{"id":8249,"date":"2021-06-17T11:01:03","date_gmt":"2021-06-17T08:01:03","guid":{"rendered":"http:\/\/basta2.com\/?p=8249"},"modified":"2021-06-17T15:25:38","modified_gmt":"2021-06-17T12:25:38","slug":"c%c9%99miyy%c9%99timiz%c9%99-yad-k%c9%99lm%c9%99-gender-anlayisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=8249","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda gender b\u0259rab\u0259rliyinin v\u0259ziyy\u0259ti: qanunvericilik, imkanlar, m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline; font-size: 14pt;\">K\u00f6n\u00fcl Al\u0131<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cGender b\u0259rab\u0259rliyi qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 bu h\u00fcquqlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259rab\u0259r imkanlar v\u0259 onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259 b\u0259rab\u0259r sosial v\u0259ziyy\u0259ti dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201dCinsl\u0259rin b\u0259rab\u0259rliyi onun ki\u015fi v\u0259 qad\u0131n olaraq do\u011fulmas\u0131 f\u0259rqi il\u0259 yox, h\u0259r iki cinsin sosial t\u0259l\u0259bl\u0259rinin b\u0259rab\u0259r sur\u0259td\u0259 t\u0259min edilm\u0259si, \u00f6lk\u0259 qanunlar\u0131na uy\u011fun olaraq h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, dolay\u0131s\u0131yla haqqlar\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si t\u0259l\u0259bidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>D\u00fcnya praktikas\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259dal\u0259tli v\u0259 demokratik \u0259saslarla idar\u0259 olunan c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 insanlar\u0131n cinsin\u0259 g\u00f6r\u0259 deyil, bacar\u0131q v\u0259 imkanlar\u0131na g\u00f6r\u0259 davran\u0131rlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Demokratik qurulu\u015flarda qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin sosial b\u0259rab\u0259rliyi daha yax\u015f\u0131 t\u0259min olunur, n\u0259inki avtoritar \u0259saslarla idar\u0259 edil\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gender b\u0259rab\u0259rsizliyi el\u0259 bir problemdir ki, fundamental s\u0259b\u0259bl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif subyektiv fikirl\u0259rl\u0259 \u0259saslandirila bil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck bir k\u0259sim gender m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 duran birinci s\u0259b\u0259b iqtisadi b\u00f6hran, psixoloji g\u0259rginlikd\u0259n yaranan emossional hal, antidemokratik rejim oldu\u011funu bildirir, fikirl\u0259rini bolluca faktlarla \u0259sasland\u0131ran ba\u015fqa bir k\u0259sim b\u0259rab\u0259rsizliyin yaranmas\u0131nin mentalitet\u0259 \u0259saslanan, c\u0259miyy\u0259td\u0259 d\u0259rin k\u00f6k salm\u0131\u015f stereotipl\u0259r, din faktoru oldu\u011fu d\u00fc\u015func\u0259sind\u0259dir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u018fsrin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259t qurmu\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259ri bu stereotipl\u0259ri q\u0131rmaq, qad\u0131nlar\u0131n ictimai-siyasi f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 se\u00e7ib-se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququnu verdil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u0259rab\u0259rliyin t\u0259min olunmas\u0131nin mll\u0259tl\u0259rin t\u0259r\u0259qqisi \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rt oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259nl\u0259rin q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259t bu inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn birlikd\u0259 y\u00fcr\u00fcm\u0259li, \u0259ks halda he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259nin \u0259ld\u0259 olunmayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259dir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>X\u00fcsusil\u0259, bu inki\u015faf\u0131 c\u0259miyy\u0259t ist\u0259m\u0259li, d\u00f6vl\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131na t\u0259l\u0259bl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131xmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n se\u00e7ki h\u00fcququndan m\u0259hrum oldu\u011fu vaxtda bu \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc qazanm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti n\u0259 yerd\u0259dir?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131ni obrazl\u0131 t\u0259svir etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qisaca, xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131qla n\u0259z\u0259r yetirs\u0259k n\u0259 g\u00f6r\u0259rik?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan qad\u0131nlar\u0131na h\u0259l\u0259 1918-ci Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti se\u00e7ib-secilm\u0259k h\u00fcququ verdi. Bu \u00f6n\u0259mli v\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131m h\u0259m\u00e7inin m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 qad\u0131na se\u00e7ib se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququ ver\u0259n bir d\u00f6vl\u0259t kimi Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti ad\u0131na b\u00f6y\u00fck i\u015f idi v\u0259 \u00f6lk\u0259 olaraq m\u00fchim ilk\u0259 imza atd\u0131.1901-ci ild\u0259 Bak\u0131da q\u0131zlar m\u0259kt\u0259binin a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u00fcs\u0259lman c\u0259miyy\u0259tind\u0259 daha bir inqilabi ideya idi. Hac\u0131 Zeynalabd\u0131n Ta\u011f\u0131yev H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi kimi ayd\u0131nlar\u0131n yard\u0131m\u0131 il\u0259 daha bir ilk\u0259 imza atdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-8250\" src=\"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/qizlar-mektebi.jpg\" alt=\"\" width=\"1068\" height=\"663\" srcset=\"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/qizlar-mektebi.jpg 1068w, https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/qizlar-mektebi-300x186.jpg 300w, https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/qizlar-mektebi-1024x636.jpg 1024w, https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/qizlar-mektebi-768x477.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1068px) 100vw, 1068px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u0259kt\u0259bin yetirm\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan t\u0259hsilinin ilk \u201cqad\u0131n qaranqu\u015flar\u0131\u201d idis\u0259, C\u00fcmhuriyy\u0259tin qad\u0131nlara verdiyi se\u00e7ib-se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququ qad\u0131n haqqlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131 idi. D\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t qurmaq arzusunda olan c\u00fcmhuriyy\u0259t\u00e7il\u0259r cinsi ayr\u0131se\u00e7kilik m\u00f6vcud ik\u0259n d\u00fcny\u0259viliyin m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131n\u0131 bilirdil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 c\u0259sar\u0259t v\u0259 prinsipiall\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259r\u0259k \u0259ll\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259ni edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;\">Daha sonra<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130nki\u015faf ed\u0259n d\u00fcnyan\u0131n t\u0259siri Az\u0259rbaycandan yan ke\u00e7m\u0259di.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fc Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n inki\u015faf yolu tarixind\u0259 x\u00fcsus\u0259n i\u015f\u00e7i qad\u0131n obraz\u0131 kimi xarakteriz\u0259 olunsa da, elm-t\u0259hsil bax\u0131m\u0131ndan da m\u00fc\u0259yy\u0259n inki\u015faf yolu ke\u00e7di.