{"id":830,"date":"2020-07-18T09:56:50","date_gmt":"2020-07-18T06:56:50","guid":{"rendered":"http:\/\/basta2.com\/?p=830"},"modified":"2020-07-18T09:56:51","modified_gmt":"2020-07-18T06:56:51","slug":"neftin-qiym%c9%99ti-hakimiyy%c9%99tl%c9%99ri-xalqlarin-ayagina-g%c9%99tirir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=830","title":{"rendered":"Neftin qiym\u0259ti hakimiyy\u0259tl\u0259ri xalqlar\u0131n aya\u011f\u0131na g\u0259tirir?"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>\u201cM\u00fcharib\u0259 cahangirl\u0259rinin v\u0259 quldurlar\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya q\u0131z\u0131lca s\u0259pkisi kimi yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda George Bernard Reynolds \u0130ran s\u0259hras\u0131nda neft axtar\u0131rd\u0131. Britaniyal\u0131 geoloq 7 ildir ki, qaz\u0131rd\u0131, amma he\u00e7 n\u0259 tapa bilmirdi. Ax\u0131rda onun maliyy\u0259\u00e7il\u0259ri bezdil\u0259r v\u0259 dedil\u0259r ki, \u201ch\u0259v\u0259sdir &#8211; b\u0259sdir\u201d. \u0130\u015f\u00e7il\u0259rin haqq-hesab\u0131n\u0131 verm\u0259k, avadanl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6k\u00fcb ev\u0259 getm\u0259k vaxt\u0131 idi. Amma Reynolds inadla qaz\u0131rd\u0131. V\u0259 n\u0259hay\u0259t 1908-ci il may\u0131n 26-da neft fontan vurdu. Bu, Yax\u0131n \u015e\u0259rqin ilk b\u00f6y\u00fck nefti idi. Lakin son b\u00f6y\u00fck neft deyildi. Neft tezlikl\u0259 b\u00fct\u00fcn regionun iqtisadiyyatlar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k, hakim ail\u0259l\u0259ri varland\u0131racaq, xarici t\u0259sirl\u0259ri c\u0259lb ed\u0259c\u0259kdi\u2026\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.economist.com\/leaders\/2020\/07\/18\/with-oil-cheap-arab-states-cannot-balance-their-books\">The Economist<\/a>&nbsp;neft qiym\u0259tl\u0259rin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015f m\u0259qal\u0259sini bel\u0259 bir tarixi ekskursla a\u00e7\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 deyilir ki, bir \u0259sr sonra daha bir d\u0259yi\u015fiklik g\u0259lm\u0259kd\u0259dir. D\u00fcnya boyunca \u00f6lk\u0259l\u0259r t\u0259miz enerjil\u0259rin axtar\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131x\u0131blar. D\u00fczd\u00fcr, ola bilsin, neft\u0259 t\u0259l\u0259bat\u0131n pik n\u00f6qt\u0259sin\u0259 \u00e7atmas\u0131na ill\u0259r qal\u0131b, amma COVID-19 pandemiyas\u0131 h\u0259min o g\u0259l\u0259c\u0259yi Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 \u015eimali Afrikaya daha tez dad\u0131zd\u0131rd\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u0130qtisadiyyatlar karantin\u0259 girdikc\u0259 h\u0259min o qara \u015feyin qiym\u0259ti k\u0259skin d\u00fc\u015fd\u00fc. Regionun neft ixracat\u00e7\u0131lar\u0131 bu il 2019-cu ild\u0259 qazand\u0131qlar\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 qazanacaqlar. BVF bildirir ki, bu il iqtisadiyyatlar 7, 3 faiz t\u0259n\u0259zz\u00fcl ed\u0259c\u0259k. H\u0259tta virusun yay\u0131lmas\u0131 s\u0259ngiy\u0259nd\u0259n sonra da neft anbarlar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131b-da\u015fmas\u0131 \u00e7ox g\u00fcman qiym\u0259tl\u0259ri h\u0259l\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t artma\u011fa qoymayacaq\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>The Economist yaz\u0131r ki, bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 \u0259r\u0259b d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri yeni v\u0259ziyy\u0259t\u0259 uy\u011funla\u015fmal\u0131 olacaqlar:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cEl\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259k \u018flc\u0259zairi. H\u00f6kum\u0259tin b\u00fcdc\u0259ni balansda saxlamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn neftin qiym\u0259ti 1 barrel \u00fc\u00e7\u00fcn 100 dollar olmal\u0131d\u0131r. Amma Brent neftinin qiym\u0259ti haz\u0131rda 40 dollar civar\u0131ndad\u0131r. Odur ki, \u018flc\u0259zair may ay\u0131nda b\u00fcdc\u0259ni yar\u0131bayar\u0131 k\u0259s\u0259c\u0259yini bildirmi\u015fdi\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00fct\u00fcn region t\u0259sirl\u0259n\u0259c\u0259k<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 deyilir ki, neft qiym\u0259tl\u0259rinin a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131 b\u00fct\u00fcn regionu t\u0259sirl\u0259ndir\u0259c\u0259k. M\u0259s\u0259l\u0259n Misir \u00e7ox az neft ixrac edir. Amma onun 2 milyon yar\u0131mdan \u00e7ox