, h\u0259m d\u0259 qeyri-r\u0259smi formada sessiyalar\u0131n g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 salmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Va\u015finqton regional inki\u015fafa z\u0259min yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Avropa \u0130ttifaq\u0131 v\u0259 C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 \u00fc\u00e7 h\u00f6kum\u0259tl\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259lidir. M\u0259rk\u0259zi Asiyada regional m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Obama administrasiyas\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 C5+1 platformas\u0131 indi \u00fc\u00e7 C\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259sini, AB\u015e-\u0131 v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131 c\u0259lb etm\u0259kl\u0259 yeni SC3+2 platformas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir model rolunu oynaya bil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin maliyy\u0259 investisiyalar\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259rin siyasi \u00f6hd\u0259likl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 v\u0259 regional iqtisadi inki\u015fafa mane olan s\u0259rh\u0259d-ke\u00e7id m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri v\u0259 kommunal infrastruktur kimi m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilm\u0259lidir. H\u0259m\u00e7inin b\u00fct\u00fcn maliyy\u0259 yard\u0131mlar\u0131 geni\u015f v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015f korrupsiya problemini h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc add\u0131m diplomatiyan\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k olmal\u0131d\u0131r. Minsk qrupunun amerikal\u0131 h\u0259ms\u0259drin\u0259 s\u0259fir r\u00fctb\u0259si verilm\u0259lidir. Va\u015finqton h\u0259ms\u0259drl\u0259ri AT\u018fT-in i\u015f\u00e7i qrupu il\u0259 birlikd\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irm\u0259y\u0259, b\u00f6lg\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259qqiy\u0259 mane olan q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 (bu q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u0259m\u0259ll\u0259ri mediada nadir hallarda i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131l\u0131r) qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 strategiyas\u0131 haz\u0131rlay\u0131b realla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131rmal\u0131d\u0131r. H\u0259m d\u0259 Va\u015finqton Moskva il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlara ba\u015flamal\u0131d\u0131r ki, 10 noyabrda imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259s b\u0259yanat\u0131 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131nda ratifikasiya edilsin v\u0259 T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul ed\u0259r\u0259k yekun s\u00fclh raz\u0131la\u015fmas\u0131 ba\u011flanmas\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rs\u0131n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ruslar T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n Putinin t\u0259l\u0259sik haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bir s\u0259hif\u0259lik raz\u0131la\u015fman\u0131 t\u0259sdiql\u0259m\u0259sini m\u00fcsb\u0259t qar\u015f\u0131layarlar. \u018fv\u0259zind\u0259 h\u0259min q\u0259tnam\u0259 h\u0259m d\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n h\u0259r \u00fc\u00e7 \u00f6lk\u0259sini \u0259hat\u0259 ed\u0259c\u0259k regional inki\u015faf plan\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259sdiql\u0259nm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarmal\u0131d\u0131r. Q\u0259tnam\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rin suverenliyi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259rin Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sini be\u015f ild\u0259n sonra dayand\u0131rmaq h\u00fcququ t\u0259sdiql\u0259n\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Geosiyas\u0259tin getdikc\u0259 g\u00fccl\u0259ndiyi bir d\u00f6vrd\u0259 daha \u00e7ox \u201ca\u011f\u0131r\u00e7\u0259kili q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u201d \u00fcz\u0259rind\u0259 k\u00f6kl\u0259nm\u0259k, d\u00fcnyan\u0131n qalan hiss\u0259sin\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 ki\u00e7ik \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck g\u00fcc r\u0259qab\u0259ti prizmas\u0131ndan baxmaq kimi t\u0259bii bir tendensiya yaran\u0131b. Do\u011frudan da b\u00f6y\u00fck g\u00fcc r\u0259qab\u0259ti d\u00fcnyan\u0131n dig\u0259r yerl\u0259rind\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc tez-tez b\u00fcruz\u0259 verir \u2013 b\u0259z\u0259n dolay\u0131 \u015f\u0259kild\u0259, vasit\u0259\u00e7il\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259. M\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n b\u00f6y\u00fck g\u00fcc r\u0259qab\u0259ti beyn\u0259lxalq siyas\u0259ti ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259yin bir modeli olaraq qal\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ancaq bu da m\u0259nz\u0259r\u0259ni tam \u0259ks etdirmir. Eleonora Ruzveltin dediyi kimi, insan h\u00fcquqlar\u0131 \u201cevin yan-y\u00f6r\u0259sind\u0259ki ki\u00e7ik yerl\u0259rd\u0259n\u201d ba\u015flan\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n n\u00fcv\u0259sind\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 dayanan xarici siyas\u0259t yaln\u0131z geosiyas\u0259t v\u0259 \u0259n g\u00fccl\u00fc oyun\u00e7ular \u00fcz\u0259rind\u0259 k\u00f6kl\u0259n\u0259 bilm\u0259z. Geosiyasi r\u0259qab\u0259t t\u0259kc\u0259 hakimiyy\u0259t u\u011frunda deyil, h\u0259m d\u0259 ideologiya v\u0259 d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259nd\u0259 ki\u00e7ik yerl\u0259r d\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0131naq meydan\u0131na \u00e7evril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00c7oxlar\u0131 Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 h\u0259llolunmaz m\u0259s\u0259l\u0259 kimi bax\u0131r. AB\u015e-\u0131n bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259qqini y\u00fcks\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rm\u0259si d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 \u0259saslanan xarici siyas\u0259tin n\u0259 dem\u0259k oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan yax\u015f\u0131 f\u00fcrs\u0259tdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Daniel Bayer<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/foreignpolicy.com\/2021\/03\/30\/armenia-azerbaijan-nagorno-karabakh-south-caucasus-biden-peace\/\">Foreignpolicy.com<\/a>\u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AB\u015e-\u0131n \u201cForeign Policy\u201d jurnal\u0131nda \u201cBayden Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycana b\u00f6lg\u0259d\u0259 s\u00fclh\u00fc b\u0259rq\u0259rar etm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. B\u0259s bundan \u00f6tr\u00fc hans\u0131 add\u0131mlar<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6812,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[29,36],"tags":[],"class_list":["post-6811","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-siyast"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Cozef-Bayden.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6811","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6811"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6811\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6814,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6811\/revisions\/6814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6812"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6811"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6811"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6811"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}