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 \u00fczr\u0259 dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn m\u00fch\u00fcm beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 qo\u015fuldu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1992-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 BMT-nin \u201cQad\u0131nlar\u0131n siyasi h\u00fcquqlar\u0131\u201d \u00fczr\u0259 konvensiyas\u0131na qo\u015fulmaq bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul etdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1992-ci ild\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda&#8221; Konstitusiya Akt\u0131na \u0259saslanaraq, Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Nizamnam\u0259sind\u0259 xalqlar\u0131n \u0259sas insan h\u00fcquqlar\u0131na, insan \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin l\u0259yaq\u0259tin\u0259 v\u0259 d\u0259y\u0259rin\u0259, ki\u015fi v\u0259 qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyin\u0259 \u00f6z inam\u0131n\u0131 t\u0259sdiq etdikl\u0259rini \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k, \u201cQad\u0131nlara qar\u015f\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kiliyin l\u0259\u011fv edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d BMT Ba\u015f M\u0259clisinin 1967-ci il 7 noyabr tarixli 2263 n\u00f6mr\u0259li q\u0259tnam\u0259si il\u0259 elan edilmi\u015f B\u0259yannam\u0259y\u0259 t\u0259r\u0259fdar oldu\u011funu bildirdi. Bununla da Az\u0259rbaycanda gender b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259\u015fviqin\u0259 start verildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1995-ci ild\u0259 \u201cQad\u0131nlara qar\u015f\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kiliyin b\u00fct\u00fcn formalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv olunmas\u0131\u201d \u00fczr\u0259 konvensiyas\u0131na, 2000-ci ild\u0259 is\u0259 onun \u018flav\u0259 Protokoluna qo\u015fuldu.\u201cQad\u0131nlara qar\u015f\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kiliyin b\u00fct\u00fcn formalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Konvensiya (CEDAW) \u2013 qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si haqq\u0131nda \u0259sas beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259ddir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda qo\u015fuldu\u011fu konvensiyalar\u0131n b\u00fct\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l olunurmu, Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131nda qad\u0131nlarla ba\u011fl\u0131 q\u0259bul olunmu\u015f qanunlar\u0131 t\u0259tbiq olunurmu \u2013 bu sual do\u011furur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda qad\u0131nlar\u0131n r\u0259smi olaraq ki\u015fil\u0259rl\u0259 h\u00fcquqlar\u0131 bir olsa da, sosial diskriminasiya h\u0259l\u0259 d\u0259 problemdir. \u00d6lk\u0259nin k\u0259nd \u0259razil\u0259rind\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi sosial normalar v\u0259 iqtisadi inki\u015faf\u0131n z\u0259if olmas\u0131, iqtisadiyyatda qad\u0131n\u0131n rolunu m\u0259hdud olmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur v\u0259 cinsi diskriminasiyaya g\u00f6r\u0259 qad\u0131nlar qanuni h\u00fcquqlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;\">Statistika v\u0259 reall\u0131q<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tli olan b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 qo\u015fulub. R\u0259smi statistikalardak\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan Gender siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fc\u0259yy\u0259n n\u0259aliyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 edib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rimiz v\u0259 Az\u0259rbaycan reall\u0131\u011f\u0131 is\u0259 onu s\u00fcbut edir ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 cinsl\u0259rin sosial b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259min olunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar v\u0259 \u0259ld\u0259 olunan n\u0259aliyy\u0259tl\u0259r statistikayla q\u0259tiyy\u0259n uy\u011funla\u015fm\u0131r, reall\u0131\u011f\u0131 \u0259ks etdirmir.Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 pozitiv yana\u015fmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar\u0131n sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259hdud sayda da olsa m\u0259lumatlar\u0131n olmamas\u0131 onlar\u0131n bu sah\u0259d\u0259 i\u015ftirak imkanlar\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r \u00e7\u0131xartma\u011fa imkan verir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, 2016-c\u0131 ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n f\u0259rdi sahibkarlar\u0131n say\u0131 685 min 406 n\u0259f\u0259r olub ki, bunlar\u0131n da 143 min 90 n\u0259f\u0259rini qad\u0131nlar t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qad\u0131n f\u0259rdi sahibkar\u0131n \u00fcmumi sahibkarlarda pay\u0131 21%-dir. Haz\u0131rda ki\u015fi sahibkarlar\u0131n say\u0131 (542 min 316) qad\u0131n sahibkarlardan 4 d\u0259f\u0259y\u0259d\u0259k \u00e7oxdur.Gender siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lan Qad\u0131n probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si \u00f6z hesabat\u0131nda bu istiqam\u0259td\u0259 n\u0259aliyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 etdiyini bildirs\u0259 d\u0259, qad\u0131nlar\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sinin t\u0259\u015fviq edilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f deyil.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-8251\" src=\"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/gender2.jpg\" alt=\"\" width=\"512\" height=\"342\" srcset=\"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/gender2.jpg 512w, https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/gender2-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 512px) 100vw, 512px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmalara g\u00f6r\u0259, bu sferalarda b\u0259rab\u0259rlik uy\u011fun olaraq 96% v\u0259 95% t\u0259\u015fkil edir. \u0130qtisadi (59%) v\u0259 siyasi (23%) sferalarda bu f\u0259rq daha k\u0259skindir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;\">Ha\u015fiy\u0259<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Musavat Partiyas\u0131nda qad\u0131nlar\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn 25%lik kvota var, qad\u0131nlar butun se\u00e7kili orqanlarda t\u0259msil olunurlar. Ba\u015fqandan sonra ikinci r\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259 olan M\u0259clis s\u0259dri qadindir, MNTK s\u0259dri, 4 divan \u00fczv\u00fc qad\u0131nd\u0131r,. Umumi v\u0259 daxili se\u00e7kil\u0259rd\u0259 d\u0259 25%lik kvota qorunur, aktivlik varsa daha cox qad\u0131n t\u0259msil\u00e7ilikd\u0259 ola bil\u0259r. Musavat partiyas\u0131 qad\u0131nlara x\u00fcsusi kvota ver\u0259n yegan\u0259 partiyad\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259halisinin \u00fcmumi say\u0131n\u0131n 50,2 faizini qad\u0131nlar t\u0259\u015fkil edir. Se\u00e7icil\u0259rin daha \u00e7oxu qad\u0131nlar olsa da, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisind\u0259 c\u0259mi 22 qad\u0131n v\u0259kil var. Onlar\u0131n da \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin h\u0259r hans\u0131 siyasi f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 tan\u0131nmamas\u0131, saxta se\u00e7kil\u0259r zaman\u0131 t\u0259yinatla t\u0259msil\u00e7ilik \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri faktlar\u0131 var.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259ti yaln\u0131z \u00f6z t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131n t\u0259msil\u00e7iliyin\u0259 \u015f\u0259rait yaratsa da \u0130dar\u0259\u00e7ilikd\u0259 v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tli se\u00e7kili orqanlarda da qad\u0131nlar\u0131n t\u0259msil\u00e7iliyi olduqca z\u0259ifdir. Parlamentd\u0259 t\u0259msil olunan deputatlar\u0131n c\u0259mi 16, 8 faizi qad\u0131nlard\u0131r. Hal-haz\u0131rda qad\u0131nlar b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rd\u0259 38 faizl\u0259 t\u0259msil olunur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda qad\u0131nlar s\u0259hiyy\u0259, t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 m\u00fcsb\u0259t y\u00f6nd\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259r\u0259k \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil ets\u0259l\u0259r d\u0259, m\u0259kt\u0259b direktoru, ba\u015f h\u0259kim kimi v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 faizl\u0259 t\u0259msil olunurlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>2016-c\u0131 ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t qullu\u011funda inzibati v\u0259zif\u0259 tutmu\u015f 30060 n\u0259f\u0259rin c\u0259mi 28,6 faizi v\u0259 ya 8607 n\u0259f\u0259ri qad\u0131nlar\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Nazirl\u0259r Kabineti q\u0259rarlar verir, ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar q\u0259bul edir. Bir s\u00f6zl\u0259 d\u00f6vl\u0259tin idar\u0259 edilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Amma bu kabinetd\u0259 qad\u0131nlar g\u00f6z\u0259 d\u0259ymir \u2013 18 nazirin ham\u0131s\u0131 ki\u015fil\u0259rdir \u2013 gender b\u0259rab\u0259rliyi 100% pozulub. Az\u0259rbaycanda 9 komit\u0259 vard\u0131r. Komit\u0259 s\u0259drl\u0259rind\u0259n yaln\u0131z biri qad\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130ki Adminstrasiya r\u0259hb\u0259ri var, h\u0259r ikisi ki\u015fidir. 