{"id":8374,"date":"2021-06-24T02:54:46","date_gmt":"2021-06-23T23:54:46","guid":{"rendered":"http:\/\/basta2.com\/?p=8374"},"modified":"2021-06-24T02:57:11","modified_gmt":"2021-06-23T23:57:11","slug":"4-iyun-qiyamina-elcib%c9%99yin-buraxdigi-s%c9%99hvl%c9%99r-deyil-qazandigi-nailiyy%c9%99tl%c9%99r-s%c9%99b%c9%99b-olub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=8374","title":{"rendered":"&#8220;4 iyun qiyam\u0131na El\u00e7ib\u0259yin buraxd\u0131\u011f\u0131 s\u0259hvl\u0259r deyil, qazand\u0131\u011f\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259r s\u0259b\u0259b olub&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn kim ist\u0259yir \u00f6z\u00fcn\u00fc demokrat adland\u0131r\u0131r, ist\u0259nil\u0259n partiya \u00f6z ad\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lin\u0259 \u00abdemokratik\u00bb s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259lav\u0259 ed\u0259 bilir v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n sad\u0259 adamlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u00e7a\u015f-ba\u015f qalaraq, demokratiyan\u0131n xaos, yoxsulluq v\u0259 \u00fcmidsizlik g\u0259tir\u0259n bir sistem oldu\u011funa inanma\u011fa ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Amma 1992-ci il iyunun 7-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n v\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yin prezident se\u00e7ildiyi se\u00e7kil\u0259rd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u0259qiqi demokratikl\u0259\u015fm\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 malik olub, El\u00e7ib\u0259yin prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan q\u0131sa da olsa, ilkin, d\u0259rin, demokratik bir ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131b. 1918-20-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f Birinci Respublika 80-ci ill\u0259rin sonlar\u0131nda Az\u0259rbaycan Xalq C\u0259bh\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bir azadl\u0131q simvolu, ilham v\u0259 ibr\u0259t m\u0259nb\u0259yi oldu\u011fu kimi, inan\u0131ram ki, 1992-ci il iyunun 7-d\u0259n 1993-c\u00fc ilin iyununa q\u0259d\u0259r olan d\u00f6vr d\u0259 ha\u00e7ansa Az\u0259rbaycanda demokratiya memarlar\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn azadl\u0131q simvoluna, ilham v\u0259 ibr\u0259t m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k v\u0259 bu q\u0131sa tarixi d\u00f6vr \u0130kinci Respublika adland\u0131r\u0131lacaq.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130yirmi ild\u0259n \u00e7oxdur ki, \u0259vv\u0259lc\u0259 kommunist bloku \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 dissident, gizli, antikommunist h\u0259r\u0259katlar\u0131n\u0131, daha sonra postsovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 demokratiya u\u011frunda h\u0259r\u0259katlar\u0131 izl\u0259m\u0259k, t\u0259hlil v\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful oluram. M\u0259n\u0259 Pol\u015fada \u00abSolidarnost\u00bb, \u00c7exoslovakiyada \u00abXartiya-77\u2033 kimi h\u0259r\u0259katlar\u0131 yax\u0131ndan m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k, Vatslav Havel, Vitautas Landsbergis, Mustafa Kr\u0131mo\u011flu kimi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 sovet v\u0259 postsovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00f6vcud olan \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli demokratik, azadl\u0131q h\u0259r\u0259katlar\u0131n\u0131n dig\u0259r liderl\u0259ri il\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n tan\u0131\u015f olmaq n\u0259sib olub.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>He\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259 yoxdur ki, \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y sovet imperiyas\u0131nda demokratik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn yetirdiyi \u0259n elitar v\u0259 sayca \u00e7ox ki\u00e7ik liderl\u0259r qrupuna m\u0259nsubdur, bu m\u0259kanda onun ad\u0131 n\u0259inki h\u0259r yerd\u0259 tan\u0131n\u0131r, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck bir \u0259fsan\u0259y\u0259 \u00e7evrilib. (M\u0259n bu liderl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Lex Valensan\u0131n ad\u0131n\u0131 bil\u0259r\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259km\u0259dim, \u00e7\u00fcnki bu c\u00fcr \u0259fsan\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri olmas\u0131na baxmayaraq, o, \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yd\u0259n demokratiya d\u0259rsi ala bil\u0259rdi).