{"id":927,"date":"2020-07-23T09:48:45","date_gmt":"2020-07-23T06:48:45","guid":{"rendered":"http:\/\/basta2.com\/?p=927"},"modified":"2020-07-23T09:48:47","modified_gmt":"2020-07-23T06:48:47","slug":"covid-19-nec%c9%99-mualic%c9%99-edilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/basta2.com\/?p=927","title":{"rendered":"COVID-19 nec\u0259 m\u00fcalic\u0259 edilir?"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>New York Times bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 istifad\u0259 olunan b\u00fct\u00fcn tan\u0131nan d\u0259rmanlar\u0131n t\u0259snifat\u0131n\u0131 haz\u0131rlay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color has-very-light-gray-color\">.<\/p>\n\n\n\n<p>Koronavirus pandemiyas\u0131 m\u00fcasir tibb tarixind\u0259 \u0259sas probleml\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilib, h\u0259kiml\u0259ri v\u0259 elm adamlar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn enerjisini m\u00fcalic\u0259 metodlar\u0131n\u0131 axtarma\u011fa m\u0259cbur etdi, &#8211; New York Times yaz\u0131r. Q\u0259zet, \u0259n \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 olunan m\u00fcalic\u0259 vasit\u0259l\u0259rinin siyah\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259rtib edib. Bunlar\u0131n &nbsp;i\u00e7\u0259risin\u0259 h\u0259m t\u0259sirli, h\u0259m d\u0259 tamamil\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259n v\u0259 h\u0259tta h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 yaradan vasit\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn d\u0259rmanlar v\u0259 m\u00fcalic\u0259 q\u0259zet t\u0259r\u0259find\u0259n be\u015f kateqoriyada qiym\u0259tl\u0259ndirilir:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\"><li>\u201cGeni\u015f istifad\u0259 olunur\u201d &#8211; h\u0259kiml\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n x\u0259st\u0259xanalardak\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rin m\u00fcalic\u0259sind\u0259 f\u0259al istifad\u0259 olunur;<\/li><li>\u201cPerspektivli\u201d &#8211; erk\u0259n s\u0131naqlar effektivliyini g\u00f6st\u0259rir, lakin geni\u015f \u00f6yr\u0259nilm\u0259y\u0259 ehtiyac var;<\/li><li>\u201cQar\u0131\u015f\u0131q s\u00fcbutlarla\u201d &#8211; testl\u0259r \u0259sas\u0259n ke\u00e7mi\u015f t\u0259dqiqatlar\u0131n m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n retrospektiv t\u0259hlili yolu il\u0259 apar\u0131ld\u0131. Bu qrupa daxil edil\u0259n vasit\u0259l\u0259rin t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n f\u0259rqli n\u0259tic\u0259l\u0259ri m\u0259lumdur;<\/li><li>\u201cV\u0259d etmir\u201d &#8211; al\u0131nan d\u0259lill\u0259r m\u00fcalic\u0259nin t\u0259sirli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir;<\/li><li>Yalan\u00e7\u0131 v\u0259 ya f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin t\u00f6vsiy\u0259 etdikl\u0259ri \u00fcsullard\u0131r ki, bu \u00fcsullar &nbsp;h\u0259tta sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li ola bil\u0259r.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, &nbsp;d\u0259rman v\u0259 m\u00fcalic\u0259l\u0259rin tam siyah\u0131s\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>1. Remdesivir (perspektivli), Amerika d\u0259rman \u015firk\u0259ti Gilead Sciences t\u0259r\u0259find\u0259n istehsal olunur. Bu d\u0259rman t\u0259cili olaraq AB\u015e Qida v\u0259 D\u0259rman \u0130dar\u0259si (FDA) t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f ilk d\u0259rman idi. \u018fvv\u0259lc\u0259 Ebola v\u0259 Hepatit C m\u00fcalic\u0259si olaraq s\u0131naqdan ke\u00e7irildi, lakin t\u0259sirli n\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rm\u0259di. Bununla birlikd\u0259, COVID-19 istifad\u0259 ed\u0259n insanlar\u0131n m\u00fcalic\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilkin m\u0259lumatlar g\u00f6st\u0259rdi ki, x\u0259st\u0259xanada qalma m\u00fcdd\u0259tini 15 g\u00fcnd\u0259n 11 g\u00fcn\u0259 endir\u0259 bil\u0259r. Eyni zamanda, bu erk\u0259n m\u0259lumatlar d\u0259rman\u0131n \u00f6l\u00fcm nisb\u0259tin\u0259 t\u0259siri bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat vermir.