6 X\u00fcsusi xidm\u0259t orqan\u0131 var, 6-s\u0131n\u0131n da r\u0259hb\u0259ri ki\u015fidir. Buradan bu q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259k olar ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131nda qad\u0131nlar \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 i\u015ftirak etmir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u0259yinatl\u0131 alt (m\u00fcavinlik) v\u0259zif\u0259l\u0259r istisna olmaqla, h\u00f6kum\u0259td\u0259 y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259 tutan m\u0259murlar\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 yaln\u0131z bir qadin qad\u0131n var. Spiker. Nazirl\u0259r d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si icras\u0131n\u0131 t\u0259min edir, maliyy\u0259-kredit v\u0259 pul siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irir, d\u00f6vl\u0259tin iqtisadi proqramlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irir, nazirlikl\u0259r\u0259 v\u0259 dig\u0259r m\u0259rk\u0259zi icra hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131na r\u0259hb\u0259rlik edir, onlar\u0131n aktlar\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv edir. Amma bu prosesl\u0259rin he\u00e7 birind\u0259 Az\u0259rbaycan qad\u0131nlar\u0131 i\u015ftirak etmir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar\u0131n m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 \u201cail\u0259 v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d, \u201c\u0130\u015f yerl\u0259rind\u0259 diskriminasiyaya m\u0259ruz qalma\u201d faktlar\u0131 durmadan art\u0131r. Bir ne\u00e7\u0259 QHT v\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyi il\u0259 maraqlanan ictimai f\u0259allar\u0131n bu istiqam\u0259td\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n ba\u015fqa qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259bli\u011fi v\u0259 t\u0259\u015fviqi bar\u0259d\u0259 hans\u0131sa fakta rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n ke\u00e7diyi y\u00fcz illik inki\u015faf yoluna bax\u0131\u015f<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Elm, t\u0259hsil, inc\u0259s\u0259n\u0259t, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 tam olaraq bir \u0259sr \u0259rzind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 u\u011furlar \u0259ld\u0259 etmi\u015f Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n qazand\u0131\u011f\u0131 h\u00fcquq v\u0259 imkanlar\u0131 \u0259sas\u0259n ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 qal\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259tin qo\u015fuldu\u011fu beyn\u0259lxalq konvensiyalar\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l olunmur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130ki\u015faf\u0131n s\u00fcr\u0259ti o q\u0259d\u0259r z\u0259ifdir ki, cinsl\u0259r aras\u0131nda b\u0259rab\u0259rliyin t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259l\u0259 uzun bir yol ke\u00e7il\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Obrazl\u0131 ifad\u0259 ets\u0259k, Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131 son y\u00fcz ild\u0259 5 add\u0131m ir\u0259lil\u0259yib, halbuki 100 add\u0131m ir\u0259lil\u0259y\u0259 bil\u0259rdi. Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 f\u0259rqli c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 ox\u015far m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin olmas\u0131 is\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyinin b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yax\u0131n d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 100 faiz t\u0259min olunmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcns\u00fczl\u00fcy\u00fcn\u00fc s\u00fcbut edir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 qad\u0131n h\u00fcquqular\u0131 bar\u0259d\u0259 qanunda bo\u015fluqlar var. Bunlardan daha \u00e7ox n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpan\u0131 is\u0259 ail\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259si zaman\u0131 polisin m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259si bar\u0259d\u0259 x\u00fcsusi madd\u0259nin olmamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ail\u0259 v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131na m\u0259ruz qalan qad\u0131n, polis t\u0259r\u0259find\u0259n qorunmur.Bu z\u0259mind\u0259 olan m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 dem\u0259k olar ki, qad\u0131na sahib \u00e7\u0131xm\u0131r. S\u0131rf bu s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n XXI \u0259srin ikinci on illiyind\u0259 qad\u0131nlar m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 z\u0259minind\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilirl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, zorak\u0131l\u0131qla \u00fczl\u0259\u015f\u0259n qad\u0131nlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u00f6z yax\u0131nlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n psixoloji, fiziki, iqtisadi zorak\u0131l\u0131\u011fa m\u0259ruz qal\u0131r, q\u0259tl\u0259 yetirilir, b\u0259z\u0259n intihar h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan konstitusiyas\u0131nda qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 \u00e7ox m\u00fck\u0259mm\u0259l t\u0259snif olunub. Lakin ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 olan bu qanunlar\u0131n i\u015fl\u0259k hala g\u0259tirilm\u0259si mexanizmi t\u0259qdim olunmay\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu da s\u00fcbut edir ki, t\u0259kc\u0259 h\u00fcquqi bazan\u0131n olmas\u0131 kifay\u0259t etmir, h\u0259m d\u0259 o h\u00fcquqlardan istifad\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn qanunlar\u0131n t\u0259bli\u011fi v\u0259 t\u0259\u015fviq olunmas\u0131na s\u0259y g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>C\u0259miyy\u0259t olaraq da patriarxat i\u00e7imizd\u0259 el\u0259 oturub ki, \u00f6z\u00fcm\u00fcz bel\u0259 hallarda do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun insanl\u0131q d\u0131\u015f\u0131 davran\u0131\u015f oldu\u011funu, susma\u011f\u0131n \u0259dal\u0259tsizlik oldu\u011funu bil\u0259-bil\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n qon\u015funun \u00f6z h\u0259yat yolda\u015f\u0131n\u0131 d\u00f6ym\u0259sinI \u011foruruk, susuruq, qad\u0131n\u0131n i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirik v\u0259 s\u0259simizi \u00e7\u0131xarm\u0131r\u0131\u0131q.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda bu g\u00fcn d\u0259 q\u0131z u\u015faqlar\u0131n\u0131n t\u0259hsild\u0259n yay\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 fakt\u0131 dan\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u0259hsil sistemind\u0259 qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin b\u0259rab\u0259r i\u015ftirak\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131lmas\u0131, h\u0259r iki cinsin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin bir yerd\u0259 t\u0259hsil almas\u0131, sosial stereotipl\u0259rin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 b\u0259rab\u0259r t\u0259hsil almaq imkanlar\u0131n\u0131n saxlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u00d6t\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259 t\u0259hsil almaq, se\u00e7ib-se\u00e7ilm\u0259k imkan\u0131 \u0259ld\u0259 etmi\u015f Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n indiki d\u00f6vrd\u0259 bu imkanlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259y g\u00f6st\u0259rm\u0259k, qad\u0131nlar\u0131n azad, h\u00fcquqi c\u0259miyy\u0259t u\u011frunda f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131na h\u0259v\u0259sl\u0259ndirm\u0259k laz\u0131md\u0131r.\u0130mkanlar n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;\">Qad\u0131nlar\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si onlar\u0131n sosial-iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si, m\u0259\u015f\u011fullu\u011funun, q\u0259rarq\u0259buletm\u0259d\u0259 i\u015ftirak\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131, iqtisadi inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r verilm\u0259sind\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda qad\u0131nlar\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmas\u0131na mental stereotipl\u0259r, din faktorunun b\u00f6y\u00fck t\u0259siri var.