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sovet imperiyas\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmaq \u00fczr\u0259 oldu\u011fu dramatik ill\u0259rd\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 f\u0259rdl\u0259r dur\u011funluq d\u00f6vr\u00fcn\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha vacib rol oynay\u0131rd\u0131lar. Art\u0131q liderl\u0259r liderlik ed\u0259, ger\u00e7\u0259kliyi d\u0259yi\u015f\u0259 bilirdil\u0259r; \u0259hali onlara qulaq as\u0131r, onlar is\u0259 minl\u0259rl\u0259, milyonlarla adam\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259mt\u0259 y\u00f6n\u0259ld\u0259 bilirdil\u0259r. \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yin d\u0259 taleyin\u0259 bu yaz\u0131ld\u0131, o da \u0259vv\u0259lc\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u0259bh\u0259sinin, sonra is\u0259 b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n liderin\u0259 \u00e7evrildi. Ke\u00e7mi\u015f sovet m\u0259kan\u0131nda, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, qeyri-rus xalqlar\u0131 aras\u0131nda \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y Rusiyadan azad olma\u011f\u0131n, onun t\u0259sir dair\u0259sind\u0259n qurtulma\u011f\u0131n \u00e7empionu kimi tan\u0131n\u0131r. Baltik \u00f6lk\u0259l\u0259ri Rusiya qo\u015funlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n nec\u0259 tez bir vaxtda \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131rlar. Eyni zamanda, sayca n\u0259 q\u0259d\u0259r az olsalar da, rus demokratlar\u0131 da onun prezidentliyinin demokratik t\u0259bi\u0259tind\u0259n x\u0259b\u0259rdard\u0131rlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u015e\u0259rqi Avropada bu g\u00fcn NATO-ya \u00fczv olan v\u0259 ya tezlikl\u0259 ona \u00fczv olma\u011fa haz\u0131rla\u015fan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y n\u0259yin bahas\u0131na olursa-olsun demokratiya can atan v\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sadiq qalan (bunsuz h\u0259qiqi demokratiyaya nail olmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil) bir adam kimi tan\u0131n\u0131r. \u00c7ox az sayda m\u0259qal\u0259 v\u0259 m\u00fcsahib\u0259l\u0259r sah\u0259sind\u0259, \u015e\u0259rqi Avropada ya\u015fayanlar, onlardan \u00e7ox-\u00e7ox uzaqda yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan adl\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 d\u0259 insanlar\u0131n eyni m\u0259qs\u0259d u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131qlar\u0131ndan, eyni ideyalar\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrd\u00fckl\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259r tuta bilirdil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u20261989-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u0259bh\u0259sinin, 1992-ci ild\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri se\u00e7il\u0259n \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y m\u00fcasir Az\u0259rbaycan demokratiyas\u0131n\u0131n simvoluna \u00e7evrilib. \u00d6z\u00fc \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 p\u0259r\u0259sti\u015fi xo\u015flamayan, televiziya ekran\u0131nda tez-tez g\u00f6r\u00fcnm\u0259k ist\u0259m\u0259y\u0259n ictimai r\u0259\u011fb\u0259t t\u0259zah\u00fcrl\u0259rind\u0259n s\u0131x\u0131lan sad\u0259 q\u0259lbli, son d\u0259r\u0259c\u0259 t\u0259vaz\u00f6kar bir adam olsa da, dem\u0259k olar ki, h\u0259l\u0259 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda bel\u0259 bir simvola \u00e7evrilmi\u015fdi v\u0259 indi is\u0259 daha y\u00fcks\u0259kl\u0259r\u0259 qalx\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2026\u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yin sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 dissident olmas\u0131 fakt\u0131 onun demokratik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin qaynaqlar\u0131n\u0131 anlamaq bax\u0131m\u0131ndan \u00e7ox vacibdir. O, c\u0259miyy\u0259tin t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131n\u0131n sovet formas\u0131n\u0131 inkar ed\u0259n dissidentl\u0259rd\u0259n biridir. O, Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131 v\u0259 rus a\u011fal\u0131\u011f\u0131n\u0131 tamamil\u0259 inkar edirdi. \u00d6z\u00fcn\u00fc sovet v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 hesab etmirdi. O, \u0259vv\u0259lc\u0259 ayr\u0131 bir f\u0259rd, sonra is\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259z \u018fliyev, \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y, B\u0259y olub, o, Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fc olub, b\u00fct\u00fcn demokratik d\u00fcnyan\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olub, amma he\u00e7 vaxt sovet v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131, homo sovietikus olmay\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>O, kommunizm\u0259 