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Favipiravir (qar\u0131\u015f\u0131q s\u00fcbutlarla) qripi m\u00fcalic\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. Mart ay\u0131nda edil\u0259n ki\u00e7ik bir ara\u015fd\u0131rma, d\u0259rman\u0131n koronavirusun hava yollar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259y\u0259 bil\u0259c\u0259yini tapd\u0131. Lakin daha b\u00f6y\u00fck t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri h\u0259l\u0259 \u0259ld\u0259 edilm\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p>Eyni zamanda, Yaponiyada apar\u0131lan favipiravir \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015f Avigan d\u0259rman\u0131n\u0131n koronavirusa qar\u015f\u0131 effektivliyini birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 s\u00fcbut etm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259di. Favipiravir, Rusiya S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fcmk\u00fcn COVID-19 m\u00fcalic\u0259si siyah\u0131s\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>3. EIDD-2801 (qar\u0131\u015f\u0131q d\u0259lil il\u0259), qrip il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f ba\u015fqa bir antiviral d\u0259rmand\u0131r. H\u00fcceyr\u0259 v\u0259 insan s\u0131na\u011f\u0131nda \u00fcmidverici n\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rdi, amma insan \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan s\u0131naqlar h\u0259l\u0259 tam deyil.<\/p>\n\n\n\n<p>4. ACE-2 reseptorlar\u0131 (qar\u0131\u015f\u0131q d\u0259lill\u0259rl\u0259). H\u00fcceyr\u0259l\u0259r\u0259 girm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn koronavirus \u0259vv\u0259lc\u0259 ACE-2 adl\u0131 bir z\u00fclala yap\u0131\u015faraq onlar\u0131 &#8220;blokdan \u00e7\u0131xarmal\u0131&#8221;d\u0131r. Elm adamlar\u0131 virusu &#8220;yem\u0259&#8221; \u00e7evir\u0259 v\u0259 onu h\u0259ssas h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259n yay\u0131nd\u0131ra bil\u0259c\u0259k s\u00fcni bir protein ACE-2 yaratd\u0131lar. \u0130ndiy\u0259 q\u0259d\u0259r \u00fcmidverici n\u0259tic\u0259l\u0259r insanlarda v\u0259 heyvanlarda deyil, yaln\u0131z h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259ki s\u0131naqlarda \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Lopinavir v\u0259 ritonavir (perspektivli deyil). FDA, H\u0130V m\u00fcalic\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bu d\u0259rman birl\u0259\u015fm\u0259sini 20 il \u0259vv\u0259l t\u0259sdiql\u0259yib. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar koronavirusun \u00e7oxalmas\u0131na m\u00fcdaxil\u0259 etdiyiini a\u015fkar etdil\u0259r. Ancaq insanlarda klinik s\u0131naqlar m\u0259yusluqla ba\u015fa \u00e7atd\u0131. \u0130yulun \u0259vv\u0259lind\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 bu d\u0259rmanlar\u0131n COVID-19 x\u0259st\u0259xanas\u0131nda x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 s\u0131naqdan ke\u00e7irilm\u0259sini qada\u011fan etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>6. Hidroksiklorokin v\u0259 xlorokin (perspektivli deyil). Alman aliml\u0259ri 30-cu ill\u0259rd\u0259 malyariya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn xlorokin sintez etdil\u0259r. Daha az z\u0259h\u0259rli hidroksiklorokin 1946-c\u0131 ild\u0259 icad edildi v\u0259 lupus v\u0259 romatoid artrit kimi x\u0259st\u0259likl\u0259rin m\u00fcalic\u0259si olaraq t\u0259sdiq edildi. Pandemiya ba\u015flayanda t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar h\u0259r iki d\u0259rman\u0131n h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259 COVID-19 