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn reall\u0131\u011f\u0131 budur ki, mental stereotipl\u0259r, dinin qad\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 qoydu\u011fu qada\u011falar v\u0259 a\u011f\u0131r \u015f\u0259rtl\u0259r Az\u0259rbaycan qad\u0131nlar\u0131n\u0131n c\u0259miyy\u0259timizin tam h\u00fcquqlu \u00fczvl\u0259ri kimi \u00f6lk\u0259nin sosial, iqtisadi v\u0259 ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak ed\u0259 bilm\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan n\u0259inki qad\u0131nlar\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si, onlar\u0131n idar\u0259\u00e7ilikd\u0259 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259si, q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259 rolu bax\u0131m\u0131ndan, h\u0259tta t\u0259msil olunquqlar\u0131 qurumlarda ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r \u0259m\u0259khaqq\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan da dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n y\u00fcks\u0259k faizl\u0259 geri qal\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Demokratik c\u0259miyy\u0259t qurmu\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu mane\u0259l\u0259r d\u0259f edilib, stereotipl\u0259r da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. Buxovlardan qurtulmu\u015f, inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259msil\u00e7ilik, q\u0259rarlar\u0131n icras\u0131, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin idar\u0259 olunmas\u0131nda qad\u0131nlar h\u0259lledici rol oynay\u0131r. Gender b\u0259rab\u0259rliyinin h\u0259tta 100 faiz t\u0259min olundu\u011fu \u00f6lk\u0259l\u0259r var.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0130svecr\u0259d\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetinin 8 \u00fczv\u00fc var. Onlarda 4-\u00fc qad\u0131n, 4-\u00fc ki\u015fidir.Halbuki, tarixi m\u00fcqayis\u0259 ets\u0259k g\u00f6r\u0259rik ki, Az\u0259rbaycanda qad\u0131nlara se\u00e7ib-se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququ h\u0259l\u0259 \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u2013 1918-ci ild\u0259, \u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259 is\u0259 1971-ci ild\u0259 verilib.Y\u00fcz il \u0259vv\u0259lki s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fa r\u0259\u011fm\u0259n, sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan qad\u0131nlar\u0131n\u0131n idar\u0259\u00e7ilikd\u0259 \u00f6zl\u0259rini t\u0259sdiq etm\u0259sin\u0259, konstitusiyan\u0131n onlara verdiyi h\u00fcquqlar\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259sin\u0259 imkan verilm\u0259yib.\u0130sve\u00e7r\u0259 qad\u0131nlar\u0131 n\u0259inki Az\u0259rbaycan, bir \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n daha sonra se\u00e7ib-se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququnu \u0259ld\u0259 ets\u0259 d\u0259, bu g\u00fcn bu sah\u0259d\u0259 liderliyi \u00f6z\u00fcnd\u0259 saxlay\u0131rlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1971-ci ild\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259 Milli \u015euras\u0131n\u0131n M\u0259clisin\u0259 10 qad\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259 se\u00e7ilib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u0259tta 2010-cu ild\u0259, Simonetta Sommarugan\u0131n Federal \u015euraya se\u00e7ilm\u0259si il\u0259, h\u00f6kum\u0259tin idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 qad\u0131nlar ki\u015fil\u0259rd\u0259n daha \u00e7ox t\u0259msil olundular. Hal-haz\u0131rda is\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259 parlamentind\u0259 mill\u0259t v\u0259kill\u0259rinin 32 faizi qad\u0131nlard\u0131r. Bunun \u00f6z\u00fc d\u0259 d\u00f6vrl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n f\u0259rqli bir v\u0259ziyy\u0259tdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Avropa \u015euras\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 BMT-nin \u0130nki\u015faf fondunun bu istiqam\u0259td\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 i\u015fl\u0259r t\u0259qdir\u0259layiqdir. Son zamanlar bu istiqam\u0259td\u0259 Bak\u0131da v\u0259 regionlarda ke\u00e7iril\u0259n t\u0259liml\u0259r, konfranslar m\u00fcsb\u0259t add\u0131m hesab olunur.Az\u0259rbaycan BMT-nin \u201cQad\u0131nlara qar\u015f\u0131 b\u00fct\u00fcn n\u00f6v ayr\u0131se\u00e7kiliyin l\u0259\u011fv edilm\u0259si\u201d haqda beyn\u0259lxalq konvensiyas\u0131na qo\u015fulub.Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat qad\u0131nlara, h\u0259tta onlar\u0131n se\u00e7dikl\u0259ri pe\u015f\u0259 reproduktiv sa\u011flaml\u0131qlar\u0131na ziyan vers\u0259 bel\u0259, se\u00e7im h\u00fcququnu n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan layih\u0259l\u0259r t\u0259klif edir.BMT-nin Qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kiliyin l\u0259\u011fv edilm\u0259si \u00fczr\u0259 Komit\u0259si Az\u0259rbaycandan \u018fm\u0259k M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 olan (\u018fM) qad\u0131n \u0259m\u0259yinin qada\u011fan edildiyi pe\u015f\u0259l\u0259r v\u0259 i\u015f yerl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 madd\u0259l\u0259rin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edib, amma buna h\u0259l\u0259lik m\u0259h\u0259l qoyulmay\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r qad\u0131nlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fchafiz\u0259sin\u0259 yox, onlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131na y\u00f6n\u0259lib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;\">Diskriminasiyaya\u00a0 haqda\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>C\u0259miyy\u0259timizd\u0259 qad\u0131nlar\u0131n m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 diskirminasiyan\u0131 b\u0259zil\u0259ri \u201cpozitiv diskirminasiya\u201d adland\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u018fM-nin 241-ci madd\u0259sind\u0259 (Qad\u0131n \u0259m\u0259yinin t\u0259tbiqi qada\u011fan olunan i\u015f yerl\u0259ri v\u0259 i\u015fl\u0259r) n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Orada ayd\u0131n sur\u0259td\u0259 yaz\u0131l\u0131b ki, \u0259m\u0259k \u015f\u0259raiti a\u011f\u0131r, z\u0259r\u0259rli olan i\u015f yerl\u0259rind\u0259, habel\u0259 yeralt\u0131 tunell\u0259rd\u0259, \u015faxtalarda v\u0259 dig\u0259r yeralt\u0131 i\u015fl\u0259rd\u0259 qad\u0131n \u0259m\u0259yinin t\u0259tbiqi qada\u011fand\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u018fm\u0259k M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n hans\u0131 sah\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259ri konkret yaz\u0131l\u0131b: misal \u00fc\u00e7\u00fcn, z\u0259rif cinsin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259kisi olan y\u00fck\u00fc ne\u00e7\u0259 metr m\u0259saf\u0259y\u0259 v\u0259 h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u0259 da\u015f\u0131ya bil\u0259r; qad\u0131nlar\u0131n yer alt\u0131nda i\u015fl\u0259m\u0259k \u015f\u0259rtl\u0259ri, gec\u0259 n\u00f6vb\u0259l\u0259ri v\u0259 s..<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq \u018fm\u0259k T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u201cAnal\u0131\u011f\u0131n m\u00fchafiz\u0259si haqq\u0131nda\u201d Konvensiyas\u0131na da qo\u015fulub. Bu s\u0259n\u0259din qad\u0131nlar\u0131n reproduktiv sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fchafiz\u0259si haqq\u0131nda t\u0259l\u0259bi var.Bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar, el\u0259c\u0259 d\u0259 BMT-nin Qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kiliyin l\u0259\u011fv edilm\u0259si \u00fczr\u0259 Komit\u0259si Az\u0259rbaycandan t\u0259l\u0259b edir ki, \u018fM-d\u0259 qad\u0131nlarla ba\u011fl\u0131 qada\u011fanlar l\u0259\u011fv edilsin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-8252\" src=\"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/gender3.jpeg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"450\" srcset=\"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/gender3.jpeg 800w, https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/gender3-300x169.jpeg 300w, https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/gender3-768x432.jpeg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Lakin qad\u0131nlar\u0131n bu madd\u0259 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f normalardan art\u0131q a\u011f\u0131r \u0259\u015fyalar\u0131n qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 bir yerd\u0259n ba\u015fqa yer\u0259 da\u015f\u0131nmas\u0131 i\u015fl\u0259rin\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si qada\u011fand\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u00f6vcud normaya g\u00f6r\u0259, qad\u0131nlar 15 kq-dan a\u011f\u0131r y\u00fck g\u00f6t\u00fcr\u0259 bilm\u0259zl\u0259r. \u00dcmumi \u00e7\u0259kisi 10 kiloqramdan \u00e7ox olmayan \u0259\u015fyan\u0131n bir metr yar\u0131mdan art\u0131q h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u0259 qald\u0131r\u0131lmas\u0131; b\u00fct\u00fcn i\u015f g\u00fcn\u00fc (i\u015f n\u00f6vb\u0259si) \u0259rzind\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq \u00fcmumi \u00e7\u0259kisi 10 kiloqramdan \u00e7ox olmayan \u0259\u015fyan\u0131n \u0259l il\u0259 qald\u0131r\u0131l\u0131b ba\u015fqa yer\u0259 da\u015f\u0131nmas\u0131; 15 kiloqramdan art\u0131q g\u00fcc\u00fcn s\u0259rf edilm\u0259si qad\u0131nlar\u0131n \u0259m\u0259k funksiyas\u0131 normalar\u0131na daxildir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Hamil\u0259 v\u0259 3 ya\u015f\u0131nad\u0259k u\u015fa\u011f\u0131 olan qad\u0131nlar\u0131n bu madd\u0259d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f i\u015fl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 qada\u011fand\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qad\u0131n \u0259m\u0259yinin t\u0259tbiqi qada\u011fan olunan \u0259m\u0259k \u015f\u0259raiti z\u0259r\u0259rli v\u0259 a\u011f\u0131r olan istehsalatlar\u0131n, pe\u015f\u0259l\u0259rin (v\u0259zif\u0259l\u0259rin), habel\u0259 yeralt\u0131 i\u015fl\u0259rin siyah\u0131s\u0131 m\u00fcvafiq icra hakimiyy\u0259ti orqan\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq edilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar\u0131n gec\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259, i\u015f vaxt\u0131ndan art\u0131q i\u015fl\u0259r\u0259 v\u0259 istirah\u0259t g\u00fcnl\u0259rind\u0259 i\u015f\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131, habel\u0259 ezamiyy\u0259tl\u0259rinin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u018fM-nin 242-ci madd\u0259si il\u0259 t\u0259nziml\u0259nir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Hamil\u0259 v\u0259 ya\u015f yar\u0131mad\u0259k u\u015faql\u0131 qad\u0131nlar\u0131n daha y\u00fcng\u00fcl i\u015f\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si 243-c\u00fc, u\u015fa\u011f\u0131n yedizdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn fasil\u0259l\u0259r 244-c\u00fc, natamam i\u015f vaxt\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n hallar v\u0259 h\u0259kim m\u00fcayin\u0259si zaman\u0131 \u0259m\u0259k haqq\u0131n\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131 is\u0259 245-ci madd\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u018fM-d\u0259 olan bu qada\u011falar h\u0259m\u00e7inin Rusiya qanunvericiliyind\u0259 d\u0259, m\u00f6vcuddur. Rusiya \u018fM-nin qad\u0131nlara aid madd\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, qad\u0131nlar\u0131n a\u011f\u0131r y\u00fckda\u015f\u0131mada, polad\u0259ritm\u0259 sexl\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 qada\u011fan olunur.B\u0259z\u0259n is\u0259 bu qada\u011falara baxmayaraq qad\u0131nlara ki\u015fil\u0259r\u0259 eyni i\u015f imkanlar\u0131 yarad\u0131lsa da, qad\u0131nlar ki\u015fil\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha az maa\u015f almal\u0131 olurlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131, ictimai birlik r\u0259hb\u0259rl\u0259ri, ictimai f\u0259allar zaman-zaman bu m\u00f6vzunu g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirir, qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 \u0259dal\u0259t prinsipinin pozuldu\u011funu vur\u011fulay\u0131rlar. M\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu qad\u0131nlar\u0131n \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259tinin yet\u0259rinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259m\u0259si oldu\u011fundan, \u201cgender b\u00fcdc\u0259si\u201d termini g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lir.\u201cGender b\u00fcdc\u0259si\u201d termini d\u00fcnya praktikas\u0131nda \u00e7ox aktuald\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259r\u0259 b\u0259rab\u0259r \u0259m\u0259k s\u0259rfiyyat\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda eyni m\u0259vacib verilm\u0259m\u0259si bu siyas\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 ehtiyac yarad\u0131r.Bu n\u00fcans Az\u0259rbaycan qanunvericiliyind\u0259 d\u0259, qeyd olunub.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>4 il \u00f6nc\u0259 bir ara\u015fd\u0131rma layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin \u0130nformasiya v\u0259 analitik \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 \u201cgender b\u00fcdc\u0259sinin m\u00f6vcud olub olmamas\u0131 bar\u0259d\u0259 sor\u011fu vermisdim.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Cavab olaraq bildirdil\u0259r ki, \u201cgender b\u00fcdc\u0259si\u201d gender b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259min edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ist\u0259r d\u00f6vl\u0259t, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u00f6z\u0259l sektor t\u0259r\u0259find\u0259n ayr\u0131lan x\u00fcsusi b\u00fcdc\u0259dir: \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n b\u00fcdc\u0259 haqq\u0131nda qanunvericiliyind\u0259 x\u00fcsusi madd\u0259 \u0259hat\u0259 edilm\u0259yib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Onun \u0259hat\u0259 edilm\u0259si m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun hesab edilir. Amma Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n b\u00fcdc\u0259sind\u0259 qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si, gender b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi maliyy\u0259 v\u0259saiti ayr\u0131l\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u0259s qad\u0131nlar, onlara pozitiv diskirminasiya m\u0259qs\u0259di il\u0259 ayr\u0131lan \u201cgender b\u00fcdc\u0259si\u201dnd\u0259n yararlana bilirl\u0259rmi?Bu sualla bir sosial sor\u011fu da ke\u00e7irdik. Sor\u011fuya g\u0259l\u0259n cavablardan g\u0259ldiyimiz q\u0259na\u0259t bu oldu ki, qad\u0131nlar bu imkandan n\u0259inki istifad\u0259 etmir, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 \u201cgender b\u00fcdc\u0259si\u201d m\u0259fhumunun varl\u0131\u011f\u0131ndan x\u0259b\u0259rsizdirl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131nda qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 m\u00fck\u0259mm\u0259l t\u0259snif olunub. Lakin icrada problem var. \u201cGender b\u00fcdc\u0259si\u201d d\u0259 yaln\u0131z ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 olan qanunlardan biri olaraq qalmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti h\u00fcquq v\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 bilmir, bil\u0259nl\u0259r d\u0259 ad\u0259t\u0259n haqqlar\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259k ist\u0259m\u0259dikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bunun \u00fcst\u00fcnd\u0259n ke\u00e7irl\u0259r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu bar\u0259d\u0259 hans\u0131sa maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 qad\u0131nlar\u0131m\u0131z bu pozitiv imkanlardan yararlana bilmirl\u0259r. D\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259n \u201cgender b\u00fcdc\u0259si\u201d madd\u0259si \u00fczr\u0259 maliyy\u0259 v\u0259saiti ayr\u0131lsa da, bu pullar t\u0259yinat\u0131 \u00fczr\u0259 x\u0259rcl\u0259nmir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u00fcqayis\u0259li t\u0259hlil aparsaq g\u00f6r\u0259rik ki, qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin cinsiyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259m\u0259khaqqlar\u0131n\u0131n f\u0259rqli hesablanmas\u0131na d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 rast g\u0259linir. Az\u0259rbaycanda bu bar\u0259d\u0259 statistik r\u0259q\u0259ml\u0259ri \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmasa da, inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu, problem deyil.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Cinsl\u0259r aras\u0131nda f\u0259rq \u0259srd\u0259n \u0259sr\u0259 azalmaqdad\u0131r. Amma bu inki\u015faf\u0131n s\u00fcr\u0259ti o \u0259qd\u0259r z\u0259ifdir ki, cinsl\u0259r aras\u0131nda b\u0259rab\u0259rliyin t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259l\u0259 uzun bir yol ke\u00e7il\u0259c\u0259k. Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 f\u0259rqli c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 ox\u015far m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin olmas\u0131 is\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyinin b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yax\u0131n d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 100 faiz t\u0259min olunmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcns\u00fczl\u00fcy\u00fcn\u00fc s\u00fcbut edir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;\">\u201cPozitif diskriminasiya\u201dn\u0131n dezavantajlar\u0131 n\u0259l\u0259rdir?