d\u0259rind\u0259n nifr\u0259t edib. \u00d6z xalq\u0131na v\u0259 dig\u0259r xalqlara qar\u015f\u0131 t\u0259zyiql\u0259r\u0259 d\u00f6zm\u0259yib. Kommunizmi nec\u0259 var el\u0259, yalanlarla dolu, insan l\u0259yaq\u0259tini al\u00e7aldan, insan enerjisini bo\u015fa x\u0259rcl\u0259y\u0259n, qondarma tarix yazan, qatill\u0259rd\u0259n ibar\u0259t bir sistem kimi g\u00f6r\u00fcb. O, daxil\u0259n azad adam idi, azad olmaq, azad d\u00fcnyada ya\u015famaq ist\u0259yirdi: bu is\u0259 kommunist rejimin ona v\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131nda ya\u015fayan y\u00fcz milyonlarla insana t\u0259klif etdiyi il\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil edirdi. Sanki o, anadan bunun \u00fc\u00e7\u00fcn do\u011fulub. Onu demokratiyaya aparan yol f\u0259rdi azadl\u0131q, milli azadl\u0131q u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 m\u0259hz liberal demokratiyan\u0131n bu c\u00fcr azadl\u0131qlar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011funu d\u0259rk etm\u0259sind\u0259n ke\u00e7m\u0259si idi. Azadl\u0131q e\u015fqi h\u0259r bir demokrat\u0131n ba\u015fl\u0131ca keyfiyy\u0259tidir v\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yd\u0259 he\u00e7 bir h\u0259dd-h\u00fcduda s\u0131\u011fmayan azadl\u0131q e\u015fqi vard\u0131. Onu tan\u0131yan h\u0259r bir k\u0259s yax\u015f\u0131 bilir ki, El\u00e7ib\u0259y insan azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131ran h\u0259r c\u00fcr buxova v\u0259 \u0259ng\u0259l\u0259, s\u0259b\u0259bind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2026\u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y h\u0259mi\u015f\u0259 insanlara h\u0259dsiz inam b\u0259sl\u0259yib. O inan\u0131rd\u0131 ki, insanlar mahiyy\u0259tc\u0259 yax\u015f\u0131 keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malikdirl\u0259r, onlara yax\u015f\u0131 \u015f\u0259rait yarad\u0131ld\u0131qda a\u011f\u0131ll\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259c\u0259k, t\u0259miz ya\u015fayacaq, do\u011fru i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259c\u0259kl\u0259r. Prezident se\u00e7ildikd\u0259n sonra o, v\u0259zif\u0259y\u0259 o q\u0259d\u0259r \u00e7ox adam t\u0259yin etm\u0259di, ke\u00e7mi\u015f d\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131n\u0131n 80 faizini \u00f6z i\u015find\u0259 saxlad\u0131, bir ne\u00e7\u0259 \u0259fv f\u0259rman\u0131 imzalad\u0131. O, \u00f6z ifad\u0259si il\u0259 des\u0259k, \u00abkimis\u0259 tutub basma\u011f\u0131n\u00bb \u0259leyhin\u0259 idi. Yen\u0259 \u00f6z ifad\u0259si il\u0259 \u00abv\u0259t\u0259nda\u015f s\u00fclh\u00fc\u00bb namin\u0259. O, Az\u0259rbaycana, az\u0259rbaycanl\u0131lara inan\u0131rd\u0131, inan\u0131rd\u0131 ki, yeni m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tind\u0259 ham\u0131 \u00fcmumi rifah namin\u0259 \u00e7al\u0131\u015facaq.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2026B\u00fct\u00fcn h\u0259yat\u0131 boyu \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y h\u0259m t\u0259l\u0259b\u0259, h\u0259m d\u0259 m\u00fc\u0259llim olub. Praktiki olaraq h\u0259r \u015feyl\u0259 maraqlan\u0131b v\u0259 h\u0259r \u015feyi \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. M\u0259n inan\u0131ram ki, bildiyi dill\u0259rin imkan\u0131 daxilind\u0259 siyas\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259lin\u0259 ke\u00e7\u0259n h\u0259r \u015feyi oxuyub. Ha\u00e7ansa bir g\u00fcn Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131laca\u011f\u0131na he\u00e7 bir \u015f\u00fcbh\u0259si olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 bu hadis\u0259d\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif planlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb. Burada bir \u015feyi d\u0259 qeyd etm\u0259k maraql\u0131d\u0131r ki, g\u0259l\u0259c\u0259k siyasi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn uzun ill\u0259r boyu m\u00fc\u0259yy\u0259n planlar quran m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rin v\u0259 siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin \u00e7oxundan f\u0259rqli olaraq \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y he\u00e7 bir c\u0259h\u0259td\u0259n ehkam\u00e7\u0131 olmay\u0131b. \u00d6mr\u00fcn\u00fcn sonuna kimi onun suallar\u0131 cavablar\u0131ndan \u00e7ox olub.