istehsal\u0131na mane ola bil\u0259c\u0259yini tapd\u0131lar. Bir ne\u00e7\u0259 ki\u00e7ik&nbsp; ara\u015fd\u0131rma COVID-19-in hidroksiklorokin il\u0259 m\u00fcalic\u0259 oluna bil\u0259c\u0259yin\u0259 \u00fcmid verdi. FDA onun yoluxmu\u015flar\u0131n m\u00fcalic\u0259sind\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259sin\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti icaz\u0259 verdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin, randomiz\u0259 olunmu\u015f klinik t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri hidroksiklorokinin koronavirus x\u0259st\u0259liyin\u0259 tutulanlara k\u00f6m\u0259k etm\u0259diyini v\u0259 yoluxmu\u015f insanlarla t\u0259masa gir\u0259n sa\u011flam insanlar\u0131 qorumad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p>FDA d\u0259rman istifad\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259sdiqini geri g\u00f6t\u00fcrd\u00fc v\u0259 \u00fcr\u0259y\u0259 v\u0259 dig\u0259r orqanlara yan t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 dair x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yard\u0131m\u00e7\u0131 vasit\u0259l\u0259r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. Wellness plazma (qar\u0131\u015f\u0131q d\u0259lil il\u0259). Antikorla z\u0259ngin plazma art\u0131q qrip x\u0259st\u0259l\u0259rini m\u00fcalic\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilmi\u015fdir. \u0130ndi aliml\u0259r onu koronavirusun m\u00fcalic\u0259sind\u0259 t\u0259tbiq etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Erk\u0259n s\u0131naqlar \u00fcmidverici oldu, &nbsp;indiy\u0259 q\u0259d\u0259r ilkin n\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rdi v\u0259 FDA onu yoluxmu\u015flar\u0131n m\u00fcalic\u0259si \u00fcsulu kimi t\u0259sdiql\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Monoklonal antikorlar (qar\u0131\u015f\u0131q d\u0259lil il\u0259). Wellness plazmas\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif antikorlar var, bunlardan yaln\u0131z bir ne\u00e7\u0259si virusa h\u00fccum ed\u0259 bil\u0259r. Eyni zamanda, elm adamlar\u0131 COVID-19 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u0259n t\u0259sirli antikor axtar\u0131r v\u0259 onlardan sintetik n\u00fcsx\u0259l\u0259r &#8211; monoklonal antikorlar yarad\u0131rlar. Onlar \u00e7ox miqdarda istehsal edil\u0259 bil\u0259r v\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259 bil\u0259r. Ancaq bu metodla ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar h\u0259l\u0259 ba\u015fa \u00e7atmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nterferonlar (qar\u0131\u015f\u0131q d\u0259lill\u0259rl\u0259) &#8211; h\u00fcceyr\u0259l\u0259rimizin viruslara cavab olaraq t\u0259bii olaraq \u00e7\u0131xara bil\u0259c\u0259yi molekullar. \u0130nsanlara sintetik interferonlar\u0131n t\u0259tbiqi art\u0131q m\u00fcxt\u0259lif immun x\u0259st\u0259likl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn standart bir m\u00fcalic\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Si\u00e7anlar v\u0259 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259ki testl\u0259r d\u0259 daxil olmaqla erk\u0259n t\u0259dqiqatlar, interferonlar\u0131n COVID-19 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. H\u0259tta sa\u011flam insanlarda infeksiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bil\u0259c\u0259yin\u0259 dair s\u00fcbutlar var.