<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Geriy\u0259 diskirminasiya yarad\u0131r. Bu, pozitiv diskirminasiyan\u0131n \u0259sas \u00f6z\u0259lliyidir. Bu halda professional bacar\u0131qlar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmadan cinsi ayr\u0131m\u00e7\u0131l\u0131q \u00f6n plana \u00e7\u0259kilir, qad\u0131n qazanmaqdan \u00e7ox itirir. Daha \u00e7ox cavabdehlik, enerji t\u0259l\u0259b olunan v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259msil olunma\u011fa imkan verilm\u0259y\u0259n qad\u0131n arxay\u0131n\u00e7\u0131l\u0131q hissi ya\u015fay\u0131r. \u018fks\u0259r hallarda bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 qad\u0131nlarda ruh d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fcy\u00fc yaran\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 il\u0259 reproduktiv sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar\u0131n diskirminasiyaya m\u0259ruz qalmas\u0131n\u0131n \u0259lehin\u0259 olanlar hesab edil\u0259r ki, \u00e7\u0259tin i\u015f, disiplin, birg\u0259 u\u011furlar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r iki cins\u0259 b\u0259rab\u0259r \u015f\u0259rait yarad\u0131l\u0131b, \u0259m\u0259yi eyni qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259nd\u0259 n\u0259tic\u0259 m\u00fcsb\u0259t olar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;\">B\u0259rab\u0259rlik namin\u0259 stereotipl\u0259ri da\u011f\u0131tmaq \u015f\u0259rtdir<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu streotipl\u0259ri da\u011f\u0131ltmaq, qad\u0131n\u0131 qane etm\u0259y\u0259n c\u0259miyy\u0259tin yenid\u0259n qurulmas\u0131 bar\u0259d\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259 reall\u0131\u011fa yax\u0131nd\u0131r. Ara\u015fd\u0131rmalara g\u00f6r\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259min olundu\u011fu \u00f6lk\u0259l\u0259r ad\u0259t\u0259n inki\u015faf etmi\u015f, demokratik c\u0259miyy\u0259t qurmu\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rdir. Avtoritar sisteml\u0259rd\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 insan haqqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 faktoru y\u00fcks\u0259ldikc\u0259, gender b\u0259rab\u0259rliyi t\u0259l\u0259bi ikinci plana ke\u00e7ir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>C\u0259miyy\u0259tin yenid\u0259n qurulmas\u0131na qeyri-ixtiyari i\u015ftirak ed\u0259n qad\u0131n b\u00fct\u00fcn m\u0259suliyy\u0259ti il\u0259 h\u0259r c\u00fcr a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcn alt\u0131na girir. Ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r istehsalatda, s\u0259nayed\u0259, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda v\u0259 \u0259m\u0259k s\u0259rf olunan dig\u0259r b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fa bilirs\u0259, qar\u015f\u0131 cinsin ed\u0259 bilm\u0259diyi, i\u015fd\u0259n sonrak\u0131 ev-ail\u0259 v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t qay\u011f\u0131lar\u0131n\u0131 da \u00e7\u0259kirs\u0259, onun yeni, daha m\u00fck\u0259mm\u0259l h\u0259yat arzulmas\u0131 b\u0259z\u0259n h\u0259m c\u0259miyy\u0259t, h\u0259m d\u0259 ail\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n niy\u0259 q\u0259buledilm\u0259z olsun?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ya\u015f\u0131 40-dan \u00e7ox olan qad\u0131nlar\u0131n potensial\u0131 i\u015f\u0259g\u00f6t\u00fcr\u0259n t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilmir, ixtisar olunaraq daha g\u0259nc qad\u0131nlarla \u0259v\u0259z olunurlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ya\u015f\u0131 40-dan yuxar\u0131 i\u015fsiz qad\u0131nlar\u0131n \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etm\u0259si, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 qad\u0131nlar\u0131n pensiyaya \u00e7\u0131xmaq qaydalar\u0131n\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fdirilm\u0259si qad\u0131nlar\u0131n rifah hal\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r. Ya\u015fa g\u00f6r\u0259 \u0259m\u0259k pensiyas\u0131n\u0131n t\u0259yin edilm\u0259si \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259 t\u0259klif olunan d\u0259yi\u015fikliy\u0259 \u0259sas\u0259n, 60 ya\u015f\u0131na \u00e7atm\u0131\u015f qad\u0131nlar\u0131n f\u0259rdi hesab\u0131na s\u0131\u011forta hiss\u0259sind\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f pensiya kapital\u0131 \u0259m\u0259k pensiyas\u0131n\u0131n minimum m\u0259bl\u0259\u011find\u0259n az olmayan pensiya t\u0259minat\u0131na imkan verdikd\u0259 s\u0131\u011forta staj\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, bu pensiya t\u0259minat\u0131na imkan verm\u0259dikd\u0259 is\u0259 az\u0131 25 il s\u0131\u011forta staj\u0131 olduqda (2017-ci il yanvar\u0131n 1-d\u0259k ya\u015fa g\u00f6r\u0259 \u0259m\u0259k pensiyas\u0131 t\u0259yin edilmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r istisna olmaqla) ya\u015fa g\u00f6r\u0259 \u0259m\u0259k pensiyas\u0131 almaq h\u00fcququ var.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-8253\" src=\"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Gender-equality.jpg\" alt=\"\" width=\"870\" height=\"490\" srcset=\"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Gender-equality.jpg 870w, https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Gender-equality-300x169.jpg 300w, https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Gender-equality-768x433.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 870px) 100vw, 870px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>D\u0259yi\u015fikliy\u0259 g\u00f6r\u0259 qad\u0131nlar \u00fc\u00e7\u00fcn pensiya ya\u015f\u0131 65-\u0259 qald\u0131r\u0131ld\u0131. Bel\u0259 ki, b\u0259zi sah\u0259l\u0259r istisna olmaqla (t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 faizl\u0259 t\u0259msil olunduqlar\u0131 dig\u0259r d\u00f6vl\u0259t qulluqlar\u0131) i\u015f\u0259g\u00f6t\u00fcr\u0259nl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n ya\u015f m\u0259hdudiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 i\u015fsiz qalan qad\u0131nlar t\u0259l\u0259b olunan 25 il s\u0131\u011forta staj\u0131n\u0131 toplaya bilm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycanda ya\u015fam\u0131n maksimal h\u0259ddi 60-70 ya\u015f aras\u0131nda oldu\u011fundan \u0259ks\u0259r qad\u0131nlar pensiya da ala bilm\u0259y\u0259c\u0259k.\u0130ctimai h\u0259yat\u0131n m\u00fch\u00fcm c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olan Gender probleminin yaranmas\u0131 m\u0259nafe toqu\u015fmalar\u0131, c\u0259miyy\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u00fcn inki\u015faf dinamikas\u0131 il\u0259 birba\u015fa ba\u011fl\u0131d\u0131rsa onu \u00f6lk\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n siyasi v\u0259 iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 d\u0259, \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gender problemini bu prosesl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 almadan t\u0259hlil etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar Az\u0259rbaycan \u0259halisinin yar\u0131dan \u00e7oxunu t\u0259\u015fkil edir v\u0259 z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rin d\u0259 durumunun bu h\u0259dd\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131n fundamental v\u0259 sosial t\u0259r\u0259fl\u0259ri var.Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, Gender b\u0259rab\u0259rsizliyini aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn do\u011fru yol x\u0259rit\u0259si mental streotipl\u0259rd\u0259n azad olaraq, c\u0259miyy\u0259td\u0259 ictimai v\u0259 sosial streotipl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131na t\u0259kan verm\u0259kdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qad\u0131nlara d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131, zorak\u0131l\u0131\u011fa, iqtisadi, psixoloji, fiziki t\u0259zyiq\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131n\u0131n, \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qanunlar i\u015fl\u0259k olmal\u0131, s\u00fcr\u0259tl\u0259 v\u00fcs\u0259t alan Gender probleminin yaranmas\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir. B\u0259rab\u0259rlik h\u00fcququ insanlar ya\u015fam\u0131n m\u00f6vcud oldu\u011fu g\u00fcnd\u0259n ay\u00adr\u0131-se\u00e7\u00adki\u00adli\u00adyin b\u00fc\u00adt\u00fcn for\u00adma\u00adla\u00adr\u0131\u00adna \u2013 mil\u00adli, di\u00adni, ir\u00adqi, cin\u00adsi v\u0259 s. ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131blar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130nsanlar ya\u015fam tarixinin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 b\u0259rab\u0259rliyin bir \u00e7ox n\u00f6vl\u0259rind\u0259 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 ets\u0259l\u0259r d\u0259, cinsl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rqin d\u0259rin u\u00e7urumu aradan qald\u0131r\u0131lmay\u0131b. Yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz bir \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin b\u0259zil\u0259rind\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n \u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyi tam, bir \u00e7oxunda is\u0259 qism\u0259n t\u0259min olunub.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u0259\u00adra\u00adb\u0259r\u00adlik h\u00fc\u00adqu\u00adqu Az\u0259r\u00adbay\u00adcan Kons\u00adti\u00adtu\u00adsi\u00adya\u00ads\u0131\u00adn\u0131n 25-ci mad\u00add\u0259\u00adsin\u00add\u0259 \u00f6z \u0259k\u00adsi\u00adni ta\u00adp\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Mad\u00add\u0259\u00add\u0259 ha\u00adm\u0131\u00adn\u0131n qa\u00adnun v\u0259 m\u0259h\u00adk\u0259\u00adm\u0259 qar\u00ad\u015f\u0131\u00ads\u0131n\u00adda b\u0259\u00adra\u00adb\u0259r ol\u00adma\u00ads\u0131, ki\u00ad\u015fi v\u0259 qa\u00add\u0131n\u00adla\u00adr\u0131n h\u00fc\u00adquq b\u0259\u00adra\u00adb\u0259r\u00adli\u00adyi, el\u0259\u00adc\u0259 d\u0259 b\u0259\u00adra\u00adb\u0259r\u00adlik h\u00fc\u00adqu\u00adqu il\u0259 qar\u00ad\u015f\u0131\u00adl\u0131q\u00adl\u0131 su\u00adr\u0259t\u00add\u0259 ba\u011f\u00adl\u0131 olan ay\u00adr\u0131-se\u00e7\u00adki\u00adli\u00ady\u0259 yol ve\u00adril\u00adm\u0259\u00adm\u0259\u00adsi prin\u00adsi\u00adpi \u0259ks olu\u00adnub. T\u0259k\u00adlif olu\u00adnan \u0259la\u00adv\u0259\u00adl\u0259r\u00add\u0259 b\u0259\u00adra\u00adb\u0259r\u00adlik h\u00fc\u00adqu\u00adqu\u00adnun v\u0259 ay\u00adr\u0131-se\u00e7\u00adki\u00adli\u00ady\u0259 m\u0259\u00adruz qal\u00adma\u00admaq h\u00fc\u00adqu\u00adqu\u00adnun m\u0259z\u00admu\u00adnu ge\u00adni\u015f\u00adl\u0259n\u00addi\u00adri\u00adlir, bu h\u00fc\u00adquq\u00adla\u00adr\u0131n m\u00fc\u00adh\u00fcm ele\u00adment\u00adl\u0259\u00adri (t\u0259\u00admi\u00adnat\u00adla\u00adr\u0131) Kons\u00adti\u00adtu\u00adsi\u00adya s\u0259\u00adviy\u00ady\u0259\u00adsin\u00add\u0259 t\u0259s\u00adbit edi\u00adlir.Reall\u0131q budur ki, Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 din faktoru v\u0259 d\u0259rin k\u00f6k salm\u0131\u015f mental stereotipl\u0259r m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Statistika Az\u0259rbaycanda qad\u0131nlar\u0131n 60 faizinin \u00f6z ail\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n zorak\u0131l\u0131\u011fa m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u0259hz do\u011fmalar\u0131n\u0131n onlar\u0131n sa\u011flaml\u0131qlar\u0131na x\u0259t\u0259r yetirdiyini g\u00f6st\u0259rir. \u018fks\u0259r hallarda is\u0259 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n ba\u015f verm\u0259si fakt\u0131 gizli saxlan\u0131l\u0131r. Bel\u0259 hallar qad\u0131nlar\u0131n \u00f6z h\u00fcquqular\u0131 bar\u0259d\u0259 maarifl\u0259ndirilm\u0259sinin laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 apar\u0131lmas\u0131n\u0131n vacibliyini ortaya qoyur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u0259hsild\u0259n yay\u0131nd\u0131r\u0131lma, erk\u0259n nigahlar qad\u0131n zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7an s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qeyd etdiyimiz kimi qad\u0131nlara zorak\u0131l\u0131q, q\u0259sdl\u0259 z\u0259r\u0259r yetirm\u0259, q\u0259tl\u0259 yetirm\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri \u0259sas\u0259n m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 z\u0259minind\u0259 ba\u015f verir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-8254\" src=\"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/gender-4.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/gender-4.jpg 1024w, https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/gender-4-300x225.jpg 300w, https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/gender-4-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar\u0131n ail\u0259d\u0259 tam h\u00fcququsuz olmas\u0131, bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 onlar\u0131n d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi almamas\u0131, qar\u015f\u0131 cinsin onun h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 tapdalamas\u0131na h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 sisteminin g\u00f6z yummas\u0131 faktlar\u0131 qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131na r\u0259vac verir.2016-c\u0131 ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u011f\u0131 z\u0259minind\u0259 897 cinay\u0259t hadis\u0259si ba\u015f verib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Q\u0259sd\u0259n adam \u00f6ld\u00fcrm\u0259 v\u0259 adam \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 c\u0259hd cinay\u0259tl\u0259rind\u0259 11.8 faiz, q\u0259sd\u0259n sa\u011flaml\u0131\u011fa a\u011f\u0131r z\u0259r\u0259r vurma cinay\u0259tl\u0259rind\u0259 22,2 faiz art\u0131m, q\u0259sd\u0259n sa\u011flaml\u0131\u011fa az a\u011f\u0131r z\u0259r\u0259r vurma cinay\u0259tl\u0259rind\u0259 15.8 faiz, \u00f6ld\u00fcrm\u0259kl\u0259 v\u0259 ya sa\u011flaml\u0131\u011fa a\u011f\u0131r z\u0259r\u0259r vurmaqla h\u0259d\u0259l\u0259m\u0259 cinay\u0259tl\u0259rind\u0259 75,0 faiz, dig\u0259r cinay\u0259tl\u0259rd\u0259 is\u0259 53,3 faiz azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.Qad\u0131n cinay\u0259tl\u0259rinin artmas\u0131 onu g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259halinin sosial, iqtisadi durumu a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fckc\u0259, ail\u0259l\u0259rd\u0259 psixoloji g\u0259rginlikl\u0259r art\u0131r, n\u0259tic\u0259d\u0259 z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259k\u0259n yen\u0259 qad\u0131n olur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cGender b\u0259rab\u0259rliyi\u201d d\u0259n dan\u0131\u015fanda niy\u0259 qad\u0131nlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259si ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Cunki c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 \u0259n \u00e7ox h\u00fcquqular\u0131 pozulan, \u015fidd\u0259t\u0259 m\u0259ruz qalan cins qad\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cQad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259r b\u0259rab\u0259rh\u00fcququludur?\u201dsual\u0131 il\u0259 sosial sorgu ke\u00e7irdik. Sor\u011fumuza m\u00fcnasib\u0259t bildir\u0259nl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti birm\u0259nal\u0131 olaraq \u201cYox\u201d, dedi. Sor\u011fuda i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259rin yaln\u0131z 9 faizi Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131n\u0131n qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 bar\u0259d\u0259 madd\u0259sini qeyd ets\u0259l\u0259r d\u0259, bu qanunun ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 oldu\u011funu, realla\u015fd\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u0259tta, numayi\u015fkaran\u0259 \u201cQad\u0131n ki\u015finin k\u00f6l\u0259sidir\u201d, \u201c2 qo\u00e7un ba\u015f\u0131 bir qazanda qaynamaz, pey\u011f\u0259mb\u0259rimiz buyurub ki, ki\u015fi qad\u0131ndan \u00fcst\u00fcnd\u00fcr\u201d, \u201cC\u0259miyy\u0259timizin yaz\u0131lmam\u0131\u015f qanunlar\u0131na g\u00f6r\u0259, qad\u0131n ki\u015fid\u0259n bir add\u0131m arxada olmal\u0131d\u0131r\u201d v\u0259 sair\u0259 bu kimi cavablar ver\u0259r\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259ni Az\u0259rbaycann\u0131n h\u00fcququ d\u00f6vl\u0259tin olmamams\u0131, \u201cki\u015fil\u0259rin huququ var ki, qad\u0131nlar\u0131n haqlar\u0131n\u0131 qabard\u0131rs\u0131n\u0131z?