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2026Demokratiya h\u00fcquqi qanunlar sistemidir. \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y bunu bilir v\u0259 anlay\u0131rd\u0131. Onun prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bir \u00e7ox demokratik qanunlar q\u0259bul edilib, bir \u00e7oxlar\u0131 haz\u0131rlan\u0131b. El\u00e7ib\u0259y h\u00f6kum\u0259tinin prioritetl\u0259ri ayd\u0131n idi: qanunlar\u0131n i\u015fl\u0259diyi, azad bazar iqtisadiyyat\u0131na malik v\u0259 korrupsiyas\u0131z liberal demokratik bir sistem\u0259 ke\u00e7m\u0259k. Qanunun q\u0259bul edilm\u0259si h\u0259l\u0259 birinci add\u0131md\u0131r. Sonrak\u0131 add\u0131m onun t\u0259tbiqin\u0259 nail olmaqd\u0131r. Ancaq Pol\u015fa, Estoniya, b\u0259zi \u0259lam\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259tta Az\u0259rbaycan kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rin n\u00fcmun\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, ha\u00e7ansa q\u0259bul edilmi\u015f qanun \u00e7ox vaxt h\u0259tta k\u00f6hn\u0259 rejim qay\u0131td\u0131qdan sonra bel\u0259 t\u0259tbiq olunmam\u0131\u015f qal\u0131r. \u018fg\u0259r biz onun prezidentliyinin, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 ilk alt\u0131 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f vacib qanun v\u0259 dekretl\u0259ri dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rinki il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ets\u0259k, onun qazand\u0131\u011f\u0131 m\u00fcsb\u0259t nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 m\u0259\u0259tt\u0259l qalaca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2026El\u00e7ib\u0259yin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, demokratik c\u0259miyy\u0259t ham\u0131ya b\u0259rab\u0259r imkanlar t\u0259min ed\u0259n, insan\u0131n d\u0259y\u0259r v\u0259 l\u0259yaq\u0259tinin y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirildiyi bir sistemdir v\u0259 burada m\u00fclki qulluq\u00e7ular \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcks\u0259k maa\u015f n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur ki, onlar r\u00fc\u015fv\u0259t almas\u0131nlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y bilirdi ki, sovet imperiyas\u0131n\u0131n xarabal\u0131qlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 demokratik qurulu\u015f yaratmaq \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. Kommunist rejimin 70 il \u0259rzind\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259, insan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259, iqtisadiyyata, m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 v\u0259 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259rin yaralar vurdu\u011fundan x\u0259b\u0259rdar idi. Bilirdi ki, bu yaralar\u0131 sa\u011faltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n zamana ehtiyac var. \u00dcmid edirdi ki, Az\u0259rbaycanda h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131lan iqtisadi islahatlar tezlikl\u0259 h\u0259qiqi orta t\u0259b\u0259q\u0259nin, Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259ki kimi liberal demokratik qurulu\u015fun \u0259sas daya\u011f\u0131 olan orta t\u0259b\u0259q\u0259nin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq. O, ki\u00e7ik sahibkarlara, h\u0259qiqi v\u0259 t\u0259miz biznesmenl\u0259r\u0259 d\u0259rin bir f\u0259ls\u0259fi r\u0259\u011fb\u0259t b\u0259sl\u0259yirdi v\u0259 m\u0259hz onlar\u0131n ha\u00e7ansa Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6hk\u0259m orta t\u0259b\u0259q\u0259sini t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259kl\u0259rini g\u00fcman edirdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y h\u00f6kum\u0259ti \u00f6lk\u0259ni, he\u00e7 bir k\u0259nar t\u0259sir olmadan vakuum i\u00e7\u0259risind\u0259 idar\u0259 etmirdi. \u00d6lk\u0259 m\u00fcharib\u0259 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 idi, Az\u0259rbaycan\u0131n yaln\u0131z ki\u00e7ik bir hiss\u0259si oldu\u011fu Sovet \u0130ttifaq\u0131 adland\u0131r\u0131lan n\u0259h\u0259ng bir \u015firk\u0259t iqtisadi t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 u\u011fram\u0131\u015fd\u0131, c\u0259miyy\u0259t i\u00e7\u0259rid\u0259n par\u00e7alanm\u0131\u015f, bay\u0131rda is\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r f\u00fcrs\u0259t g\u00f6zl\u0259yirdi. V\u0259 dem\u0259k olar ki, he\u00e7 n\u0259y\u0259 he\u00e7 bir vaxt qalmam\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\n\u018flb\u0259tt\u0259 ki, s\u0259hvl\u0259r d\u0259 vard\u0131. Ancaq m\u0259n k\u0259nar bir m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i kimi bu s\u0259hvl\u0259ri dig\u0259r \u00f6lk\u0259 liderl\u0259rinin s\u0259hvl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ed\u0259rk\u0259n Az\u0259rbaycanda ham\u0131n\u0131n 1992-93-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 burax\u0131lan s\u0259hvl\u0259rd\u0259n nec\u0259 a\u011f\u0131z dolusu, \u015f\u00f6vql\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131na