{"id":8263,"date":"2021-06-17T12:28:16","date_gmt":"2021-06-17T09:28:16","guid":{"rendered":"http:\/\/basta2.com\/?p=8263"},"modified":"2021-06-17T12:28:16","modified_gmt":"2021-06-17T09:28:16","slug":"qaranligin-isigi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=8263","title":{"rendered":"Qaranl\u0131\u011f\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Bir vaxt deyirdil\u0259r Varlam \u015ealamov \u201cKal\u0131m hekay\u0259l\u0259ri\u201dni yazmasa, adamlar sovet h\u0259bs d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rsiz olard\u0131lar. Sonra Soljenits\u0131n\u0131n \u201cArxipelaq QULAQ\u201d\u0131 da i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rd\u00fc v\u0259 d\u00fcnya d\u0259h\u015f\u0259tli h\u0259qiq\u0259tl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259r tutdu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130lkin R\u00fcst\u0259mzad\u0259nin \u201cQaranl\u0131\u011f\u0131n hekay\u0259si. H\u0259bsxana g\u00fcnd\u0259liyi\u201d kitab\u0131 sizd\u0259 ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdiyim \u0259s\u0259rl\u0259r kimi \u015fok yaratmaya bil\u0259r; oxuyanda dey\u0259rsiniz indi qapal\u0131 sovet rejimi deyil, Az\u0259rbaycan t\u00fcrm\u0259l\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rdar\u0131q. Amma m\u0259n el\u0259 demir\u0259m, tikanl\u0131 m\u0259ftill\u0259rin o \u00fcz\u00fcnd\u0259 bilm\u0259diyim \u00e7ox \u015fey varm\u0131\u015f. M\u0259s\u0259l\u0259 t\u0259k bunda deyil. \u0130lkinin kitab\u0131 t\u0259k-t\u00fck siyasi \u0259d\u0259biyyat n\u00fcmun\u0259l\u0259rimizd\u0259n biri olmaqla yana\u015f\u0131 tarixilik bax\u0131m\u0131ndan da d\u0259y\u0259rlidir v\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 etmir\u0259m, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn istinad m\u0259nb\u0259yi olacaq.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Buna q\u0259d\u0259r bizd\u0259 h\u0259bsxana g\u00fcnd\u0259liyi yazan, n\u0259\u015fr ed\u0259n olubmu, a\u00e7\u0131\u011f\u0131, xat\u0131rlam\u0131ram. El\u0259 siyasi memuarlar\u0131m\u0131z da t\u0259k\u0259m-seyr\u0259kdir. Vaqif H\u00fcseynovun \u201cBir \u00f6m\u00fcrd\u0259n art\u0131q\u201d, \u018fbd\u00fcrr\u0259hman V\u0259zirovun \u201cParterin ilk s\u0131ralar\u0131nda\u201d, Z\u0259rd\u00fc\u015ft \u018flizad\u0259nin \u201c\u0130kinci respublikan\u0131n sonu\u201d kitablar\u0131ndan savay\u0131 hans\u0131sa siyasi memuara da rast g\u0259lm\u0259mi\u015f\u0259m.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Fikrim \u201cQaranl\u0131\u011f\u0131n hekay\u0259si\u201dni t\u0259hlil etm\u0259k deyil. Bir onu deyim ki, dili, t\u0259hkiy\u0259si adam\u0131 yormur, ax\u0131c\u0131d\u0131r, a\u011fr\u0131-ac\u0131n\u0131 da ver\u0259 bilib, yeri g\u0259l\u0259nd\u0259 yumorunu da \u0259sirg\u0259m\u0259yib. M\u00fc\u0259llifin subyektiv siyasi analizl\u0259riyl\u0259 raz\u0131la\u015f\u0131b-raz\u0131la\u015fmamaq da oxucunun \u00f6z i\u015fidir. M\u0259n\u0259 bu yaz\u0131n\u0131 yazd\u0131ran \u0130lkinin ya\u015f\u0131, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, etiraz\u0131, bir d\u0259 inad\u0131 oldu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bir d\u0259f\u0259 Bak\u0131da insan haqlar\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f konfransda g\u00f6z\u0259yar\u0131 sayd\u0131m ki, i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n az qala yar\u0131s\u0131 siyasi bax\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6r\u0259 t\u00fcrm\u0259 yat\u0131b-\u00e7\u0131xm\u0131\u015flard\u0131r. Siyasi basq\u0131n\u0131n miqyas\u0131 m\u0259ni heyr\u0259t\u0259 salm\u0131\u015fd\u0131 onda. \u0130ndi v\u0259ziyy\u0259t daha da a\u011f\u0131rla\u015f\u0131b, r\u0259ngl\u0259r daha da t\u00fcndl\u0259\u015fib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, 30 illik m\u00fcst\u0259qillik tarixind\u0259 el\u0259 bir d\u00f6n\u0259m tapmazsan ki, Az\u0259rbaycan h\u0259bsxanalar\u0131nda siyasi m\u0259hbus olmas\u0131n. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 he\u00e7 n\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259yib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u0259k d\u0259yi\u015f\u0259n siyasi m\u0259hbus ya\u015f\u0131n\u0131n cavanla\u015fmas\u0131d\u0131r!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/06\/ilkin-rustc999mzadc999.jpg?w=297\" width=\"503\" height=\"288\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u0259bs olunanda \u0130lkinin 21 ya\u015f\u0131 vard\u0131. O ya\u015fda biz\u0259 des\u0259ydil\u0259r m\u00fcst\u0259qilliyinin 30-cu ilind\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycanda insanlar siyasi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259qib olunacaq, tutulacaq, i\u015fg\u0259nc\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalacaqlar, inanmazd\u0131q. Bizim t\u0259k qay\u0259miz SSR\u0130-d\u0259n qurtulmaq idi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>El\u0259 bilirdik azadl\u0131qla birg\u0259 xo\u015fb\u0259xtlik d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259ll\u0259r siyasi sistemin i\u015fi ya\u015fl\u0131 n\u0259sil r\u0259qibl\u0259rl\u0259 idi, indi sanki g\u0259nclikd\u0259n ehtiyat edirl\u0259r. Repressiya \u00f6z cayna\u011f\u0131na g\u0259ncl\u0259ri ke\u00e7irir. Kitab\u0131n \u201cAprel m\u0259hbuslar\u0131\u201d f\u0259sli d\u0259 el\u0259 bu c\u00fcml\u0259 il\u0259 ba\u015flay\u0131r: \u201cH\u0259min \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 13-\u0259 (Bak\u0131dak\u0131 13 sayl\u0131 C\u0259za\u00e7\u0259km\u0259 M\u00fc\u0259ssis\u0259si \u2013 V.Q.) bir-birinin ard\u0131nca g\u0259nc m\u0259hbuslar g\u0259lm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131lar\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130lkin R\u00fcst\u0259mzad\u0259 \u201c\u018fsg\u0259r \u00f6l\u00fcml\u0259rin\u0259 son!\u201d etiraz aksiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259bs olunub, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259n\u0259n 6 ilini t\u00fcrm\u0259d\u0259 ke\u00e7irib. Haqs\u0131z h\u0259bs olunmu\u015f ba\u015fqa ictimai-siyasi f\u0259allar da var. K\u00f6hn\u0259 totalitar sovet t\u0259f\u0259kk\u00fcrl\u00fc insanlar \u0259ll\u0259rind\u0259ki hakimiyy\u0259td\u0259n yararlan\u0131b m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na s\u0259s ver\u0259n, intellekt, siyasi irad\u0259, \u0259qid\u0259y\u0259 sadiqlik bax\u0131mdan onlardan bir ne\u00e7\u0259 ba\u015f yuxar\u0131 bir g\u0259nclikl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 olduqlar\u0131n\u0131n f\u0259rqind\u0259 deyill\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Anlam\u0131rlar ki, g\u0259ncliy\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259ni h\u0259l\u0259 kimins\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 tarix xat\u0131rlam\u0131r!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130lkinin kitab\u0131n\u0131 \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131yla oxudum. Bu, balalara azad \u00f6lk\u0259 qura bilm\u0259m\u0259yimizin m\u0259suliyy\u0259t ac\u0131s\u0131, k\u0259d\u0259rli etiraf\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure class=\"wp-block-gallery aligncenter columns-1 is-cropped\">\n<ul class=\"blocks-gallery-grid\" data-carousel-extra=\"{&quot;blog_id&quot;:28910435,&quot;permalink&quot;:&quot;https:\\\/\\\/vahidqazi.com\\\/2021\\\/06\\\/17\\\/qaranligin-isigi\\\/&quot;}\">\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\n<figure><a