\u201d, kimi fikirl\u0259rl\u0259 \u00f6zl\u0259rini ifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycanda \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 insanlar\u0131n h\u00fcququsuz olmas\u0131, b\u0259zil\u0259ri \u0130slam dinin qaydalar\u0131na g\u00f6r\u0259 ki\u015finin qad\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n a\u011fas\u0131 olmas\u0131n\u0131n vacibliyi il\u0259, dig\u0259rl\u0259ri k\u00f6k salm\u0131\u015f mental streotipl\u0259r il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirdil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sor\u011fu i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n yaln\u0131z 4 faizi qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin b\u0259rab\u0259rh\u00fcququlu yarand\u0131\u011f\u0131 kimi, b\u0259rab\u0259rhuquqlu ya\u015fama\u011f\u0131n vacib oldu\u011funu bildirdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Etiraf ed\u0259k ki, b\u0259z\u0259n demokratik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li insanlar oldugunu dey\u0259nl\u0259r bel\u0259, gender b\u0259rab\u0259rliyinin he\u00e7 bir zaman m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131 dusunc\u0259sind\u0259dirl\u0259r. Bu da m\u0259d\u0259ni inki\u015faf yolu ke\u00e7mi\u015f, sivil c\u0259miyy\u0259t arzusunda olan t\u0259hsilli insanlar\u0131n da qad\u0131n- ki\u015fi b\u0259rab\u0259rliyin\u0259 birm\u0259nal\u0131 yana\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Bel\u0259 ki, c\u0259miyy\u0259td\u0259 tutdu\u011fu m\u00f6vqeyind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq ki\u015fil\u0259r hegemonluqlar\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259n verm\u0259k ist\u0259mir. Nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r patriarxat \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc itirm\u0259k ist\u0259mir. El\u0259 bu s\u0259b\u0259b\u0259n d\u0259 qad\u0131nlar \u00f6z haqq v\u0259 h\u00fcquqular\u0131 u\u011frunda aktiv f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259li, m\u00fcbariz\u0259 aparmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>-Qar\u015f\u0131 cinsin maraq dair\u0259sini \u0259hat\u0259 etm\u0259y\u0259n, m\u00f6vcud durum onlara s\u0259rf etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r-hans\u0131 d\u0259yi\u015fiklik ist\u0259m\u0259y\u0259n ki\u015fil\u0259r \u201cGender b\u0259rab\u0259rliyi\u201d m\u00f6vzusunun g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirilm\u0259sind\u0259 maraql\u0131 deyill\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>-Az\u0259rbaycan qad\u0131nlar\u0131 ictimail\u0259\u015fm\u0259k ist\u0259mir, \u00f6z h\u00fcquqular\u0131n\u0131 bilm\u0259dikl\u0259rind\u0259n m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131na m\u0259ruz qal\u0131rlar, \u015fidd\u0259t g\u00f6r\u00fcrl\u0259r, q\u0259tl\u0259 yetirilirl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>-Qad\u0131nlar\u0131m\u0131z zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n h\u0259r n\u00f6v\u00fc il\u0259 \u00fczl\u0259sir, etiraz ed\u0259 bilmir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, psixoloji zorak\u0131l\u0131\u011fa m\u0259ruz qalm\u0131\u015f qad\u0131nlar c\u0259miyy\u0259t\u0259 yararl\u0131 \u00f6vlad t\u0259rbiy\u0259 ed\u0259 bilmir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Fiziki zorak\u0131l\u0131q qad\u0131n\u0131n \u0259zabl\u0131 h\u0259yat\u0131na, n\u0259hay\u0259t \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130qtisadi zorak\u0131l\u0131\u011fa m\u0259ruz qalm\u0131\u015f qad\u0131nlar \u015fidd\u0259t g\u00f6rs\u0259 d\u0259, psixoloji t\u0259zyiq\u0259 m\u0259ruz qalsa da, iqtisadi as\u0131l\u0131l\u0131q ucbat\u0131ndan d\u00f6zm\u0259y\u0259, bo\u015fanmama\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. Bununlada qar\u015f\u0131 cinsin onun \u00fcz\u0259rind\u0259 hegemonlu\u011funu davam etdirm\u0259sin\u0259 r\u0259vac verir. Yuxar\u0131da sadalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z faktlardan yola \u00e7\u0131xaraq bu q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259k olar ki, qad\u0131n\u0131n \u00f6z h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 bilm\u0259si v\u0259 t\u0259l\u0259b etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn maarifl\u0259ndirm\u0259 \u015f\u0259rtddir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ki bu mentalitet v\u0259 din s\u0259b\u0259biyl\u0259 apar\u0131lm\u0131r. Qad\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 mentalitet v\u0259 dinin d\u00fc\u015fm\u0259ni oldu\u011fu kimi, din v\u0259 mentalitet d\u0259 qad\u0131nlar\u0131 h\u00fcququsuz c\u0259miyy\u0259t\u0259 m\u0259hkum ed\u0259n faktorlard\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bax\u0131n Az\u0259rbaycanda ki\u015fi v\u0259 qad\u0131n b\u0259rab\u0259rliyi haqda qanun 2006-c\u0131 ild\u0259 q\u0259bul edilib. Baxmayaraq ki, art\u0131q 15 il ke\u00e7ib h\u0259l\u0259 d\u0259, bu qanun i\u015fl\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 deyil. Bu g\u00fcn bu qanun adi ka\u011f\u0131z par\u00e7as\u0131d\u0131r. Onun hans\u0131 formada, kiml\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259tbiq edil\u0259c\u0259yi bilinmir. Qanun pozulanda hans\u0131 c\u0259zalar t\u0259tbiq olunacaq, o da bilinmir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, qanunda madd\u0259 var ki, i\u015f elanlar\u0131nda i\u015f\u00e7inin cinsini qeyd etm\u0259k qada\u011fand\u0131r, amma, bayaq dediyim kimi, praktikada biz g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki i\u015f elanlar\u0131nda n\u0259inki cinsi, ya\u015f\u0131, b\u0259zi hallarda yara\u015f\u0131ql\u0131 olmas\u0131 t\u0259l\u0259bi d\u0259 qeyd olunur. Yaxud, i\u015f yerl\u0259rind\u0259 cinsi q\u0131snamaya m\u0259ruz qalmaq. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu g\u00fcn i\u015f\u0259g\u00f6t\u00fcr\u0259ni buna g\u00f6r\u0259 c\u0259zaland\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil v\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn qanunvericilikd\u0259 bo\u015fluqlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.\u018fg\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 qanunlar i\u015fl\u0259mirs\u0259, art\u0131q qad\u0131nlara hans\u0131sa siyas\u0259t t\u0259tbiq olunmayacaq.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 qanunlarin t\u0259tbiqi mexanizmi d\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l olmal\u0131d\u0131r ki, qad\u0131nlar h\u00fcquqlar\u0131 pozulan zaman qanun vasit\u0259si il\u0259 \u00f6z h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259 bilsin. \u0130stanbul konvensiyas\u0131\u201dn\u0131n ratifikasiyas\u0131 probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00f6rp\u00fc rolunu oynaya bil\u0259r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu g\u00fcn h\u00f6k\u00fcm\u0259timiz konvensiyan\u0131 imzalay\u0131b ratifikasiya etm\u0259y\u0259 maraql\u0131 deyil. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 insan\u0131 \u00fcm\u00fcds\u00fczl\u00fcy\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259y\u0259n, \u0130stanbul konvensiyas\u0131 ratifikasiya edils\u0259 bel\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l olunaca\u011f\u0131na olan \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259rimizdir. bu \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r\u0259 haql\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259r d\u0259 var. Az\u0259rbaycan zat\u0259n bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259ks\u0259r hallarda qad\u0131n haqlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 qo\u015fuldu\u011fu konvensiyalar\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l edilmir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qanunvericiliyin t\u0259tbiqi, t\u0259\u015fviqi o q\u0259d\u0259r k\u00f6n\u00fcls\u00fcz apar\u0131l\u0131r\u0131l\u0131r, marifl\u0259ndirm\u0259y\u0259 do\u011fru s\u0131\u00e7ray\u0131\u015flar o q\u0259d\u0259r ugursuzdur ki, c\u0259hd olunsa bel\u0259 ayd\u0131nland\u0131rma h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq g\u00fcc\u00fcnd\u0259 deyil.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Basta<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; &nbsp; K\u00f6n\u00fcl Al\u0131 &nbsp; \u201cGender b\u0259rab\u0259rliyi qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 bu h\u00fcquqlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259rab\u0259r imkanlar<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8256,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[29,33],"tags":[],"class_list":["post-8249","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-mdniyyt"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/gender-01.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8249","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8249"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8249\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8315,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8249\/revisions\/8315"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8256"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}