{"id":7253,"date":"2021-04-26T12:18:24","date_gmt":"2021-04-26T09:18:24","guid":{"rendered":"http:\/\/basta2.com\/?p=7253"},"modified":"2021-04-26T13:00:22","modified_gmt":"2021-04-26T10:00:22","slug":"erm%c9%99ni-soyqirimi-103-yasli-siyasi-oyun-al%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=7253","title":{"rendered":"\u201cErm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d \u2013 103 ya\u015fl\u0131 siyasi oyun al\u0259ti"},"content":{"rendered":"<p>Erm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259si bir-birin\u0259 r\u0259qib, h\u0259tta d\u00fc\u015fm\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri birl\u0259\u015fdir\u0259n maraq n\u00f6qt\u0259sidir. Rusiya, AB\u015e, Fransa, \u0130ran v\u0259 s. kimi. 1915-ci il olaylar\u0131na \u201csoyq\u0131r\u0131m\u201d dem\u0259kl\u0259 Co Bayden t\u0259z\u0259 bir i\u015f g\u00f6rm\u00fcr, s\u0259l\u0259fi Vudro Vilsonun 100 il qabaq ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 siyas\u0259ti davam etdirir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cQ\u0259sb olunmu\u015f Erm\u0259nistan\u201d (\u201cRavished Armenia\u201d) adl\u0131 film 1919-cu ild\u0259 AB\u015e-da \u00e7\u0259kilib. Amerikaya yenic\u0259 g\u0259l\u0259n qa\u00e7q\u0131n erm\u0259nil\u0259rd\u0259 bel\u0259 bir filmi \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 he\u00e7 pulu demir\u0259m, hay n\u0259 g\u0259zirdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u0259s bu filmi kim \u00e7\u0259kib, n\u0259 m\u0259qs\u0259d g\u00fcd\u00fcb?<\/p>\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-1 is-cropped\">\n<ul class=\"blocks-gallery-grid\" data-carousel-extra=\"{&quot;blog_id&quot;:28910435,&quot;permalink&quot;:&quot;https:\\\/\\\/vahidqazi.com\\\/2021\\\/04\\\/26\\\/erm%c9%99ni-soyqirimi-103-yasli-siyasi-oyun-al%c9%99ti\\\/&quot;}\">\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\n<figure><a href=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/178040306_1968350509979419_5440501769103018331_n.jpg?w=220\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-6356 alignleft\" src=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/178040306_1968350509979419_5440501769103018331_n.jpg?w=220\" sizes=\"(max-width: 220px) 100vw, 220px\" srcset=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/178040306_1968350509979419_5440501769103018331_n.jpg 220w, https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/178040306_1968350509979419_5440501769103018331_n.jpg?w=150 150w\" alt=\"\" data-attachment-id=\"6356\" data-permalink=\"https:\/\/vahidqazi.com\/178040306_1968350509979419_5440501769103018331_n\/\" data-orig-file=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/178040306_1968350509979419_5440501769103018331_n.jpg\" data-orig-size=\"220,156\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1619426496&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"178040306_1968350509979419_5440501769103018331_n\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/178040306_1968350509979419_5440501769103018331_n.jpg?w=220\" data-large-file=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/178040306_1968350509979419_5440501769103018331_n.jpg?w=220\" data-id=\"6356\" data-link=\"https:\/\/vahidqazi.com\/178040306_1968350509979419_5440501769103018331_n\/\" \/><\/a><\/figure>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/figure>\n<p>Va\u015finqtona son s\u0259f\u0259rimd\u0259 dostum \u0130rena Lasota m\u0259n\u0259 G\u00fcnter Levinin \u201cOsmanl\u0131 T\u00fcrkiy\u0259sind\u0259 erm\u0259ni q\u0131r\u011f\u0131n\u0131: m\u00fcbahis\u0259li soyq\u0131r\u0131m\u201d (Guenter Lewy. The Armenian Massacres in Ottoman Turkey: A Disputed Genocide) kitab\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015fd\u0131. H\u0259min kitabda m\u00fc\u0259llif yaz\u0131r ki, erm\u0259nil\u0259rin \u015e\u0259rqi Anadoludan deportasiyas\u0131 genosid siyas\u0259ti yox, m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259 separat i\u015fbirliyinin, \u00fcsyanlar\u0131n, t\u00fcrkl\u0259r\u0259 edil\u0259n q\u0259tliamlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u00fcb. Q\u0259tll\u0259r genosid xarakteri da\u015f\u0131may\u0131b, \u00e7\u00fcnki onlar\u0131 h\u00f6kum\u0259tin t\u0259\u015fkil etdiyi s\u00fcbuta yetirilm\u0259yib: \u201cDeportasiyan\u0131n h\u0259qiq\u0259td\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 erm\u0259nil\u0259rinin qabaqcadan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f plana \u0259sas\u0259n