href=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/06\/995257_221470258033718_214483264_n.jpg?w=622\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-6453\" src=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/06\/995257_221470258033718_214483264_n.jpg?w=622\" sizes=\"auto, (max-width: 622px) 100vw, 622px\" srcset=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/06\/995257_221470258033718_214483264_n.jpg 622w, https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/06\/995257_221470258033718_214483264_n.jpg?w=150 150w, https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/06\/995257_221470258033718_214483264_n.jpg?w=300 300w\" alt=\"\" width=\"465\" height=\"346\" data-attachment-id=\"6453\" data-permalink=\"https:\/\/vahidqazi.com\/995257_221470258033718_214483264_n\/\" data-orig-file=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/06\/995257_221470258033718_214483264_n.jpg\" data-orig-size=\"622,463\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1623920112&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"995257_221470258033718_214483264_n\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/06\/995257_221470258033718_214483264_n.jpg?w=300\" data-large-file=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2021\/06\/995257_221470258033718_214483264_n.jpg?w=538\" data-id=\"6453\" data-link=\"https:\/\/vahidqazi.com\/995257_221470258033718_214483264_n\/\" \/><\/a><\/figure>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bir d\u0259f\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131m: bizim n\u0259sil azadl\u0131q m\u00fccadil\u0259sind\u0259n qorxmad\u0131, yaraland\u0131, \u0259lil oldu, \u00f6ld\u00fc d\u0259 \u2013 amma azad c\u0259miyy\u0259t qura bilm\u0259di! Bizim bu tarixi u\u011fursuzlu\u011fumuzun b\u0259d\u0259lini bu g\u00fcn balalar \u2013 g\u0259nclik \u00f6d\u0259yir. \u00d6z h\u0259yatlar\u0131, \u00f6m\u00fcrl\u0259rinin \u0259n g\u00f6z\u0259l \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcrm\u0259 qaranl\u0131\u011f\u0131nda ke\u00e7ir\u0259r\u0259k.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2026Qaranl\u0131qsa i\u015f\u0131\u011f\u0131n t\u0259sdiqidir!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ulduzlar qaranl\u0131q s\u0259man\u0131n nuru oldu\u011fu kimi etiraz\u00e7\u0131 g\u0259nclik d\u0259 c\u0259miyy\u0259t qaranl\u0131\u011f\u0131nda parlayan i\u015f\u0131qd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qaranl\u0131\u011f\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Vahid Qazi<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130yun, 2021<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir vaxt deyirdil\u0259r Varlam \u015ealamov \u201cKal\u0131m hekay\u0259l\u0259ri\u201dni yazmasa, adamlar sovet h\u0259bs d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rsiz olard\u0131lar. Sonra Soljenits\u0131n\u0131n \u201cArxipelaq QULAQ\u201d\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8264,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[29,33],"tags":[],"class_list":["post-8263","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-mdniyyt"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/qaranligim-hekayesi.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8263","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8263"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8263\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8265,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8263\/revisions\/8265"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8264"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8263"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8263"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}