v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 z\u0259ngin neft \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p>Onlar\u0131n ail\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdikl\u0259ri pullar \u00dcDM-in 9 faizini t\u0259\u015fkil edir. \u0130ndi onlar\u0131n i\u015fsiz qalmas\u0131 Misirin d\u0259 iztirab \u00e7\u0259km\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olacaq. Eyni fikri \u0130ordaniya, Livan v\u0259 F\u0259l\u0259stin \u0259razil\u0259ri bar\u0259d\u0259 d\u0259 dem\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u0259 z\u0259ngin neft \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 arxalan\u0131rlar. \u0130ordaniya v\u0259 Livan ixracat\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7d\u0259 biri z\u0259ngin neft \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 gedir. \u018fv\u0259zind\u0259 bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin z\u0259ngin turistl\u0259ri \u0130ordaniya v\u0259 Livana g\u0259lirl\u0259r. K\u00fcveytlil\u0259r, s\u0259udlar v\u0259 \u0259mirlikl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259nl\u0259r Livandak\u0131 turisl\u0259rin \u00fc\u00e7d\u0259 birini t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n\n\n\n<p>The Economist yaz\u0131r ki, insaf\u0259n b\u0259zi \u0259r\u0259b \u00f6lk\u0259l\u0259ri neftsiz iqtisadiyyata ke\u00e7id bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r. Amma problem onlar\u0131n bu ke\u00e7idi \u00e7ox yava\u015f s\u00fcr\u0259tl\u0259 etm\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cQeyri-neftd\u0259n\u201d dan\u0131\u015f\u0131b yen\u0259 d\u0259 neft\u0259 g\u00fcv\u0259n\u0259nl\u0259r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>The Economist yaz\u0131r ki, diversifikasiya haqq\u0131nda \u00e7oxlu s\u00f6z-s\u00f6hb\u0259t\u0259 baxmayaraq K\u00f6rf\u0259z iqtisadiyyatlar\u0131 neft\u0259 g\u00fcv\u0259nm\u0259kd\u0259 davam edir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llifin firkinc\u0259 haz\u0131rk\u0131 \u015f\u0259rait h\u0259m d\u0259 canl\u0131, davaml\u0131 iqtisadiyyatlar\u0131n qurulmas\u0131na, se\u00e7kili h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin b\u0259rq\u0259rar edilm\u0259sin\u0259 imkanlar a\u00e7a bil\u0259rdi:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cS\u0259udlar soru\u015furlar ki, v\u0259li\u0259hd \u015fahzad\u0259 vergil\u0259ri qald\u0131rmaq \u0259v\u0259zin\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn 550 milyon dollarl\u0131q yaxtas\u0131n\u0131 niy\u0259 satm\u0131r ki?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 deyilir ki, region boyunca q\u0259z\u0259b art\u0131r. \u00d6t\u0259n \u0259sr \u0259rzind\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 q\u0259ddar liderl\u0259r r\u0259hb\u0259rlik edibl\u0259r, \u00f6lk\u0259nin s\u0259rv\u0259tini qamarlay\u0131blar:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c\u0130ndi is\u0259 bu r\u0259hb\u0259rl\u0259r xalqdan qurbanlar ist\u0259yir, \u0259v\u0259zind\u0259 onlar\u0131n s\u00f6z sahibi olmas\u0131n\u0131 yax\u0131na qoymurlar. Bu, h\u0259y\u0259canlar\u0131n v\u0259 q\u0259ddar z\u00fclm\u00fcn davam ed\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. \u018fg\u0259r \u0259r\u0259b hakiml\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015flardan d\u0259st\u0259k g\u00f6zl\u0259yirl\u0259rs\u0259, onda \u0259vv\u0259lc\u0259 onlar\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 qazanma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131rlar\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Azadl\u0131qRadiosu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cM\u00fcharib\u0259 cahangirl\u0259rinin v\u0259 quldurlar\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya q\u0131z\u0131lca s\u0259pkisi kimi yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda George Bernard Reynolds \u0130ran s\u0259hras\u0131nda neft axtar\u0131rd\u0131. Britaniyal\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":831,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-830","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-iqtisadiyyat"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/neftin-qiym\u00fcti.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=830"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/830\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":832,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/830\/revisions\/832"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}