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130mmunitet reaksiyas\u0131na t\u0259sir<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Koronavirusun \u0259n k\u0259skin simptomlar\u0131, immunitet sistemi x\u0259st\u0259liyi a\u015f\u0131rtd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015f verir. Aliml\u0259r bu reaksiyan\u0131 cilovlaya bil\u0259n d\u0259rmanlar\u0131 s\u0131naqdan ke\u00e7irirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>1. Deksametazon (perspektivli), m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v immun cavablar\u0131n\u0131 q\u0131ran ucuz bir steroiddir. H\u0259kiml\u0259r uzun m\u00fcdd\u0259t allergiya, astma v\u0259 iltihab\u0131 m\u00fcalic\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etdil\u0259r. \u0130yun ay\u0131nda bir ara\u015fd\u0131rmada deksametazon, COVID-19-dan \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131n\u0131 azaltmaq qabiliyy\u0259tini n\u00fcmayi\u015f etdirdi. Bununla birlikd\u0259, yaln\u0131z s\u00fcni a\u011fciy\u0259r ventilyasiyas\u0131nda olan v\u0259 ya s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 oksigen alan x\u0259st\u0259l\u0259ri m\u00fcalic\u0259 ed\u0259rk\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k t\u00f6vsiy\u0259 olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Sitokin inhibitorlar\u0131 (qar\u0131\u015f\u0131q d\u0259lil il\u0259). Sitokinl\u0259r b\u0259d\u0259nin x\u0259st\u0259likl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn istehsal etdiyi molekullard\u0131r. Lakin \u00e7ox miqdarda immunitet sistemini infeksiyalara qar\u015f\u0131 t\u0259sirli hala g\u0259tir\u0259 bil\u0259r. Bu probleml\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparan d\u0259rmanlar artrit v\u0259 iltihabla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 t\u0259sirli oldu\u011funu s\u00fcbut etdi. Koronavirusun m\u00fcalic\u0259sind\u0259 tocilizumab, sarilumab v\u0259 anakinra kimi d\u0259rmanlar b\u0259zi t\u0259dqiqatlarda m\u00fc\u0259yy\u0259n effekt g\u00f6st\u0259rmi\u015f, dig\u0259rl\u0259rind\u0259 z\u0259if n\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Sitosorb (qar\u0131\u015f\u0131q d\u0259lill\u0259rl\u0259) sitokinl\u0259ri qandan s\u00fcz\u0259n v\u0259 g\u00fcnd\u0259 t\u0259xmin\u0259n 70 d\u0259f\u0259 t\u0259mizl\u0259y\u0259 bil\u0259r. FDA &nbsp;mart ay\u0131nda edil\u0259n ki\u00e7ik bir ara\u015fd\u0131rman\u0131n m\u0259lumatlar\u0131na \u0259sas\u0259n, COVID-19 il\u0259 yoluxmu\u015flar\u0131n m\u00fcalic\u0259sind\u0259 t\u0259cili rejimd\u0259 istifad\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verdi. \u018flav\u0259 s\u0131naq h\u0259l\u0259 ba\u015fa \u00e7atmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dig\u0259r m\u00fcalic\u0259l\u0259r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. Meylli m\u00f6vqe (geni\u015f istifad\u0259 olunur). Sad\u0259c\u0259 x\u0259st\u0259ni meylli v\u0259ziyy\u0259t\u0259 ke\u00e7irm\u0259k a\u011fciy\u0259rl\u0259ri a\u00e7ma\u011fa imkan verir. Pandemiyan\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan b\u0259ri bu \u00fcsul d\u00fcnyan\u0131n x\u0259st\u0259xanalar\u0131nda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 b\u0259zi x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 mexaniki ventilyasiyaya ke\u00e7m\u0259k ehtiyac\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r. Metodun faydalar\u0131 art\u0131q m\u00fcxt\u0259lif klinik s\u0131naqlarda ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi qeyd edir ki, bu m\u00f6vqeyin oksigen terapiyas\u0131 v\u0259 a\u011fciy\u0259rl\u0259rin qeyri-invaziv ventilyasiyas\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 erk\u0259n t\u0259tbiq edilm\u0259si bir \u00e7ox x\u0259st\u0259d\u0259 intubasiya (ventilyator) qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Havaland\u0131r\u0131c\u0131lar v\u0259 dig\u0259r s\u00fcni t\u0259n\u0259ff\u00fcs cihazlar\u0131 (geni\u015f istifad\u0259 olunur). X\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259f\u0259s alma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259n qur\u011fular t\u0259n\u0259ff\u00fcs x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u0259v\u0259zsiz bir vasit\u0259 oldu. Ventilyatorlara qo\u015fulmu\u015f koronavirus x\u0259st\u0259l\u0259rinin ham\u0131s\u0131 sa\u011f qalmad\u0131, lakin