q\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7ox aspektl\u0259r\u0259 v\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259nin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 uy\u011fun g\u0259lmir\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 oras\u0131ndad\u0131r ki, Rusiyaya s\u0259rh\u0259d b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259, \u015f\u0259rqi v\u0259 m\u0259rk\u0259zi Anadoluda ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb. \u0130stanbul, \u0130zmir v\u0259 H\u0259l\u0259b kimi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n erm\u0259nil\u0259r deportasiya edilm\u0259yib. \u00d6lk\u0259nin d\u0259miryolu olmayan \u015f\u0259rq rayonlar\u0131ndan piyada k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 zaman\u0131 yolda \u00f6l\u0259nl\u0259r he\u00e7 bir v\u0259chl\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun deyil. \u201cOsmanl\u0131 h\u00f6kum\u0259ti nizaml\u0131 proses t\u0259\u015fkil etm\u0259k ist\u0259di, ancaq onu h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259si yox idi\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ba\u015fqa b\u00f6lm\u0259d\u0259 o, \u00c7arlz Dovset v\u0259 Malkolm E.Yapp (Charles Dowsett, Malcolm E.Yapp) kimi tarix\u00e7il\u0259rin m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259, AB\u015e-\u0131n Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u00fczr\u0259 r\u0259smisi Corc Montqomerinin (George Montgomery) c\u0259dv\u0259ll\u0259rin\u0259, h\u0259m\u00e7inin \u0130stanbuldak\u0131 Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131n\u0131n r\u0259q\u0259ml\u0259rin\u0259 \u0259saslanaraq s\u00fcbut edir ki, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131 iddia edildiyi kimi, milyon yar\u0131m olmay\u0131b. \u201cH\u0259min d\u00f6vrd\u0259 he\u00e7 bir \u00f6l\u00fcm statistikas\u0131 m\u00f6vcud deyildi\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu kitabda \u0259n vacib m\u0259qamlardan biri d\u0259 Henri Morgentaunun m\u0259ktublar\u0131d\u0131r. 1912-ci ild\u0259 Vudro Vilsonun prezident se\u00e7kil\u0259ri kampaniyas\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f Henry Morgenthau 1913-c\u00fc ilin noyabr\u0131ndan 1916-c\u0131 ilin fevral\u0131nad\u0259k \u0130stanbulda AB\u015e-\u0131n s\u0259firi olmu\u015f, eyni zamanda, T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 m\u00fcharib\u0259 aparan Antantan\u0131n mara\u011f\u0131n\u0131 t\u0259msil etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Morgentau AB\u015e d\u00f6vl\u0259tinin m\u00fcharib\u0259 siyas\u0259tind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7almas\u0131na yard\u0131m etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z t\u0259klifini prezident Vilsona 1917-ci il noyabr\u0131n 26-da yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubla bildirir. Burada Morgentau m\u00fcxalif\u0259t v\u0259 m\u00fcharib\u0259yl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00fcmidsizliyini ifad\u0259 edir v\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 d\u0259yi\u015fiklik yarada bil\u0259c\u0259k bir kitab d\u0259rc ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini yaz\u0131r:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cEl\u0259 bir kitab yazmaq ist\u0259yir\u0259m ki, t\u0259kc\u0259 Almaniyan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Balkanlara n\u00fcfuz etm\u0259sini deyil, eyni zamanda d\u00fcnyan\u0131n ist\u0259nil\u0259n \u00f6lk\u0259sind\u0259 meydana g\u0259l\u0259n bu tipli sistemi fa\u015f ed\u0259 bilim. T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 g\u0259ldikd\u0259, burada biz Almaniyan\u0131n \u0259n z\u0259h\u0259rli halda ziyanl\u0131 t\u0259sirini g\u00f6r\u00fcr\u00fck \u2013 bu is\u0259 ya\u015f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259r bir k\u0259sin q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259sind\u0259, k\u00f6m\u0259ksiz erm\u0259ni v\u0259 suriyal\u0131lar\u0131n d\u0259h\u015f\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259 kulminasiya n\u00f6qt\u0259sin\u0259 \u00e7atd\u0131. Bu \u0259hvalat\u0131n bel\u0259 bir ayr\u0131ca detal\u0131 v\u0259 Almaniyan\u0131n bu i\u015fi t\u0259\u015fviq etm\u0259sin\u0259 g\u0259linc\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, ki\u00e7ik \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 v\u0259 rayonlarda ya\u015fayan amerikal\u0131lara m\u00fcraci\u0259t onlar\u0131 n\u0259tic\u0259si q\u0259l\u0259b\u0259 olacaq