m\u0259\u0259tt\u0259l qalmaya bilmir\u0259m. \u018fg\u0259r tarix t\u0259krar olunursa, onda \u00e7ox g\u00fcman ki, 1920-ci ild\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin Birinci Respublikan\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259l\u0259rin\u0259 imkan verdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 d\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn qalan 30 ilini \u00f6z s\u0259hvl\u0259ri haqq\u0131nda deyil\u0259nl\u0259ri e\u015fitm\u0259kl\u0259 ke\u00e7irib. H\u0259r halda biz bel\u0259 bir t\u0259\u0259ss\u00fcfedici sird\u0259n x\u0259b\u0259rdar\u0131q ki, son n\u0259hay\u0259td\u0259 o \u00f6z partiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u0259z\u0259n b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin tale yaz\u0131s\u0131 bu c\u00fcr sonunclan\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ancaq m\u0259n q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 \u0259min\u0259m ki, 1993-c\u00fc ilin iyun qiyam\u0131n\u0131n ba\u015f verm\u0259sin\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yin, onun prezidentliyinin buraxd\u0131\u011f\u0131 s\u0259hvl\u0259r deyil, qazand\u0131\u011f\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259r s\u0259b\u0259b olub. Bu qiyam ona g\u00f6r\u0259 ba\u015f verdi ki, h\u00f6kum\u0259t \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 yeni se\u00e7kil\u0259r kimi daha demokratik islahatlar ke\u00e7irm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131rd\u0131; ona g\u00f6r\u0259 ki, \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sini h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Minsk qrupu il\u0259 i\u015fl\u0259yirdi; ona g\u00f6r\u0259 ki, o, neft s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259sini imzalamaq \u00fc\u00e7\u00fcn Londona getm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131; ona g\u00f6r\u0259 ki, Az\u0259rbaycan ke\u00e7mi\u015f Sovet \u0130ttifaq\u0131 m\u0259kan\u0131nda ya\u015fayan qeyri-rus xalqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn pis bir n\u00fcmun\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi.<br \/>\n1993-c\u00fc ilin iyun ay\u0131n\u0131n o h\u0259y\u0259canl\u0131 g\u00fcnl\u0259rind\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y \u00f6z h\u00f6kum\u0259tinin yeritdiyi siyas\u0259tin geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259diyini g\u00f6rd\u00fc v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n qiyama qar\u015f\u0131 q\u0259ti t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259kd\u0259n vaz ke\u00e7ib, K\u0259l\u0259kiy\u0259 getm\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verdi. O, Az\u0259rbaycan\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sin\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259m\u0259diyi il\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 f\u0259xr edirdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2026Az\u0259rbaycan bir daha d\u00fcnyaya s\u00fcbut etdi ki, t\u0259kc\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 deyil, ba\u015fqa bir m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259sind\u0259 d\u0259 demokratik, qanunlara \u0259saslanan, pl\u00fcralist, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t qurulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130rena Lasota<\/p>\n<p>AB\u015e-\u0131n \u015e\u0259rqi Avropa Demokratiya \u0130nstitutunun prezidenti<br \/>\n2002-ci il 23 iyun<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Bu g\u00fcn kim ist\u0259yir \u00f6z\u00fcn\u00fc demokrat adland\u0131r\u0131r, ist\u0259nil\u0259n partiya \u00f6z ad\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lin\u0259 \u00abdemokratik\u00bb s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259lav\u0259 ed\u0259 bilir v\u0259 bu<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8375,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[29,36],"tags":[],"class_list":["post-8374","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-siyast"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/elchibey.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8374","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8374"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8374\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8378,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8374\/revisions\/8378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8375"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8374"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8374"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8374"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}