bir \u00e7ox hallarda h\u0259yatlar\u0131n\u0131 xilas etm\u0259y\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Antikoagulyantlar (qar\u0131\u015f\u0131q s\u00fcbutlarla) m\u0259s\u0259l\u0259n, \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259liyind\u0259 qan laxtas\u0131n\u0131n meydana g\u0259lm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur. B\u0259zi h\u0259kiml\u0259r onlardan koronavirusa yoluxanlar\u0131n qan\u0131nda laxtalanmalarla m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edirl\u0259r. Antikoagulyantlar haz\u0131rda bir \u00e7ox klinik s\u0131naqlarda \u00f6yr\u0259nilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yalan\u00e7\u0131 elm v\u0259 f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131l\u0131q<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. A\u011fard\u0131c\u0131 v\u0259 dezinfeksiyaedici madd\u0259l\u0259r istehlak\u0131 (x\u0259b\u0259rdarl\u0131q: bunu etm\u0259yin). AB\u015e prezidenti Donald Tramp dezinfeksiyaedici v\u0259 ya a\u011fard\u0131c\u0131 vasit\u0259nin qana daxil edildiyi v\u0259 ya enjekte edildiyi t\u0259qdird\u0259, koronavirusla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini t\u0259klif etdi. Tibb m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri v\u0259 d\u0259rman istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 d\u0259rhal onun ifad\u0259l\u0259rini r\u0259dd etdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Dezinfeksiyaedici madd\u0259l\u0259rin q\u0259bulu \u00f6l\u00fcmc\u00fcl n\u0259tic\u0259 ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Ultraviyole (d\u0259lil yoxdur). Tramp h\u0259m\u00e7inin, ultrab\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi \u015f\u00fcalar\u0131n v\u0259 ya &#8220;sad\u0259c\u0259 \u00e7ox g\u00fccl\u00fc bir i\u015f\u0131q&#8221; koronavirusla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7i ola bil\u0259c\u0259yini qeyd etdi. New York Times x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir ki, ultrab\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi \u015f\u00fcalar insan b\u0259d\u0259nini virusdan t\u0259mizl\u0259y\u0259 bilmir, ancaq d\u0259riy\u0259 z\u0259r\u0259r ver\u0259 bil\u0259r. D\u0259ri x\u0259r\u00e7\u0259ngl\u0259rinin \u00e7oxu g\u00fcn\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131na m\u0259ruz qalman\u0131n n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color has-very-light-gray-color\">.<\/p>\n\n\n\n<p>Haz\u0131rlad\u0131 Heyb\u0259t \u018fmrah<\/p>\n\n\n\n<p>Basta<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>New York Times bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 istifad\u0259 olunan b\u00fct\u00fcn tan\u0131nan d\u0259rmanlar\u0131n t\u0259snifat\u0131n\u0131 haz\u0131rlay\u0131b. . Koronavirus pandemiyas\u0131 m\u00fcasir tibb tarixind\u0259 \u0259sas probleml\u0259rd\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":933,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[30,29],"tags":[],"class_list":["post-927","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-manset"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/basta2.com\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/korona-mualicesi.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/927","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=927"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/927\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":934,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/927\/revisions\/934"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/933"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=927"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=927"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/basta2.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=927"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}