m\u00fcharib\u0259 aparmaq siyas\u0259tin\u0259 inand\u0131rma\u011f\u0131n \u0259n u\u011furlu vasit\u0259si olard\u0131\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-1 is-cropped\">\n<ul class=\"blocks-gallery-grid\" data-carousel-extra=\"{&quot;blog_id&quot;:28910435,&quot;permalink&quot;:&quot;https:\\\/\\\/vahidqazi.com\\\/2021\\\/04\\\/26\\\/erm%c9%99ni-soyqirimi-103-yasli-siyasi-oyun-al%c9%99ti\\\/&quot;}\">\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\n<figure><a href=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/516yiomlxal._sx331_bo1204203200_-1.jpg?w=333\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-6358\" src=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/516yiomlxal._sx331_bo1204203200_-1.jpg?w=333\" sizes=\"(max-width: 333px) 100vw, 333px\" srcset=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/516yiomlxal._sx331_bo1204203200_-1.jpg 333w, https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/516yiomlxal._sx331_bo1204203200_-1.jpg?w=100 100w, https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/516yiomlxal._sx331_bo1204203200_-1.jpg?w=200 200w\" alt=\"\" data-attachment-id=\"6358\" data-permalink=\"https:\/\/vahidqazi.com\/516yiomlxal-_sx331_bo1204203200_-1\/\" data-orig-file=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/516yiomlxal._sx331_bo1204203200_-1.jpg\" data-orig-size=\"333,499\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"516yiomlxal._sx331_bo1204203200_-1\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/516yiomlxal._sx331_bo1204203200_-1.jpg?w=200\" data-large-file=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/04\/516yiomlxal._sx331_bo1204203200_-1.jpg?w=333\" data-id=\"6358\" data-link=\"https:\/\/vahidqazi.com\/516yiomlxal-_sx331_bo1204203200_-1\/\" \/><\/a><\/figure>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Burada erm\u0259ni q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n miqyas\u0131 v\u0259 mahiyy\u0259ti q\u0259sd\u0259n t\u0259hrif olunur. T\u00fcrkiy\u0259nin, x\u00fcsusil\u0259 Almaniyan\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259n obraz\u0131 AB\u015e h\u00f6kum\u0259tinin okean\u0131n o tay\u0131nda m\u00fcharib\u0259 siyas\u0259tin\u0259 b\u0259ra\u0259t qazand\u0131rm\u0131\u015f olur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u0259klif q\u0259bul edilir v\u0259 sonralar erm\u0259nil\u0259rin erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131na g\u00f6r\u0259 istinad ed\u0259c\u0259kl\u0259ri \u0259sas s\u0259n\u0259d 1918-ci ild\u0259 \u201cS\u0259fir Morgentaunun xatir\u0259l\u0259ri\u201d (\u201cAmbassador Morgenthau\u2019s Story\u201d) adl\u0131 kitab \u015f\u0259klind\u0259 n\u0259\u015fr olunur. Onun bu t\u0259klifi sonralar ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 d\u0259 t\u0259zyiq siyas\u0259ti kimi istifad\u0259 olunan yeni \u00fcsula, \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d terminli siyasi oyun al\u0259tin\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da s\u00f6z a\u00e7d\u0131\u011f\u0131m filmin n\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259 \u00e7\u0259kilib? Bu suala AB\u015e diplomat\u0131 Henri Morgentau film\u0259 ba\u015f rollardan birin\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259siyl\u0259 \u00f6z\u00fc ayd\u0131n cavab verir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Vahid Qazi<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259si bir-birin\u0259 r\u0259qib, h\u0259tta d\u00fc\u015fm\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri birl\u0259\u015fdir\u0259n maraq n\u00f6qt\u0259sidir. Rusiya, AB\u015e, Fransa, \u0130ran v\u0259 s. kimi. 1915-ci il olaylar\u0131na<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7254,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[29,36],"tags":[],"class_list":["post-7253","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-siyast"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/IMG_20210426_130939.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7253","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7253"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7253\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7255,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7253\/revisions\/7255"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7254"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7253"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7253"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}